โรคต้อหินแทรกซ้อนจากโรคเบาหวาน: เมื่อน้ำตาลในเลือดสูงไม่ได้ทำลายแค่ปลายประสาท

เวลาที่คนไข้เบาหวานเดินเข้ามาตรวจตาที่ห้องตรวจ หมอรู้ดีว่าสิ่งแรกที่ทุกคนนึกถึงและกังวลใจมากที่สุดคือเรื่องของเบาหวานขึ้นจอประสาทตา จนบางครั้งเราเผลอลืมโรคร้ายอีกชนิดหนึ่งที่เงียบเชียบแต่รุนแรงไม่แพ้กัน นั่นคือภาวะความดันโลหะในลูกตาพุ่งสูงจนกลายเป็นโรคต้อหินแทรกซ้อนจากโรคเบาหวาน ซึ่งเป็นภัยเงียบที่ค่อยๆ พรากการมองเห็นไปทีละน้อยโดยที่คนไข้แทบไม่รู้ตัวเลย

น้ำตาลในเลือดสูงเกินควบคุม เกี่ยอะไรกับความดันตาสูง?

หลายคนสงสัยว่าโรคเบาหวานซึ่งเป็นเรื่องของระดับน้ำตาลในเลือด ทำไมถึงมาเกี่ยวพันกับต้อหินที่เป็นเรื่องของความดันในลูกตาได้ หมอขออธิบายให้ฟังเข้าใจง่ายๆ แบบนี้นะครับ

เมื่อร่างกายของเรามีระดับน้ำตาลในเลือดสูงเป็นระยะเวลานาน หลอดเลือดทั่วร่างกายรวมถึงหลอดเลือดฝอยเล็กๆ ในดวงตาจะเริ่มเสื่อมสภาพและตีบตัน เลือดไปเลี้ยงจอประสาทตาไม่พอ เจ้าจอประสาทตาที่กำลังขาดออกซิเจนจึงส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือโดยการหลั่งสารตัวหนึ่งออกมา ซึ่งสารตัวนี้มีฤทธิ์กระตุ้นให้เกิดการสร้างหลอดเลือดใหม่อย่างผิดปกติขึ้นมาเต็มไปหมด

ปัญหาคือ หลอดเลือดใหม่เหล่านี้เปราะและแตกง่ายแถมยังเติบโตลุกลามไปปิดกั้นทางระบายน้ำหล่อเลี้ยงในลูกตา เปรียบเสมือนท่อระบายน้ำที่ถูกเศษขยะอุดตัน น้ำในลูกตาจึงระบายออกไม่ได้ ความดันในลูกตาก็สูงขึ้นเรื่อยๆ จนไปกดทับเส้นประสาทตา ส่งผลให้เกิดภาวะต้อหินตามมาในที่สุด

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่ฟ้องว่าต้อหินกำลังมาเยือนคนเป็นเบาหวาน?

ความน่ากลัวของโรคต้อหินแทรกซ้อนจากโรคเบาหวานคือ ในช่วงแรกมักไม่มีอาการเตือนอะไรเลย คนไข้หลายคนยังมองเห็นชัดเจนดี จนกระทั่งความดันในตาสูงมากๆ ถึงเริ่มแสดงอาการผิดปกติออกมา ซึ่งหากสังเกตพบอาการเหล่านี้ ควรรีบมาพบจักษุแพทย์ทันที

• ตามัวลงอย่างฉับพลันหรือค่อยๆ มัวลงเรื่อยๆ แบบอธิบายไม่ได้
• มีอาการปวดตาอย่างรุนแรง ปวดร้าวไปถึงขมับหรือหน้าผาก
• เห็นแสงสีรุ้งรอบดวงไฟเวลามองตอนกลางคืน
• ตาแดงจัดและสู้แสงไม่ได้
• มีอาการคลื่นไส้ อาเจียนร่วมด้วยเนื่องจากความดันตาสูงมาก
• ลานสายตาแคบลง มองด้านข้างไม่เห็น เดินชนขอบประตูหรือสิ่งของบ่อยขึ้น

วิธีรักษาเมื่อโรคเบาหวานลุกลามจนเกิดต้อหิน

เมื่อตรวจพบว่ามีความผิดปกติเกิดขึ้นแล้ว หมอจะต้องวางแผนการรักษาที่ครอบคลุมทั้งสองโรคพร้อมๆ กัน เพราะถ้าควบคุมแค่น้ำตาลแต่ไม่รักษาต้อหิน ตาบอดก็ยังคงถามหาอยู่ดี โดยวิธีหลักๆ ที่จักษุแพทย์ใช้ดูแลรักษาประกอบด้วย

การใช้ยาหยอดตาเพื่อลดความดันในลูกตา

วิธีนี้เป็นด่านแรกของการรักษาเพื่อช่วยลดการสร้างน้ำตาลในลูกตาและเพิ่มช่องทางการระบายน้ำออก คนไข้จะต้องหยอดตาตามเวลาอย่างเคร่งครัด ห้ามหยุดยาเองเด็ดขาดแม้ว่าจะรู้สึกว่าตาเริ่มมองเห็นชัดเจนขึ้นแล้วก็ตาม

การยิงเลเซอร์รักษาเส้นเลือดผิดปกติ

หากพบว่ามีหลอดเลือดใหม่งอกขึ้นมาขวางทางระบายน้ำ แพทย์จะใช้เลเซอร์ยิงเพื่อทำลายหลอดเลือดที่ผิดปกติเหล่านั้น และช่วยลดการขาดเลือดของจอประสาทตา ซึ่งช่วยหยุดยั้งไม่ให้ต้อหินลุกลามไปมากกว่าเดิม

การผ่าตัดทางเดินน้ำในลูกตา

ในกรณีที่ใช้ยาหยอดและยิงเลเซอร์แล้วความดันตาก็ยังไม่ลดลง หรือท่อระบายน้ำอุดตันรุนแรง แพทย์จำเป็นต้องพิจารณาผ่าตัดเพื่อสร้างทางระบายน้ำใหม่ให้กับลูกตา เพื่อรักษาการมองเห็นที่เหลืออยู่ของคนไข้

วิธีดูแลตัวเองไม่ให้เบาหวานเล่นงานดวงตาจนเกิดต้อหิน

สำหรับการป้องกันที่ดีที่สุด หมอย่อมอยากแนะนำให้ป้องกันตั้งแต่ต้นทาง นั่นคือการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานอย่างสม่ำเสมอ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ทานอาหารที่มีประโยชน์ และที่สำคัญที่สุดคือ คนที่เป็นโรคเบาหวานทุกคนต้องได้รับการตรวจตากับจักษุแพทย์อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง แม้ว่าจะยังมองเห็นปกติก็ตาม เพื่อที่เราจะได้ตรวจพบความผิดปกติของหลอดเลือดในตาตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่จะสายเกินแก้