ฮอร์โมนโปรแลคตินสูงเกินไป เรื่องใกล้ตัวที่ทำให้ประจำเดือนมาไม่ปกติ

ทำความรู้จักกับฮอร์โมนโปรแลคตินและการทำงานของมัน

หลายคนอาจไม่คุ้นชื่อฮอร์โมนตัวนี้เท่าไหร่ แต่จริงๆ แล้วโปรแลคตินเป็นฮอร์โมนที่สำคัญมากตัวหนึ่งในร่างกายเรา หน้าที่หลักของมันคือการกระตุ้นให้เต้านมผลิตน้ำนมในช่วงที่เราให้นมบุตร แต่ถ้าวันหนึ่งระดับของฮอร์โมนตัวนี้พุ่งสูงขึ้นผิดปกติ โดยที่เราไม่ได้กำลังตั้งครรภ์หรือให้นมลูกอยู่ มันจะเริ่มเข้าไปรบกวนการทำงานของฮอร์โมนเพศตัวอื่นๆ ส่งผลให้เกิดปัญหาตามมามากมาย ทั้งเรื่องรอบเดือนและเรื่องการมีบุตร

สัญญาณเตือนจากร่างกายที่บอกว่าฮอร์โมนโปรแลคตินกำลังสูงเกินไป

ความผิดปกติของฮอร์โมนโปรแลคติน มักจะส่งสัญญาณเตือนผ่านร่างกายที่สังเกตได้ชัดเจน ดังนี้

• ประจำเดือนมาไม่ปกติ มาห่าง หรือหายไปนานหลายเดือน
• มีน้ำนมไหลออกจากหัวนม ทั้งที่ไม่ได้อยู่ในช่วงให้นมลูก
• มีปัญหาเรื่องภาวะมีบุตรยาก หรือพยายามปล่อยมีน้องมานานแต่ไม่สำเร็จ
• ความต้องการทางเพศลดลง หรือมีอาการช่องคลอดแห้ง

ทำไมจู่ๆ ฮอร์โมนถึงพุ่งสูงขึ้นได้นะ

สาเหตุของระดับโปรแลคตินที่สูงเกินไปนั้นมีได้หลายปัจจัย หมออยากให้ลองเช็กกันดูว่าเกิดจากอะไรได้บ้าง:

• เนื้องอกที่ต่อมใต้สมอง: เป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุด ซึ่งมักเป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง แต่ไปกระตุ้นให้ต่อมใต้สมองหลั่งฮอร์โมนออกมามากเกินไป
• ผลข้างเคียงจากยา: ยาบางกลุ่ม เช่น ยาแก้คลื่นไส้อาเจียน ยาทางจิตเวช หรือยาลดความดันบางชนิด สามารถส่งผลกระทบต่อระดับโปรแลคตินได้โดยตรง
• ภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานต่ำ: เมื่อฮอร์โมนไทรอยด์ในเลือดต่ำ ร่างกายจะพยายามกระตุ้นระบบต่างๆ จนส่งผลกระทบต่อเนื่องมายังฮอร์โมนโปรแลคตินให้สูงขึ้นตามไปด้วย
• ความเครียดและการพักผ่อนน้อย: แม้จะเป็นเหตุปัจจัยเพียงเล็กน้อย แต่ความเครียดสะสมก็ส่งผลต่อการทำงานของต่อมใต้สมองได้เช่นกัน

การตรวจวินิจฉัยเพื่อหาต้นตอของปัญหา

เมื่อคนไข้มาปรึกษาด้วยอาการเหล่านี้ หมอจะเริ่มจากการเจาะเลือดเพื่อเช็กระดับโปรแลคตินในร่างกายก่อน โดยแนะนำให้งดอาหารและพักผ่อนให้เพียงพอก่อนมาเจาะเลือด เพราะค่าฮอร์โมนนี้ไวต่อความเครียดและการเคลื่อนไหวมาก หากผลเลือดสูงเกินมาตรฐาน หมอจะพิจารณาตรวจเพิ่มเติมด้วยการทำ MRI สมอง เพื่อดูว่ามีความผิดปกติของต่อมใต้สมองร่วมด้วยหรือไม่

วิธีรักษาให้กลับมาเป็นปกติ

ข่าวดีคือภาวะนี้สามารถรักษาได้และได้ผลดีมาก ขึ้นอยู่กับสาเหตุที่พบ:

• หากเกิดจากยา: หมออาจพิจารณาปรับเปลี่ยนตัวยาหรือลดขนาดยาลงภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิด
• หากเกิดจากเนื้องอกที่ต่อมใต้สมอง: ส่วนใหญ่รักษาด้วยการกินยาเพื่อยับยั้งการหลั่งของโปรแลคติน ซึ่งจะช่วยให้เนื้องอกฝ่อตัวลงและระดับฮอร์โมนกลับสู่ภาวะปกติได้โดยไม่ต้องผ่าตัด
• หากเกิดจากโรคอื่นร่วมด้วย: เช่น ไทรอยด์ ก็จะเน้นการรักษาที่ต้นเหตุนั้นๆ ไปพร้อมกัน

หากใครกำลังเผชิญกับอาการประจำเดือนขาดหรือมีน้ำนมไหลผิดปกติ ไม่ต้องกังวลจนเกินไปครับ แนะนำให้เข้ามาปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจเช็กให้แน่ใจ การรู้เร็วและรักษาอย่างถูกวิธีจะช่วยให้สุขภาพกลับมาสมดุลและใช้ชีวิตได้อย่างปกติสุขครับ