เมื่อร่างกายประท้วงอาหารที่กินเข้าไป: รู้ทันภาวะแพ้อาหารแบบเฉียบพลัน

ภาวะแพ้อาหารแบบเฉียบพลัน คืออะไรกันแน่

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาในห้องตรวจด้วยอาการปากบวม ตาบวม หรือมีผื่นแดงขึ้นตามตัวหลังเพิ่งทานอาหารมื้ออร่อยเข้าไปไม่นาน นี่ไม่ใช่เรื่องบังเอิญหรืออาการผิดปกติทั่วไปครับ แต่มันคือปฏิกิริยาของระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายที่ดันเข้าใจผิดว่าโปรตีนบางชนิดในอาหารคือศัตรูตัวร้าย จึงสั่งการให้ร่างกายหลั่งสารเคมีออกมาต้านทานจนเกิดเป็นอาการแพ้รุนแรงในเวลาอันสั้น

สังเกตอาการเตือนภัยที่ห้ามมองข้าม

ภาวะแพ้อาหารแบบเฉียบพลันไม่ได้มีแค่ผื่นคัน แต่มันลุกลามได้เร็วมาก สัญญาณที่บ่งบอกว่าเรากำลังเจอศึกหนักมีดังนี้

• อาการทางผิวหนัง: ลมพิษขึ้น ปากบวม ตาบวม หรือคันตามร่างกายอย่างรุนแรง
• อาการทางเดินหายใจ: หายใจลำบาก หายใจมีเสียงหวีด หรือรู้สึกแน่นในลำคอเหมือนมีอะไรมาอุด
• อาการทางระบบทางเดินอาหาร: คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้องบิดรุนแรง หรือถ่ายเหลว
• อาการทางระบบไหลเวียนโลหิต: หน้ามืด วิงเวียนศีรษะ เหมือนจะเป็นลม เนื่องจากความดันโลหิตตก

อาหารกลุ่มไหนที่เป็นตัวการตัวฉกาจ

แม้ว่าคนเราจะแพ้อาหารได้แทบทุกอย่าง แต่ในทางการแพทย์เรามักพบกลุ่มอาหารที่กระตุ้นให้เกิดอาการแพ้เฉียบพลันได้บ่อย ได้แก่ อาหารทะเล กุ้ง ปู ปลา นมวัว ไข่ ถั่วลิสง ถั่วเปลือกแข็ง รวมถึงแป้งสาลีและผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบของถั่วเหลือง การหมั่นสังเกตตัวเองว่ากินอะไรเข้าไปแล้วมีอาการผิดปกติ จะช่วยให้เราหลีกเลี่ยงต้นเหตุได้แม่นยำขึ้น

ถ้าเกิดอาการแพ้ขึ้นมาต้องรับมืออย่างไร

หากรู้ตัวว่าแพ้อาหารและมีอาการรุนแรง สิ่งแรกที่ต้องทำคือหยุดทานอาหารมื้อนั้นทันที อย่าพยายามฝืนกินต่อหรือดื่มน้ำตามเยอะๆ เพื่อล้างอาการ หากมีประวัติแพ้อยู่แล้วและพกยาฉุกเฉินประจำตัวไว้ ให้รีบใช้ตามที่แพทย์เคยแนะนำ แต่ถ้าอาการเริ่มรุนแรงขึ้น เช่น หายใจไม่ออกหรือหน้ามืด ต้องรีบไปห้องฉุกเฉินทันที ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาด

การวินิจฉัยและแนวทางการรักษาในระยะยาว

การจะรู้ให้แน่ชัดว่าเราแพ้อะไร ต้องอาศัยการซักประวัติอย่างละเอียดร่วมกับการทำทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง หรือการตรวจเลือดเพื่อหาค่าภูมิคุ้มกันที่จำเพาะต่ออาหารแต่ละชนิด เมื่อทราบสาเหตุแล้ว ทางที่ดีที่สุดคือการงดอาหารชนิดนั้นแบบเด็ดขาด เพราะการแพ้บางอย่างอาจทวีความรุนแรงขึ้นได้ในครั้งต่อไปครับ

คำแนะนำสั้นๆ สำหรับคนที่มีอาการแพ้บ่อย

การเป็นโรคภูมิแพ้อาหารไม่ใช่เรื่องน่ากลัวถ้าเราควบคุมได้ เพียงแค่เราต้องฝึกเป็นคนช่างสังเกต อ่านฉลากโภชนาการทุกครั้งก่อนซื้ออาหาร และเตรียมพร้อมรับมือกับสถานการณ์ฉุกเฉินอยู่เสมอ สุขภาพที่ดีเริ่มจากการรู้จักสิ่งที่ร่างกายเราปฏิเสธครับ