เจาะลึก ภาวะติดเชื้อไวรัสในระบบทางเดินหายใจ ตัวการเงียบที่กระตุ้นโรคเรื้อรัง

ทำไมหวัดธรรมดาถึงไม่ใช่แค่เรื่องของน้ำมูก

หลายคนมักมองว่าการเป็นหวัดหรือเจ็บคอเป็นเรื่องปกติที่เดี๋ยวก็หาย แต่ในมุมมองของแพทย์ ภาวะติดเชื้อไวรัสในระบบทางเดิน นั้นมีผลกระทบที่กว้างกว่าแค่ความรำคาญใจ ไวรัสเหล่านี้ไม่ได้เพียงแค่ทำให้ร่างกายอ่อนเพลีย แต่ยังทำหน้าที่เป็นตัวจุดชนวน หรือตัวกระตุ้นให้โรคประจำตัวบางอย่างแสดงอาการรุนแรงขึ้น หรือเกิดภาวะแทรกซ้อนตามมาโดยที่เราไม่ทันตั้งตัว

กลไกที่ไวรัสเข้าไปกวนระบบร่างกาย

เมื่อเชื้อไวรัสบุกรุกเข้าสู่ร่างกาย ระบบภูมิคุ้มกันจะถูกปลุกให้ตื่นตัวเพื่อต่อสู้ กระบวนการนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะจุดในจมูกหรือลำคอ แต่ส่งผลกระทบไปทั้งระบบ โดยเฉพาะการหลั่งสารอักเสบออกมาในกระแสเลือด สารเหล่านี้เปรียบเสมือนสัญญาณเตือนภัยที่ลุกลามไปทั่วร่างกาย ส่งผลต่ออวัยวะส่วนอื่นให้ตอบสนองผิดปกติ ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมคนที่มีโรคประจำตัวจึงมีอาการทรุดลงได้ง่ายในช่วงนี้

ภาวะติดเชื้อไวรัสในระบบทางเดินหายใจ กระตุ้นโรคหอบหืดกำเริบได้อย่างไร

ผู้ป่วยโรคหอบหืดหลายรายมักพบว่าอาการหอบกำเริบขึ้นมาโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน ทั้งที่คุมอาการได้ดีมาตลอด แต่มักพบประวัติว่าก่อนหน้านั้นมีการติดเชื้อไวรัสในระบบทางเดินหายใจมาก่อน การอักเสบที่เกิดขึ้นในหลอดลมจากไวรัส จะไปกระตุ้นให้หลอดลมที่ไวต่อสิ่งกระตุ้นอยู่แล้วเกิดการตีบตัวและสร้างเสมหะมากขึ้น จนกลายเป็นภาวะฉุกเฉินทางเดินหายใจได้

เมื่อหัวใจและหลอดเลือดต้องรับมือกับการอักเสบ

ไม่เพียงแค่ปอดเท่านั้น งานวิจัยในระยะหลังพบว่าการติดเชื้อไวรัสในระบบทางเดินหายใจมีความเชื่อมโยงกับความเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือด การอักเสบในระดับร่างกาย (Systemic inflammation) ที่เกิดจากการติดเชื้อ สามารถส่งผลให้คราบไขมันในหลอดเลือดเกิดความไม่เสถียร หรือกระตุ้นให้หัวใจทำงานหนักขึ้นเพื่อตอบสนองต่อไข้และอาการเหนื่อยหอบ ทำให้ผู้ป่วยที่มีโรคหัวใจอยู่แล้วมีความเสี่ยงต่ออาการใจสั่น หรือหัวใจล้มเหลวเฉียบพลันได้ในช่วงที่ร่างกายกำลังต่อสู้กับเชื้อโรค

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บ่งบอกว่าไม่ใช่แค่หวัดธรรมดา

เราควรแยกแยะอาการให้เป็น เพื่อไม่ให้ละเลยจนเกิดอันตราย โดยปกติการติดเชื้อไวรัสจะค่อยๆ ดีขึ้นใน 5-7 วัน แต่หากมีอาการดังต่อไปนี้ ควรปรึกษาแพทย์โดยเร็ว:

• อาการหอบเหนื่อย หายใจลำบาก หรือหายใจมีเสียงวี๊ด
• ไข้สูงลอยที่ไม่ลดลงหลังจากผ่านไป 3 วัน
• อาการของโรคประจำตัวเดิม เช่น หอบหืด หรือโรคหัวใจ มีความรุนแรงขึ้นจนควบคุมไม่ได้
• มีอาการเจ็บหน้าอก หรือแน่นหน้าอกร่วมกับการไอ
• ไอมีเสมหะปนเลือดหรือเสมหะเปลี่ยนสีเขียวเข้มข้นอย่างชัดเจน

ดูแลตัวเองอย่างไรเมื่อไวรัสเริ่มเล่นงาน

การพักผ่อนให้เพียงพอและการดื่มน้ำสะอาดเป็นพื้นฐานที่สำคัญที่สุด เพื่อช่วยให้ร่างกายขับของเสียและสารอักเสบออกจากระบบได้รวดเร็วขึ้น รวมถึงการรักษาความสะอาดของมือเพื่อป้องกันการแพร่กระจายเชื้อ สำหรับผู้ที่มีโรคประจำตัว สิ่งสำคัญที่สุดคือการกินยาตามที่แพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด อย่าหยุดยาเองเพียงเพราะรู้สึกว่าอาการหายดีแล้ว โดยเฉพาะยาควบคุมอาการหอบหืด หรือยาโรคหัวใจ เพื่อป้องกันไม่ให้ร่างกายอ่อนแอเกินกว่าจะต้านทานไวรัสในช่วงที่กำลังระบาด