ทำไมคนเป็นเบาหวานถึงเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองมากกว่าคนทั่วไป

ทำไมเบาหวานถึงเป็นศัตรูตัวฉกาจของสมอง

หลายคนที่มาปรึกษาหมอที่คลินิกมักมีคำถามว่า ทำไมต้องกังวลเรื่องสมองในเมื่อเป็นแค่โรคเบาหวาน ความจริงแล้วน้ำตาลในเลือดที่สูงเกินเกณฑ์อยู่เป็นเวลานาน ไม่ได้ทำร้ายแค่ไตหรือเท้าเท่านั้น แต่น้ำตาลเหล่านี้คือตัวการสำคัญที่ทำให้ผนังหลอดเลือดทั่วร่างกายรวมถึงในสมองเกิดการอักเสบและเสื่อมสภาพเร็วกว่าปกติ เหมือนท่อน้ำที่โดนสนิมเกาะจนเปราะบางและตีบตันได้ง่าย

กลไกที่น้ำตาลทำลายหลอดเลือดจนนำไปสู่โรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยเบาหวาน

เมื่อน้ำตาลในเลือดสูง มันจะเข้าไปเปลี่ยนโครงสร้างของผนังหลอดเลือดให้แข็งและสูญเสียความยืดหยุ่น ยิ่งไปกว่านั้นผู้ป่วยเบาหวานมักจะมีปัญหาเรื่องไขมันในเลือดสูงและมีความดันโลหิตร่วมด้วย ทั้งสามปัจจัยนี้จึงรวมตัวกันเป็นกลุ่มก้อนไขมันที่ไปเกาะตามผนังหลอดเลือดสมอง ทำให้เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงสมองได้ยากขึ้น และถ้าวันไหนที่ก้อนไขมันนี้หลุดไปอุดตัน หรือหลอดเลือดที่เปราะบางเกิดการปริแตก นั่นคือจุดเริ่มต้นของอาการอัมพฤกษ์อัมพาตที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้น

สัญญาณเตือนที่ต้องรีบรู้ก่อนจะสายเกินไป

การสังเกตอาการตัวเองหรือคนใกล้ชิดเป็นเรื่องสำคัญที่สุด หลายครั้งอาการเตือนมักเกิดขึ้นเพียงชั่วคราวแล้วหายไปเอง ทำให้เราชะล่าใจไม่ได้ โดยอาการที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดมีดังนี้

• ปากเบี้ยว ยิ้มแล้วมุมปากตกข้างหนึ่ง
• แขนขาอ่อนแรงกะทันหัน โดยเฉพาะซีกใดซีกหนึ่งของร่างกาย
• พูดจาไม่ชัด พูดลำบาก หรือนึกคำพูดไม่ออก
• มีอาการมึนงง ทรงตัวไม่อยู่ หรือมองเห็นภาพซ้อนแบบกะทันหัน

เช็กด่วน: ใครบ้างที่จัดอยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูง

นอกจากระดับน้ำตาลสะสมที่ควบคุมไม่ได้แล้ว ยังมีปัจจัยอื่นที่เร่งให้ผู้ป่วยเบาหวานเกิดโรคหลอดเลือดสมองได้เร็วขึ้น ได้แก่

• ผู้ที่มีความดันโลหิตสูงร่วมด้วย ซึ่งมักพบได้บ่อยในผู้ป่วยเบาหวาน
• คนที่มีภาวะไขมันในเลือดสูง โดยเฉพาะไขมันเลว (LDL)
• ผู้ที่สูบบุหรี่เป็นประจำ เพราะบุหรี่ทำให้หลอดเลือดหดตัวและตีบแคบลง
• ผู้ที่มีน้ำหนักตัวเกินหรือไม่ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

วิธีดูแลตัวเองให้ห่างไกลจากภาวะสมองขาดเลือด

การคุมน้ำตาลให้ได้ตามเป้าหมายไม่ใช่แค่ตัวเลขในผลเลือด แต่มันคือการปกป้องชีวิตของเราในระยะยาว หมอแนะนำให้เริ่มจากขั้นตอนง่ายๆ ดังนี้

• คุมน้ำตาลและระดับความดันให้อยู่ในเกณฑ์ที่หมอกำหนดอย่างเคร่งครัด
• เลือกทานอาหารที่ไม่หวานจัด ไม่เค็มจัด และเน้นผักใบเขียว
• ขยับร่างกายวันละ 30 นาที เพื่อช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้น
• ห้ามขาดยาหรือขาดการนัดหมายติดตามผลเลือดโดยเด็ดขาด

หากมีอาการผิดปกติเกิดขึ้นเพียงเล็กน้อย แต่อาการเหล่านั้นหายไปเองภายในเวลาไม่กี่นาที อย่ามองข้ามเด็ดขาด ให้รีบมาพบแพทย์ทันที เพราะนั่นอาจเป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายว่าหลอดเลือดสมองกำลังมีปัญหา การได้รับการวินิจฉัยเร็วช่วยป้องกันความพิการที่อาจเกิดขึ้นตามมาได้อย่างดีที่สุด