กินพาราเซตามอลบ่อยไป ระวังตับทำงานหนักจนพังไม่รู้ตัว

ทำไมยาที่ดูไม่อันตรายถึงทำลายตับได้

หลายคนอาจคุ้นชินกับการหยิบพาราเซตามอลมากินเวลาปวดหัวหรือเป็นไข้ จนลืมไปว่ายาชนิดนี้เป็นสารเคมีที่ตับต้องรับหน้าที่จัดการทำความสะอาดและขับออกจากร่างกาย ยาแก้ปวดพาราเซตามอลเมื่อกินในปริมาณที่เหมาะสมจะปลอดภัยมาก แต่หากกินบ่อยเกินไป หรือได้รับในปริมาณที่สูงเกินกำหนด ตับจะเผชิญกับภาวะที่เรียกว่า ผลกระทบจากการใช้ยาแก้ปวดพาราเซตามอลเกินขนาดต่อตับ ซึ่งถือเป็นอันตรายที่หลายคนมองข้าม

ปริมาณแค่ไหนที่ร่างกายพอรับไหว

หลักการง่ายๆ ในการกินยาตัวนี้ให้ปลอดภัยคือ ต้องคำนวณตามน้ำหนักตัว โดยทั่วไปแนะนำให้กิน 10-15 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อครั้ง และกินห่างกันอย่างน้อย 4-6 ชั่วโมง ที่สำคัญที่สุดคือ ห้ามกินเกิน 4,000 มิลลิกรัมต่อวัน หรือไม่เกิน 8 เม็ด (ขนาด 500 มิลลิกรัม) ต่อวันเด็ดขาด หากกินมากกว่านี้ต่อเนื่องกัน ตับจะเริ่มผลิตสารพิษที่ทำลายเนื้อเยื่อตัวเองจนนำไปสู่ภาวะตับวายเฉียบพลันได้

สัญญาณเตือนจากร่างกายเมื่อตับเริ่มประท้วง

ในช่วงแรกที่ได้รับยาเกินขนาด ร่างกายอาจยังไม่มีสัญญาณเตือนที่ชัดเจนนัก แต่อาจมีอาการนำที่ทำให้หลายคนเข้าใจผิดว่าเป็นไข้หวัดทั่วไป ดังนี้

• มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน และเบื่ออาหาร
• รู้สึกอ่อนเพลียผิดปกติโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
• เริ่มมีอาการปวดบริเวณท้องช่วงบนขวา ซึ่งเป็นตำแหน่งของตับ
• ในระยะถัดมาผิวหรือตาอาจเริ่มมีสีเหลือง ซึ่งเป็นสัญญาณของอาการดีซ่านและตับเริ่มหยุดทำงาน

ทำอย่างไรหากเผลอกินยาเกินขนาดไปแล้ว

หากรู้ตัวว่ากินยาเกินขนาด ไม่ว่าจะตั้งใจหรือไม่ก็ตาม การรีบไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาลคือทางออกที่ดีที่สุด อย่ารอดูอาการจนถึงขั้นตัวเหลืองตาเหลือง เพราะการรักษาในระยะเริ่มต้นสามารถให้ยาต้านพิษ (N-acetylcysteine) เพื่อป้องกันความเสียหายของตับได้ทันท่วงที แพทย์จะทำการตรวจเลือดดูค่าการทำงานของตับ เพื่อประเมินสถานการณ์และช่วยเหลือได้อย่างถูกต้อง

ป้องกันไว้ดีกว่าแก้ด้วยนิสัยการใช้ยาที่ถูกต้อง

การใช้ยาแก้ปวดพาราเซตามอลให้ปลอดภัยเริ่มต้นที่ตัวเราเอง ควรจดบันทึกทุกครั้งที่กินยา เพื่อป้องกันการกินซ้ำซ้อนโดยเฉพาะในยาแก้หวัดหรือยาแก้ปวดผสมหลายชนิดที่มีพาราเซตามอลเป็นส่วนประกอบอยู่แล้ว รวมถึงไม่ควรดื่มแอลกอฮอล์ร่วมกับการกินยาแก้ปวด เพราะแอลกอฮอล์จะเร่งกระบวนการทำให้ยาเปลี่ยนเป็นสารพิษต่อตับได้เร็วและรุนแรงขึ้นกว่าปกติหลายเท่า