อาการไอเรื้อรังจากภูมิแพ้: ไอไม่หายสักที เป็นเพราะอะไรกันแน่

ช่วงนี้ใครมีอาการไอแห้งๆ คันคอ หรือไอตอนตื่นนอนตอนเช้าแล้วเป็นอยู่นานหลายสัปดาห์จนกินยาแก้ไอก็ไม่หาย หลุดปากถอนหายใจกันบ่อยๆ ว่าทำไมไม่หายสักที วันนี้หมออยากชวนมาคุยกันเรื่องอาการไอเรื้อรังจากภูมิแพ้ ปัญหาคลาสสิกที่คนไข้หลายคนมาปรึกษาที่คลินิกบ่อยมาก เพราะอาการไอแบบนี้มันมักจะกวนใจตอนกลางคืน ทำให้เรานอนไม่หลับ แถมบางทีไอนานจนเจ็บซี่โครงไปหมด

ทำไมภูมิแพ้ถึงทำให้เราไอไม่หยุด?

หลายคนสงสัยว่าภูมิแพ้มันควรจะจาม น้ำมูกไหล หรือคันตาไม่ใช่หรือทำไมถึงลามมาไอได้ ความจริงคือร่างกายคนเราเวลาเจอสิ่งกระตุ้นที่แพ้ เช่น ฝุ่น ไรฝุ่น ขนสัตว์ เกสรดอกไม้ หรือแม้แต่อากาศเปลี่ยน เยื่อบุทางเดินหายใจจะเกิดการอักเสบและผลิตเมือกออกมามากกว่าปกติ เมื่อน้ำมูกหรือเสมหะใสๆ นี้ไหลย้อนลงไปที่คอ (ที่เราเรียกกันทางการแพทย์ว่า อาการน้ำมูกไหลลงคอ) ร่างกายจึงต้องพยายามขับสิ่งแปลกปลอมนั้นออกด้วยการไอ หรือบางคนหลอดไวต่อสิ่งกระตุ้นมากกว่าปกติ แค่อากาศเย็นนิดหน่อยก็กระตุ้นให้หลอดลมอักเสบและหดเกร็งจนเกิดอาการไอแห้งๆ ออกมาได้

วิธีสังเกตอาการไอแบบไหนที่เข้าข่ายภูมิแพ้กำเริบ

อาการไอจากภูมิแพ้จะมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่ต่างจากการไอเพราะติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรียทั่วไป ลองเช็กลักษณะเหล่านี้ดูว่าตรงกับตัวเองหรือไม่

• ไอเรื้อรังเกิน 3 สัปดาห์ขึ้นไป: เป็นการไอเรื้อรังที่หาทางรักษาด้วยยาแก้ไอธรรมดาแล้วไม่ดีขึ้น
• มักไอช่วงเวลาเดิมๆ: มักจะไอช่วงดึกๆ ใกล้รุ่ง หรือตอนเช้าทันทีที่ตื่นนอน เพราะเป็นเวลาที่อุณหภูมิลดลงและร่างกายสัมผัสกับไรฝุ่นบนที่นอน
• มีอาการอื่นร่วมด้วย: มักมีอาการคันจาม น้ำมูกใสๆ คันตา หรือแน่นจมูกร่วมด้วยเสมอ
• ไม่มีไข้: ต่างจากการติดเชื้อที่มักจะมีไข้ต่ำหรือไข้สูงร่วมด้วย แต่ภูมิแพ้จะไม่ทำให้ตัวร้อน

จัดการอย่างไรดีเพื่อให้หยุดไอและใช้ชีวิตได้ปกติ

การรักษาอาการไอเรื้อรังจากภูมิแพ้ให้ได้ผลดีที่สุด ไม่ใช่แค่การกินยาแก้ไอเพื่อกดอาการไว้ แต่เป็นการแก้ที่ต้นเหตุ ได้แก่ การลดการอักเสบและหลีกเลี่ยงสิ่งที่ทำให้เราแพ้

• เลี่ยงสิ่งที่กระตุ้นให้แพ้: สำรวจตัวเองว่าแพ้อะไร ฝุ่นในห้องนอนควรซักผ้าปูที่นอนด้วยน้ำร้อนทุกสัปดาห์ หลีกเลี่ยงห้องที่อับชื้นหรือมีฝุ่นสะสม
• ใช้ยาพ่นจมูกหรือยาแก้แพ้ตามแพทย์สั่ง: ยากลุ่ม antihistamine หรือยาพ่นสเตียรอยด์ขนาดต่ำสำหรับจมูก จะช่วยลดการอักเสบของเยื่อบุทางเดินหายใจและลดน้ำมูกที่ไหลลงคอได้อย่างตรงจุด
• ดื่มน้ำอุ่นบ่อยๆ: ช่วยให้ความชุ่มชื้นแก่ลำคอ ลดอาการระคายเคือง และช่วยละลายเสมหะที่เหนียวข้นให้ขับออกได้ง่ายขึ้น

เมื่อไหร่ที่อาการไอแบบนี้ควรไปพบแพทย์ทันที

แม้ว่าส่วนใหญ่จะมาจากภูมิแพ้ แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย หมอแนะนำว่าควรมาตรวจอย่างละเอียดเพื่อความปลอดภัย

• ไอนานเกิน 8 สัปดาห์โดยไม่มีทีท่าว่าจะดีขึ้น
• มีเสมหะปนเลือด หรือไอแล้วเจ็บหน้าอกมาก
• มีอาการหอบเหนื่อย หายใจมีเสียงหวีด
• น้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือมีไข้ร่วมด้วย

อาการไอเรื้อรังจากภูมิแพ้แม้จะไม่ใช่โรคอันตรายร้ายแรง แต่ก็สร้างความรำคาญและบั่นทอนคุณภาพชีวิตไม่น้อย หากปรับพฤติกรรมและใช้ยาอย่างถูกวิธี รับรองว่าอาการไอกวนใจนี้จะค่อยๆ ดีขึ้นและหายไปได้อย่างแน่นอน