ตามองไม่ชัด ไม่ใช่แค่เรื่องสายตาสั้น: เมื่อไหร่ที่ความบกพร่องทางการมองเห็นกำลังเตือนภัยสุขภาพ

เวลาที่เราตื่นนอนตอนเช้าแล้วหยิบมือถือขึ้นมาดู แต่กลับพบว่าตัวหนังสือมันเบลอจนอ่านไม่รู้เรื่อง หลายคนมักจะหยิบแว่นอันเดิมมาใส่ หรือคิดว่าตัวเองคงแค่นอนไม่พอ สายตาล้าจากการจ้องจอคอมพิวเตอร์นานเกินไป แต่ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้มานาน ผมพบว่าบ่อยครั้งที่ปัญหาการมองเห็นไม่ได้จบลงแค่การตัดแว่นใหม่เสมอไปครับ

อาการตาพร่ามัว มองเห็นภาพซ้อน หรือลานสายตาแคบลง ล้วนเป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายที่กำลังบอกว่า ระบบการมองเห็นตั้งแต่กระจกตา เลนส์ตา จอประสาทตา ไปจนถึงเส้นประสาทสมอง อาจกำลังมีความผิดปกติซ่อนอยู่ การเข้าใจเรื่องความบกพร่องทางการมองเห็นจึงเป็นเรื่องใกล้ตัวกว่าที่เราคิด และช่วยให้เราปกป้องดวงตาคู่สวยให้อยู่กับเราไปได้นานที่สุด

สัญญาณเตือนแบบไหน ที่เรียกว่าความบกพร่องทางการมองเห็น

อาการทางสายตามีหลายระดับ ตั้งแต่ความผิดปกติเล็กน้อยที่แก้ไขได้ด้วยแว่น ไปจนถึงภาวะสูญเสียการมองเห็นที่รุนแรง การสังเกตความเปลี่ยนแปลงของตัวเองจึงเป็นด่านแรกที่สำคัญมาก

มองไม่ชัดแม้ใส่แว่น

ถ้าใส่แว่นหรือคอนแทคเลนส์ตามปกติแล้ว แต่ยังรู้สึกว่าภาพตรงหน้ายังมัว ขอบภาพไม่คมชัด หรือเหมือนมีหมอกจางๆ มาบังอยู่ตลอดเวลา นั่นแปลว่าปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่ค่าสายตา แต่อาจเกิดจากความขุ่นมัวของเลนส์ตา เช่น โรคต้อกระจก หรือมีความผิดปกติที่จอประสาทตา

เห็นภาพซ้อนหรือลานสายตาแคบลง

เวลาเดินชนขอบประตูบ่อยๆ หรือมองเห็นรถพุ่งมาจากด้านข้างไม่ทัน ทั้งที่หันมองตรงๆ อาการแบบนี้มักเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของลานสายตา ซึ่งเป็นหนึ่งในอาการสำคัญของโรคต้อหิน หรือปัญหาทางระบบประสาทที่ต้องให้แพทย์ตรวจอย่างละเอียด

สาเหตุที่ทำให้เรามองเห็นไม่ชัด เกิดจากอะไรได้บ้าง

เมื่อพูดถึงปัญหาการมองเห็น สาเหตุไม่ได้มาจากอายุที่มากขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่สามารถแบ่งออกได้ตามส่วนต่างๆ ของดวงตาและโรคประจำตัว

ความเสื่อมตามวัยและปัญหาโครงสร้างดวงตา

เมื่ออายุเข้าสู่เลขสี่ เลนส์ตาเริ่มยืดหยุ่นน้อยลง กล้ามเนื้อตาทำงานลดลง ทำให้เกิดภาวะสายตายาวตามวัย นอกจากนี้ โรคต้อกระจกที่เกิดจากโปรตีนในเลนส์ตาเสื่อมสภาพ ก็ทำให้แสงผ่านเข้าไปในตาได้น้อยลง ส่งผลให้การมองเห็นแย่ลงอย่างช้าๆ

โรคเรื้อรังอย่างเบาหวานและไขมันในเลือดสูง

คนไข้โรคเบาหวานมักมีความเสี่ยงเรื่องเส้นเลือดฝอยที่จอประสาทตาเสียหายจากระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงเป็นเวลานาน ภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาจึงเป็นสาเหตุอันดับต้นๆ ของความบกพร่องทางการมองเห็นที่รุนแรง หากควบคุมอาการไม่ดีพออาจนำไปสู่การสูญเสียการมองเห็นถาวรได้

ดูแลดวงตาอย่างไรไม่ให้เสื่อมก่อนวัย

ดวงตาเป็นอวัยวะที่ใช้งานหนักที่สุดตัวหนึ่งในยุคดิจิทัล การดูแลรักษาจึงต้องทำอย่างสม่ำเสมอ เริ่มต้นจากการพักสายตาตามกฎยี่สิบ-ยี่สิบ-ยี่สิบ คือทุกยี่สิบนาที ให้ละสายตาจากหน้าจอแล้วมองไปที่ระยะยี่สิบฟุต เป็นเวลาอย่างน้อยยี่สิบวินาที เพื่อให้กล้ามเนื้อตาได้คลายตัว

การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อดวงตา เช่น ผักใบเขียวที่มีลูทีนและซีแซนทีน รวมถึงการสวมแว่นกันแดดเมื่อต้องออกกลางแจ้งเพื่อป้องกันรังสียูวี ก็ช่วยชะลอความเสื่อมของจอประสาทตาได้เป็นอย่างดี

อาการแบบไหนที่ควรไปพบจักษุแพทย์ทันที

หากคุณมีอาการเหล่านี้ อย่ารอให้หายเองเด็ดขาด:

• ตามัวฉับพลันในตาข้างเดียวหรือสองข้าง
• เห็นแสงแฟลช หรือมีจุดดำลอยไปมาจำนวนมากผิดปกติ
• ปวดตาอย่างรุนแรงร่วมกับมีอาการตาแดงและคลื่นไส้
• มองเห็นเส้นตรงกลายเป็นเส้นคดงอ

อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของจอประสาทตาหลุดลอก หรือโรคต้อหินเฉียบพลัน ซึ่งต้องได้รับการรักษาจากจักษุแพทย์อย่างเร่งด่วนเพื่อป้องกันความเสียหายถาวร