โรคตับอักเสบบี: เรื่องใกล้ตัวที่หลายคนมักมองข้ามจนสายเกินแก้

โรคตับอักเสบบี คืออะไร ทำไมหมอถึงอยากให้ทุกคนตรวจเลือด

เวลาที่หมอตรวจสุขภาพประจำปีให้คนไข้ แล้วผลเลือดบอกว่ามีภูมิคุ้มกันโรคตับอักเสบบี บางคนก็ดีใจ บางคนก็งงว่ามันคืออะไรกันแน่ จริงๆ แล้วเจ้าโรคนี้เป็นภัยเงียบที่อยู่ในตับของเรา โดยที่บางทีเราใช้ชีวิตปกติโดยไม่รู้ตัวเลยว่ามีเชื้อนี้อยู่ในร่างกาย

เชื้อไวรัสตัวนี้เข้าไปทำลายเซลล์ตับโดยตรง ทำให้ตับอักเสบเรื้อรัง นานวันเข้าจากตับอักเสบก็จะกลายเป็นพังผืด กลายร่างเป็นตับแข็ง และน่ากลัวที่สุดคืออาจจบลงด้วยโรคมะเร็งตับ ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นได้โดยที่คนไข้แทบไม่เคยมีอาการเจ็บป่วยอะไรมาก่อนเลยในช่วงแรก

ติดเชื้อไวรัสนี้มาได้อย่างไร ทั้งที่เราก็ระวังตัวดีแล้ว

หลายคนชอบถามหมอว่า ไปติดโรคตับอักเสบบีมาได้อย่างไร ในเมื่อไม่ได้สำส่อนทางเพศและไม่ได้ใช้เข็มฉีดยาร่วมกับใคร ความจริงคือช่องทางการติดต่อของเชื้อนี้มันใกล้ตัวกว่าที่เราคิดมาก

• ติดต่อจากแม่สู่ลูก: นี่คือทางที่พบบ่อยที่สุดในบ้านเรา คุณแม่ที่มีเชื้อถ่ายทอดให้ลูกตอนคลอด ทำให้เด็กๆ มีโอกาสเป็นผู้ติดเชื้อเรื้อรังตั้งแต่เกิด
• ทางเพศสัมพันธ์: เชื้อนี้ติดต่อได้ง่ายกว่าเชื้อเอชไอวีเสียอีก การไม่ป้องกันเวลามีเพศสัมพันธ์จึงมีความเสี่ยงสูงมาก
• การสัมผัสเลือดหรือสารคัดหลั่ง: เช่น การใช้แปรงสีฟัน มีดโกนหนวดร่วมกัน หรือการไปสัก เจาะผิวหนัง ในร้านที่อุปกรณ์ไม่สะอาดพอ

ระยะเวลาที่ตับสู้ยิบตา: จากเฉียบพลันสู่เรื้อรัง

เวลาที่คนเราได้รับเชื้อเข้ามาใหม่ๆ ร่างกายจะพยายามต่อสู้ เกิดเป็นภาวะตับอักเสบเฉียบพลัน บางคนมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง เพลียมาก กินข้าวไม่ลง เหมือนคนเป็นไข้หวัดใหญ่ แต่ผ่านไปสักพักอาการก็หายไปเองเพราะร่างกายกำจัดเชื้อหมด

แต่ถ้าผ่านไปหเดือนแล้วร่างกายยังขับเชื้อไม่ออก แบบนี้จะเรียกว่าเป็นผู้ป่วยเรื้อรัง ซึ่งกลุ่มนี้แหละครับที่น่าเป็นห่วง เพราะเชื้อจะแอบอาศัยอยู่ในตับ คอยทำลายเนื้อตับไปเรื่อยๆ นานเป็นสิบปีโดยไม่มีสัญญาณเตือนภัย จนกว่าตับจะพังไปเยอะแล้วถึงแสดงอาการออกมา

สัญญาณเตือนภัยแบบไหน ที่แปลว่าตับเริ่มไม่ไหวแล้ว

อย่างที่บอกว่าโรคนี้ซ่อนเก่งมาก แต่ถ้าตับเริ่มส่งเสียงร้องขอความช่วยเหลือ อาการเหล่านี้มักจะตามมา

• อ่อนเพลียเรื้อรัง นอนเท่าไหร่ก็ไม่พอ รู้สึกหมดแรง
• จุกแน่นชายโครงขวา ซึ่งเป็นตำแหน่งของตับ
• เบื่ออาหาร คลื่นไส้เวลาได้กลิ่นอาหารมันๆ
• ผิวหนังและตาเปลี่ยนเป็นสีเหลืองอย่างเห็นได้ชัด
• ปัสสาวะมีสีเข้มจัดเหมือนน้ำชาแก่ๆ และอุจจาระมีสีซีดลง

เราจะเช็กตัวเองได้อย่างไร และดูแลรักษาอย่างไรดี

วิธีที่ดีที่สุดคือการเจาะเลือดตรวจหาเชื้อและหาภูมิคุ้มกันครับ สำหรับคนที่ยังไม่มีเชื้อและไม่มีภูมิ หมอจะแนะนำให้ฉีดวัคซีนป้องกันให้ครบโดส ซึ่งได้ผลดีมากๆ ในการสร้างเกราะคุ้มกันร่างกาย

แต่ถ้าใครตรวจเจอว่าเป็นโรคตับอักเสบบีเรื้อรังแล้ว อย่าเพิ่งตกใจกลัวครับ สมัยนี้เรามียาต้านไวรัสที่ดีมากๆ กินเพื่อกดเชื้อไม่ให้มันมาทำลายตับเพิ่มได้ สิ่งสำคัญที่สุดคือต้องมาพบแพทย์ตามนัดสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์เด็ดขาด และระมัดระวังเรื่องการกินยาชุด ยาสสมุนไพรที่ไม่มี อย. เพราะสิ่งเหล่านี้ต้องผ่านการเผาผลาญที่ตับ ซึ่งจะยิ่งซ้ำเติมให้ตับพังเร็วขึ้นไปอีกครับ