อ้วกไม่หยุด อาการแบบไหนแค่ท้องเสียธรรมดา หรือกำลังส่งสัญญาณอันตราย?

เวลาที่ตื่นมาแล้วรู้สึกพะอืดพะอม อยากจะอ้วgออกมาให้หมดไส้หมดพุง หลายคนมักจะคิดว่าเป็นแค่อาหารเป็นพิษ เดี๋ยวพักผ่อนกินเกลือแร่เดี๋ยวก็หาย แต่ในความเป็นจริงแล้ว อาการอาเจียนซ้ำๆ หลายครั้งติดต่อกันในเวลาอันสั้น อาจไม่ใช่แค่เรื่องท้องเสียทั่วไป การประเมินความรุนแรงของอาการอาเจียนซ้ำๆ จึงเป็นเรื่องสำคัญมากที่จะช่วยให้เรารู้ว่า ตอนนี้ร่างกายกำลังส่งสัญญาณเตือนภัยระดับไหน และเมื่อไหร่ที่เราควรลุกขึ้นไปหาหมอทันทีก่อนที่จะช็อกหมดสติไปเสียก่อน

เช็กสัญญาณเตือนภัย อาเจียนแบบไหนที่อันตรายจนต้องระวัง

เวลาที่เราอ้วg ร่างกายไม่ได้เสียแค่น้ำออกไป แต่เกลือแร่ในร่างกายก็หลุดหายไปพร้อมกันด้วย ยิ่งอ้วgบ่อยแค่ไหน ความเสี่ยงที่ร่างกายจะพังก็มีมากขึ้นเท่านั้น หมอมักจะบอกคนไข้เสมอว่า ให้สังเกตลักษณะของสิ่งที่อ้วgออกมาและพฤติกรรมร่วม ดังนี้

• อ้วgพุ่งแบบไม่ทันตั้งตัว: ถ้าอาการอาเจียนเกิดขึ้นแบบพุ่งกระฉูด โดยไม่มีอาการคลื่นไส้นำมาก่อน อันนี้ต้องระวังเรื่องความดันในสมองสูง ซึ่งอันตรายมาก
• มีเลือดปนในอาเจียน: ไม่ว่าจะเป็นเลือดสดๆ หรือมีสีคล้ายกากกาแฟ นั่นแปลว่าเยื่อบุทางเดินอาหารส่วนบนอาจจะฉีกขาด หรือมีแผลเลือดออกในกระเพาะอาหาร
• อาเจียนเป็นน้ำดีสีเขียวหรือเหลืองเข้มจัด: แสดงว่าการบีบตัวของลำไส้มีความผิดปกติ หรืออาจมีการอุดตันในลำไส้ที่ต้องได้รับการผ่าตัดด่วน

ภาวะขาดน้ำอันตรายกว่าที่คิด สังเกตตัวเองอย่างไรดี

สิ่งน่ากลัวที่สุดของการอาเจียนซ้ำๆ ไม่ใช่ตัวโรคที่เป็นต้นเหตุ แต่คือภาวะขาดน้ำรุนแรง ลองเช็กตัวเองหรือคนใกล้ตัวดูว่า มีอาการเหล่านี้ร่วมด้วยหรือไม่

• ปากแห้ง คอแห้ง และแทบไม่มีปัสสาวะ: ถ้าผ่านไปหลายชั่วโมงแล้วยังไม่ได้เข้าห้องน้ำปัสสาวะเลย หรือปัสสาวะมีสีเหลืองเข้มจัด แปลว่าน้ำในร่างกายเหลือน้อยเต็มที
• เวียนหัว หน้ามืด เวลาลุกขึ้นยืน: ความดันโลหิตเริ่มตกเพราะปริมาณเลือดในร่างกายลดลงจากการสูญเสียน้ำ
• อ่อนเพลีย สมองไม่ค่อยสั่งงาน: รู้สึกซึมลง สับสน หรือหงุดหงิดง่าย ซึ่งสมองกำลังขาดน้ำและเกลือแร่ไปหล่อเลี้ยง

วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น เมื่ออาการอ้วgยังไม่ยอมหยุด

ถ้าเพิ่งเริ่มมีอาการอาเจียนซ้ำๆ และยังพอจิบน้ำไหว สิ่งแรกที่ต้องทำคือการหยุดพักกระเพาะอาหารชั่วคราว อย่าเพิ่งรีบยัดน้ำหรืออาหารเข้าไปทีเดียวพรวดเดียว เพราะจะไปกระตุ้นให้อ้วgออกมาอีก

• พักกระเพาะอย่างน้อยครึ่งถึงหนึ่งชั่วโมง: ปล่อยให้กระเพาะได้สงบลงก่อน ห้ามกินอะไรทั้งสิ้นแม้แต่น้ำเปล่า
• จิบเกลือแร่ทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง: ใช้เกลือแร่สำหรับคนท้องเสีย (ORS) ผสมน้ำตามสัดส่วน แล้วใช้ช้อนชาตักจิบทีละน้อยทุกๆ 5 นาที เพื่อให้ร่างกายดูดซึมทัน ไม่ไปกระตุ้นให้อาเจียนซ้ำ
• งดอาหารไขมันสูงและนม: ช่วงที่เพาะกำลังระคายเคือง ย่อยยาก ควรเลี่ยงของมัน ของทอด และผลิตภัณฑ์จากนมไปก่อน

อาการแบบไหนที่ห้ามรอช้า ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลทันที

หลายคนชอบรอให้รุ่งเช้าก่อนค่อยไปหาหมอ แต่ถ้าร่างกายมีอาการเหล่านี้ร่วมกับการอาเจียนซ้ำๆ การรอเวลาอาจหมายถึงชีวิต

• ปวดท้องรุนแรงร่วมด้วย: อาการปวดท้องชนิดที่กินยาแก้ปวดก็ไม่หาย หรือกดเจ็บแน่นท้อง อาจเป็นไส้ติ่งอักเสบ ตับอ่อนอักเสบ หรือลำไส้ทะลุ
• มีไข้สูงและคอแข็ง: อาการอาเจียนร่วมกับไข้สูงและปวดหัวรุนแรง อาจเป็นสัญญาณของโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ
• อาเจียนติดต่อกันนานเกิน 24 ชั่วโมง: แม้จะพยายามจิบเกลือแร่แล้วก็ยังอ้วgออกหมด จนกินอะไรไม่ลงเลย ร่างกายจะทนไม่ไหว ต้องให้แพทย์ให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำและตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง