เจ็บตอนปัสสาวะต้องระวัง: ทำความเข้าใจเรื่องอาการท่อปัสสาวะอักเสบและการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ

ทำไมเวลาเข้าห้องน้ำแล้วถึงรู้สึกแสบขัดจนน่ารำคาญ

เชื่อว่าหลายคนคงเคยผ่านประสบการณ์ที่ต้องรีบเข้าห้องน้ำบ่อยๆ แต่พอถึงเวลาปลดปล่อยกลับรู้สึกแสบขัด หรือปวดหน่วงที่ท้องน้อยเหมือนปัสสาวะไม่สุด อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องปกติที่ปล่อยผ่านได้ เพราะเป็นสัญญาณเตือนว่าระบบทางเดินปัสสาวะของเรากำลังเผชิญกับการรุกรานจากเชื้อโรค โดยเฉพาะอาการท่อปัสสาวะอักเสบและการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ ซึ่งพบได้บ่อยมากในชีวิตประจำวัน

เชื้อโรคตัวร้ายเข้ามาป่วนในร่างกายได้อย่างไร

โดยปกติแล้วระบบทางเดินปัสสาวะของเรามีกลไกป้องกันตัวเอง แต่บางครั้งเชื้อแบคทีเรียที่ปนเปื้อนมาจากบริเวณใกล้เคียง หรือเชื้อจากช่องคลอดและทวารหนัก ก็สามารถเล็ดลอดเข้าไปในท่อปัสสาวะได้ โดยเฉพาะในคุณผู้หญิงที่ท่อปัสสาวะมีลักษณะสั้นและอยู่ใกล้กับแหล่งสะสมเชื้อโรค เมื่อเชื้อเข้าไปฝังตัวได้สำเร็จ มันจะเริ่มแบ่งตัวเพิ่มจำนวน ทำให้เกิดการอักเสบจนนำไปสู่ความรู้สึกเจ็บแสบและปวดเกร็งขณะปัสสาวะ

สังเกตอาการแบบไหนที่บอกว่าเรากำลังติดเชื้อ

อาการท่อปัสสาวะอักเสบและการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะมักจะมาเป็นชุด โดยเริ่มจากสัญญาณเตือนดังนี้

• รู้สึกแสบหรือร้อนขัดขณะปัสสาวะ โดยเฉพาะตอนหยดสุดท้าย
• ปัสสาวะบ่อยผิดปกติ แต่ละครั้งออกมาเพียงเล็กน้อย
• ปัสสาวะมีสีขุ่น หรือมีกลิ่นเหม็นรุนแรงกว่าปกติ
• อาจมีเลือดปนออกมากับปัสสาวะเล็กน้อย
• มีอาการปวดหน่วงๆ บริเวณหัวหน่าวหรือท้องน้อย

ถ้าเริ่มมีไข้หนาวสั่น ต้องรีบจัดการอย่างไร

หากอาการติดเชื้อไม่ได้จำกัดอยู่แค่ที่ท่อปัสสาวะ หรือกระเพาะปัสสาวะ แต่เริ่มลามขึ้นไปถึงกรวยไต คนไข้มักจะมีอาการไข้สูง หนาวสั่น หรือมีอาการปวดหลังบริเวณเอวร่วมด้วย หากพบอาการเหล่านี้ถือเป็นสัญญาณอันตรายที่ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะทานเองเด็ดขาด เพราะการติดเชื้อที่ลุกลามถึงไตอาจส่งผลเสียต่อการทำงานของไตในระยะยาว และจำเป็นต้องได้รับการวินิจฉัยโดยการตรวจปัสสาวะหรือการเพาะเชื้อเพื่อเลือกใช้ยาให้ตรงจุด

ป้องกันไม่ให้เชื้อกลับมาทำร้ายซ้ำสอง

การป้องกันเป็นสิ่งที่หมออยากเน้นย้ำที่สุด เพราะการติดเชื้อนี้มักเป็นซ้ำได้ง่ายหากพฤติกรรมบางอย่างยังเหมือนเดิม

• ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอต่อวัน เพื่อช่วยขับแบคทีเรียออกจากระบบทางเดินปัสสาวะ
• ไม่ควรกลั้นปัสสาวะเป็นเวลานาน เพราะจะทำให้เชื้อโรคมีเวลาแบ่งตัวในกระเพาะปัสสาวะมากขึ้น
• หลังเสร็จภารกิจเข้าห้องน้ำ ควรทำความสะอาดจากด้านหน้าไปด้านหลังเสมอ เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อจากทวารหนักปนเปื้อนเข้าสู่ท่อปัสสาวะ
• หลีกเลี่ยงการใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดจุดซ่อนเร้นที่มีน้ำหอมรุนแรง เพราะอาจทำให้เกิดการระคายเคืองและเสียสมดุล

เมื่อไหร่ที่ต้องมาพบหมอเพื่อตรวจให้แน่ใจ

หากลองปรับพฤติกรรมแล้วอาการไม่ดีขึ้นภายใน 1-2 วัน หรือเริ่มมีไข้ ปวดหลัง หรือมีอาการแสบขัดรุนแรงจนใช้ชีวิตลำบาก การมาพบหมอเพื่อส่งตรวจปัสสาวะคือวิธีที่ปลอดภัยที่สุด หมอจะช่วยวิเคราะห์ว่าเชื้อที่ก่อเหตุเป็นเชื้อชนิดใด เพื่อให้การรักษาด้วยยาปฏิชีวนะได้ผลดีที่สุดและป้องกันการดื้อยาในอนาคต