ลูกเจ็บคอ กลืนน้ำลายไม่ลง: เจาะลึกเรื่องแผลในช่องปากจากโรคเฮอร์แปงไจนาและมือเท้าปาก

ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่หลายคนคงเครียดไม่น้อย เมื่อลูกน้อยกลับมาจากโรงเรียนหรือเนอสเซอรีแล้วจู่ๆ ก็มีไข้สูง งอแง ไม่ยอมกินข้าว พอบอกว่าเจ็บคอแล้วเราลองอ้าปากส่องดู ก็ต้องตกใจเพราะเจอแผลเต็มคอไปหมด อาการแบบนี้มักทำให้หลายคนนึกถึงสองโรคยอดฮิตในเด็กเล็ก นั่นคือ โรคเฮอร์แปงไจนา และโรคมือ เท้า ปาก ซึ่งทั้งคู่มักทิ้งร่องรอยความเจ็บปวดไว้ในรูปแบบของ แผลในช่องปากจากโรคเฮอร์แปงไจนา ที่สร้างความทรมานให้เด็กๆ จนไม่อยากกลืนอะไรเลย

เฮอร์แปงไจนา กับ มือ เท้า ปาก ต่างกันอย่างไรในมุมมองหมอเด็ก

เวลาตรวจคนไข้เด็กที่มีแผลในปาก คุณหมอมักจะถามประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียดเพื่อแยกความต่างระหว่างสองโรคนี้ เพราะถึงแม้จะเกิดจากไวรัสกลุ่มเดียวกันในตระกูลเอนเทอโรไวรัส แต่จุดสังเกตจะค่อนข้างชัดเจน

สำหรับ แผลในช่องปากจากโรคเฮอร์แปงไจนา ตัวแผลมักจะกระจุกตัวอยู่บริเวณเพดานอ่อน ลิ้นไก่ และต่อมทอนซิลด้านหลัง เด็กจะมีไข้สูงและเจ็บคอมาก แต่จะไม่มีผื่นขึ้นที่มือหรือเท้า ส่วนโรคมือ เท้า ปาก นอกจากจะมีแผลในปากคล้ายกันแล้ว (แต่มักกระจายทั่วปากทั้งเหงือกและกระพุ้งแก้ม) เด็กจะมีตุ่มน้ำใสหรือผื่นแดงขึ้นที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า และบางทีลามไปที่ก้นด้วย

หน้าตาและตำแหน่งของแผลในปากที่เด็กๆ ต้องเจอ

เวลาเชื้อไวรัสเหล่านี้เข้าสู่ร่างกาย มันจะทำให้เกิดตุ่มน้ำใสขนาดเล็กก่อน แล้วตุ่มพวกนี้จะแตกตัวอย่างรวดเร็วกลายเป็นแผลหลุมตื้นๆ ขอบแดง แผลในช่องปากจากโรคเฮอร์แปงไจนา นี้แหละที่เป็นตัวการหลักทำให้เด็กปวดแสบปวดร้อนเวลาที่น้ำลายหรืออาหารสัมผัสโดน ลองนึกภาพว่าเราเป็นร้อนในแค่เม็ดเดียวยังเจ็บแทบแย่ แต่นี่มีแผลหลายจุดบริเวณลำคอส่วนหลัง ลูกจึงกลืนแม้แต่น้ำลายตัวเองยังลำบาก กลายเป็นภาวะที่หมอเป็นห่วงเรื่องการขาดน้ำตามมา

วิธีดูแลลูกรักเมื่อเป็นแผลในปากและกินอะไรไม่ได้เลย

ในเมื่อโรคนี้เกิดจากไวรัส การรักษาจึงเป็นการประคับประคองตามอาการเพราะยังไม่มีon-targetยาฆ่าเชื้อไวรัสตัวนี้โดยเฉพาะ หน้าที่หลักของคุณพ่อคุณแม่คือการประคับประคองให้ผ่านช่วงวิกฤตนี้ไปให้ได้:

• เลือกอาหารรสอ่อนและเย็นจัด: อาหารอุ่นๆ หรือร้อนๆ จะยิ่งกระตุ้นความเจ็บ ลองเปลี่ยนเป็นไอศกรีม นมแช่เย็น โยเกิร์ต หรือซุปเย็นๆ จะช่วยลดความรู้สึกแสบร้อนที่แผลได้ดีแถมยังช่วยให้ร่างกายได้รับพลังงาน
• จิบน้ำบ่อยๆ ป้องกันขาดน้ำ: พยายามป้อนน้ำทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง หากลูกไม่ยอมดื่มน้ำเลยเพราะเจ็บแผล ปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำในรายที่จำเป็น
• จัดการไข้และอาการปวด: ใช้ยาลดไข้พาราเซตามอลตามน้ำหนักตัวเพื่อบรรเทาไข้และอาการปวดเนื้อปวดตัว หรือแพทย์อาจพิจารณาให้ยาชาเฉพาะที่สำหรับทาแผลในปากเพื่อช่วยให้ลูกกลืนอาหารได้ง่ายขึ้นในช่วงสั้นๆ

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ต้องรีบพามาหาหมอด่วน

โดยทั่วไปโรคนี้จะหายได้เองภายใน 5 ถึง 7 วัน แต่คุณพ่อคุณแม่ต้องคอยสังเกตอาการอันตรายที่แปลว่าลูกอาจมีภาวะแทรกซ้อนรุนแรง ดังนี้

• ปัสสาวะไม่ออกหรือสีเข้มมาก: นี่คือสัญญาณเตือนว่าร่างกายขาดน้ำอย่างรุนแรง
• ไข้สูงไม่ยอมลง: ไข้สูงเกินสามวันหรือกินยาลดไข้แล้วไข้ไม่ลดลงเลย
• ซึมลง หายใจหอบแรง หรือชัก: อาการเหล่านี้อาจบ่งบอกว่าไวรัสเริ่มลุกลามไปที่ระบบประสาท ซึ่งต้องได้รับการดูแลจากแพทย์อย่างใกล้ชิดทันที