ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการใช้ยาแก้ไอและยาละลายเสมหะในเด็กเล็กที่พ่อแม่ควรรู้

ลูกไอจนเหนื่อย พ่อแม่ควรรีบป้อนยาแก้ไอเลยไหม

คุณพ่อคุณแม่หลายคนคงเคยผ่านสถานการณ์ที่ลูกน้อยเริ่มไอจนตัวโยน หรือมีเสมหะติดคอจนนอนไม่ได้ ความกังวลใจมักจะพุ่งสูงขึ้นจนทำให้หลายครอบครัวมองหาทางเลือกที่รวดเร็วที่สุด นั่นคือการซื้อยาแก้ไอหรือยาละลายเสมหะมาให้ลูกกินเอง แต่รู้หรือไม่ว่าความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการใช้ยาในเด็กเล็กโดยเฉพาะเรื่องยาแก้ไอและยาละลายเสมหะ อาจส่งผลเสียมากกว่าผลดีหากใช้อย่างไม่ถูกต้อง

กลไกการไอในเด็กเล็กที่ไม่ควรรีบไปยับยั้ง

อาการไอเป็นเพียงกลไกการตอบสนองของร่างกายเพื่อกำจัดสิ่งแปลกปลอมหรือเสมหะออกจากทางเดินหายใจ ไม่ใช่โรคประจำตัว แต่เป็นสัญญาณบ่งบอกว่ามีการระคายเคืองเกิดขึ้น การไปซื้อยาที่ออกฤทธิ์กดอาการไอโดยตรงในเด็กเล็กนั้นมักไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์ เพราะหากไปกดอาการไอไว้ เสมหะที่ควรถูกขับออกมาจะคั่งค้างอยู่ในปอด ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะปอดอักเสบหรือติดเชื้อรุนแรงได้มากกว่าเดิม

ยาละลายเสมหะช่วยได้จริงหรือแค่ทำให้เสมหะเพิ่ม

ความเชื่อที่ว่าเมื่อลูกมีเสมหะต้องให้ยาละลายเสมหะเพื่อให้ขับออกง่ายเป็นเรื่องที่ต้องทำความเข้าใจใหม่ ยาละลายเสมหะกลุ่มที่ไปสลายพันธะในตัวเสมหะบางชนิดอาจทำให้ปริมาณเสมหะดูเหมือนมีมากขึ้นในระยะแรก ซึ่งในเด็กเล็กที่ยังไอไม่เป็นหรือกล้ามเนื้อช่วยในการไอมีกำลังน้อย การมีเสมหะปริมาณมากเกินไปจะทำให้เด็กสำลักหรือหายใจลำบากมากขึ้น การให้ลูกดื่มน้ำอุ่นบ่อยๆ หรือการเคาะปอดอย่างถูกวิธีมักจะได้ผลดีและปลอดภัยกว่าการใช้ยาเกินความจำเป็น

อันตรายแฝงจากการใช้ยาที่ไม่มีแพทย์สั่ง

หลายบ้านมักเก็บยาแก้ไอสูตรผู้ใหญ่หรือยาที่เคยได้รับจากครั้งก่อนไว้ติดตู้ยา ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่น่ากังวล ยาแก้ไอหลายชนิดมีส่วนผสมของสารที่ออกฤทธิ์กดการหายใจ หรือมีสารที่ทำให้เด็กเกิดอาการมึนงงและซึม การใช้ยาในกลุ่มนี้หากคำนวณโดสไม่แม่นยำตามน้ำหนักตัวของเด็ก อาจทำให้เกิดภาวะที่อันตรายถึงชีวิตได้ ดังนั้นทุกครั้งที่ลูกมีอาการไอ การพามาพบแพทย์เพื่อฟังเสียงปอดก่อนตัดสินใจใช้ยาจึงเป็นวิธีที่ดีที่สุดเสมอ

วิธีดูแลลูกรักยามไอโดยไม่ต้องพึ่งยาเสมอไป

• ให้ลูกจิบน้ำอุ่นบ่อยๆ เพื่อให้เสมหะมีความเหนียวข้นลดลง
• ปรับอุณหภูมิห้องให้เหมาะสม ไม่ให้แห้งหรือเย็นเกินไป
• ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือเพื่อลดน้ำมูกที่ไหลลงคอ ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เด็กไอตอนกลางคืน
• สังเกตอาการหายใจหอบเหนื่อยหรือมีเสียงหวีด หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบไปพบแพทย์ทันที