เจ็บกล้ามเนื้อเรื้อรัง ต้องส่องกล้องดูไหม? รู้จักการวินิจฉัยด้วยอัลตราซาวด์ระบบกล้ามเนื้อและกระดูก

อัลตราซาวด์ระบบกล้ามเนื้อและกระดูก คืออะไรกันแน่

หลายคนมักคุ้นเคยกับการอัลตราซาวด์เพื่อตรวจดูทารกในครรภ์ หรือตรวจช่องท้อง แต่ในโลกของเวชศาสตร์ฟื้นฟูและการบาดเจ็บจากการกีฬา เรามีการนำเทคโนโลยีอัลตราซาวด์มาใช้ส่องดูความผิดปกติภายในร่างกายแบบเรียลไทม์ โดยไม่ต้องเจ็บตัว ไม่ต้องฉีดสี และที่สำคัญคือไม่มีรังสีตกค้าง การวินิจฉัยด้วยอัลตราซาวด์ระบบกล้ามเนื้อและกระดูกนี้ เปรียบเสมือนการที่เรามีตาพิเศษที่สามารถมองทะลุผ่านผิวหนังลงไปดูเส้นเอ็น กล้ามเนื้อ และข้อต่อที่กำลังอักเสบอยู่ได้ในขณะที่คนไข้ขยับตัว

ทำไมต้องอัลตราซาวด์ แทนที่จะใช้แค่การกดคลำหรือเอกซเรย์

การตรวจร่างกายด้วยการคลำหรือขยับข้อต่อเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอในหลายกรณี ส่วนการเอกซเรย์แบบปกติจะเห็นได้แค่กระดูก แต่ไม่เห็นเนื้อเยื่ออ่อน ซึ่งมักจะเป็นจุดที่ทำให้เกิดอาการปวดเสียส่วนใหญ่ การใช้คลื่นเสียงความถี่สูงตรวจจึงเข้ามาเติมเต็มช่องว่างตรงนี้

• เห็นภาพกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นที่มีการฉีกขาดหรืออักเสบได้อย่างชัดเจน
• สามารถให้คนไข้ขยับส่วนที่เจ็บในขณะตรวจ เพื่อดูว่าความผิดปกตินั้นแสดงอาการออกมาเมื่อไหร่
• ช่วยให้หมอระบุตำแหน่งที่เจ็บได้แม่นยำที่สุด ลดการคาดเดา

ขั้นตอนการตรวจเป็นอย่างไร เจ็บไหม

ขั้นตอนการตรวจนั้นเรียบง่ายและสบายกว่าที่คิด เพียงแค่ทาเจลเย็นๆ ลงบนผิวหนังบริเวณที่ปวด แล้วหมอจะนำหัวตรวจค่อยๆ เคลื่อนไปบนผิวหนังเพื่อไล่ดูโครงสร้างภายใน คนไข้สามารถมองจอภาพไปพร้อมกับหมอได้เลย ในขณะที่ตรวจ หมออาจจะชวนให้ขยับแขนหรือขาตามจังหวะ เพื่อดูการเคลื่อนไหวของเส้นเอ็นว่าติดขัดหรือเบียดกับกระดูกตรงไหนหรือไม่ โดยรวมแล้วใช้เวลาเพียง 15-30 นาทีเท่านั้นและไม่รู้สึกเจ็บแต่อย่างใด

จุดเด่นที่ทำให้การตรวจด้วยวิธีนี้คุ้มค่าและรวดเร็ว

ความพิเศษที่สุดคือความสามารถในการนำทางหมอขณะฉีดยาหรือรักษา หากมีอาการอักเสบในจุดที่ลึกและเข้าถึงยาก การอัลตราซาวด์จะช่วยให้เข็มเข้าถึงตำแหน่งเป้าหมายได้อย่างแม่นยำแบบมิลลิเมตรต่อมิลลิเมตร ช่วยลดโอกาสที่เข็มจะไปโดนเส้นประสาทหรือหลอดเลือดโดยไม่ตั้งใจ และยังช่วยให้การฉีดยาเข้าข้อหรือฉีดเกล็ดเลือดเข้มข้นมีประสิทธิภาพสูงสุด

เตรียมตัวอย่างไรก่อนมาตรวจ

การตรวจด้วยวิธีนี้ไม่จำเป็นต้องงดน้ำงดอาหาร สามารถใส่เสื้อผ้าที่ถอดหรือดึงรั้งบริเวณที่ต้องการตรวจได้สะดวกก็เพียงพอแล้ว สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการเตรียมข้อมูลอาการปวดให้ชัดเจน เช่น เริ่มเจ็บตอนไหน เจ็บเฉพาะเวลาขยับท่าไหน หรือมีอาการบวมร่วมด้วยไหม ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้หมอวินิจฉัยจุดที่มีปัญหาได้รวดเร็วขึ้น