ลูกบ่นเจ็บปาก เหงือกบวมแดง จากเหล็กจัดฟันในเด็กโต รับมืออย่างไรดี

ช่วงวัยรุ่นหรือเด็กโตเป็นช่วงเวลาที่หลายคนเริ่มใส่เหล็กจัดฟันเพื่อรอยยิ้มที่สวยงามในอนาคต แต่พอติดเครื่องมือไปได้ไม่นาน คุณพ่อคุณแม่มักจะเห็นลูกเดินมาบ่นว่าเจ็บกระพุ้งแก้ม เคี้ยวข้าวไม่ถนัด หรือตื่นมาแล้วพบว่าเหงือกบวมแดงอักเสบ อาการเหล่านี้เป็นเรื่องที่พบได้บ่อยมากในคลินิก และมักทำให้ทั้งเด็กและคนในบ้านกังวลใจว่าเกิดอะไรขึ้นกับช่องปากกันแน่

ทำไมลูกถึงเหงือกอักเสบและเจ็บช่องปากหลังติดเหล็กจัดฟัน

สาเหตุหลักมาจากสองส่วนด้วยกัน ส่วนแรกคือแรงดึงทางกาย การอักเสบจากเหล็กจัดฟันในเด็กโต เกิดขึ้นเพราะตัวเครื่องมือและลวดต้องออกแรงเคลื่อนฟันทีละน้อย ซึ่งกระบวนการทางชีววิทยาในเหงือกและกระดูกเบ้าฟันจะเกิดการอักเสบในระดับเซลล์เพื่อปรับสภาพ ส่งผลให้เกิดอาการตึงและระคายเคือง ส่วนที่สองคือการเสียดสี ลวดและแบร็กเก็ตโลหะมีความคมและแข็ง ซึ่งมักจะเกี่ยวหรือเสียดสีกับเยื่อบุช่องปากที่บอบบางจนเกิดเป็นแผลร้อนในหรือรอยถลอกได้ง่าย

ช่วงแรกหลังติดเครื่องมือ: อาการตึงปวดแบบไหนที่ปกติและแบบไหนต้องระวัง

ในช่วงสามถึงห้าวันแรกหลังจากหมอฟันปรับลวดหรือติดเครื่องมือใหม่ๆ เด็กๆ มักจะมีอาการปวดตึง เคี้ยวอาหารแข็งไม่ได้ ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้จากแรงกดของเครื่องมือ อาการเหล่านี้จะค่อยๆ ดีขึ้นเองเมื่อช่องปากเริ่มชิน แต่หากผ่านมาเป็นสัปดาห์แล้วอาการปวดไม่ลดลง หรือมีหนองไหลออกมาจากขอบเหงือก นั่นแปลว่าเริ่มมีภาวะติดเชื้อซ้อนทับ ไม่ใช่แค่การอักเสบจากการเคลื่อนฟันธรรมดาแล้ว

วิธีบรรเทาอาการเจ็บและลดเหงือกบวมให้ลูกที่บ้าน

เมื่อลูกปวดและอักเสบจากเหล็กจัดฟัน สิ่งแรกที่ช่วยได้ดีมากคือการปรับเรื่องอาหาร ให้ลูกทานอาหารอ่อนๆ เคี้ยวง่าย เช่น โจ๊ก ซุป หรืออาหารนิ่มๆ ในช่วงที่ปวดระบม หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด เผ็ดจัด หรือกรอบแข็งที่อาจไปกระตุ้นแผลในปาก นอกจากนี้ การบ้วนปากด้วยน้ำเกลืออุ่นๆ วันละหลายๆ ครั้ง จะช่วยลดการอักเสบของเหงือกและทำให้แผลในกระพุ้งแก้มหายเร็วขึ้น สำหรับลวดที่ยื่นมาทิ่มแก้ม สามารถใช้ขี้ผึ้งสำหรับคนจัดฟันแปะทับเพื่อลดการเสียดสีชั่วคราวได้

เมื่อไหร่ที่ควรพามาให้หมอฟันดูอาการด่วน

ถึงแม้แผลและอาการระคายเคืองเล็กๆ น้อยๆ จะดูแลเบื้องต้นที่บ้านได้ แต่มีบางสถานการณ์ที่คุณพ่อคุณแม่ไม่ควรนิ่งนอนใจ หากเด็กมีไข้สูงร่วมกับเหงือกบวมแดงจัดจนกลืนน้ำลายลำบาก มีแผลร้อนในขนาดใหญ่ลุกลาม หรือตัวเครื่องมือหลุดหลวมจนทิ่มเนื้อเยื่อในปากจนฉีกขาด ควรพามาพบทันตแพทย์ทันทีเพื่อตรวจเช็กและแก้ไขเครื่องมือให้อยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้อง

การดูแลความสะอาดช่องปากเพื่อป้องกันการอักเสบซ้ำซ้อน

สาเหตุสำคัญที่ทำให้อาการอักเสบแย่ลงคือคราบจุลินทรีย์และเศษอาหารที่ติดอยู่ตามซอกเหล็กจัดฟัน ในเด็กโตมักจะดูแลความสะอาดยากกว่าปกติ คุณพ่อคุณแม่ต้องคอยย้ำเตือนให้ลูกแปรงฟันอย่างถูกวิธีทุกครั้งหลังมื้ออาหาร ใช้แปรงซอกฟันร่วมกับไหมขัดฟันแบบพิเศษสำหรับคนจัดฟัน เพื่อไม่ให้มีเศษอาหารตกค้างจนกลายเป็นหินปูนและกระตุ้นให้เหงือกอักเสบเรื้อรัง