พุงป่อง ไขมันพอกตับ อาจไม่ได้มาจากของมันอย่างเดียว แต่เพราะลำไส้กำลังป่วย?

หลายคนที่เดินเข้ามาตรวจสุขภาพแล้วเจอว่ามีภาวะตับคั่งไขมัน หรือที่หมอชอบเรียกกันสั้นๆ ว่าไขมันพอกตับ มักจะทำหน้าสงสัยและถามคำถามเดิมๆ ว่า หมอครับ/ค่ะ ทั้งที่ผม/หนู แทบไม่ค่อยกินของมัน ของทอด ทำไมผลตรวจตับถึงฟ้องว่ามีไขมันไปสะสมได้ล่ะ?

คำตอบที่หมอมักจะอธิบายให้ฟังบ่อยๆ ในห้องตรวจก็คือ เรื่องของตับกับลำไส้เนี่ย มันเป็นเพื่อนซี้ที่เกาะเกี่ยวกันแน่นหนากว่าที่เราคิดครับ/ค่ะ โดยเฉพาะเรื่องของประชากรตัวจิ๋วในท้องเราอย่าง บทบาทของจุลินทรีย์ในลำไส้และความสัมพันธ์กับภาวะตับคั่งไขมัน ที่ช่วงหลังๆ วงการแพทย์เราให้ความสนใจกันมากๆ เพราะเจ้านี่แหละคือตัวการลับที่คอยชักใยอยู่เบื้องหลัง

ลำไส้กับตับเกี่ยวกันตรงไหน ทำไมเชื้อโรคในท้องถึงส่งผลกับตับได้?

เวลาเรากินอาหารเข้าไป อาหารพวกนั้นไม่ได้ไปแค่กระเพาะแล้วหายไป แต่ต้องเดินทางผ่านลำไส้ซึ่งเป็นบ้านหลังใหญ่ของเจ้าจุลินทรีย์นับล้านล้านตัว เจ้าพวกนี้มีทั้งแบบฝ่ายดีและฝ่ายร้าย

ปกติแล้วถ้าบ้านของเราสมดุล ฝ่ายดีจะคอยดูแลผนังลำไส้ให้แข็งแรง ไม่ให้มีอะไรแปลกปลอมเล็ดลอดออกไปได้ แต่ถ้าวันไหนเรากินแต่อาหารฟาสต์ฟู้ด น้ำตาลเยอะๆ หรือเครียดมากๆ เจ้าจุลินทรีย์ฝ่ายร้ายจะเริ่มยึดครองพื้นที่ ส่งผลให้ผนังลำไส้เริ่มรั่วและยอมให้สารพิษกับของเสียรั่วไหลผ่านกระแสเลือดตรงดิ่งไปที่ตับทันที เจ้าตับที่ต้องรับหน้าที่กรองของเสียพวกนี้ก็เลยเริ่มทำงานหนัก อักเสบ และสะสมไขมันกลายเป็นตับคั่งไขมันในที่สุด

เช็กสัญญาณเตือนจากพุงและระบบขับถ่าย เมื่อจุลินทรีย์ในท้องเริ่มพัง

ก่อนที่ตับจะเริ่มมีไขมันมาเกาะ ร่างกายมักจะส่งสัญญาณเตือนผ่านระบบย่อยอาหารมาก่อนเสมอ ซึ่งถ้าใครกำลังเจออาการเหล่านี้อยู่ ให้เริ่มระวังตัวได้เลย

• ท้องอืด ท้องเฟ้อ หรือมีลมในท้องบ่อยๆ โดยไม่รู้สาเหตุ
• ระบบขับถ่ายรวน เดี๋ยวท้องผูก เดี๋ยวท้องเสียสลับกัน
• รู้สึกเพลียระหว่างวัน สมองตื้อ คิดอะไรไม่ค่อยออก
• น้ำหนักขึ้นง่าย ลดเท่าไหร่ก็ไม่ลง โดยเฉพาะไขมันบริเวณหน้าท้อง

ปรับสมดุลจุลินทรีย์อย่างไรให้ตับกลับมาแข็งแรง

ข่าวดีคือ ภาวะนี้สามารถกู้คืนได้ครับ/ค่ะ ถ้าเราเริ่มดูแลตั้งแต่เนิ่นๆ โดยไม่ต้องพึ่งยาอะไรมากมาย แค่ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินเพื่อเอาใจเจ้าจุลินทรีย์ฝ่ายดีในท้อง

เติมเสบียงให้จุลินทรีย์ตัวดีด้วยอาหารกากใยสูง

ลองเพิ่มผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และกระเทียม หัวหอม เข้าไปในมื้ออาหาร เพราะอาหารเหล่านี้คือพรีไบโอติก หรืออาหารชั้นดีของจุลินทรีย์ฝ่ายดี ช่วยให้พวกมันมีแรงเติบโตไปสู้กับจุลินทรีย์ตัวร้าย

เลือกกินอาหารหมักดองธรรมชาติ

พวกโยเกิร์ตธรรมชาติ คีเฟอร์ หรือคอมบูชา มีจุลินทรีย์มีชีวิตที่พร้อมเข้าไปช่วยเสริมทัพในลำไส้ ทำให้สมดุลในท้องกลับมาเข้าที่เข้าทางเร็วขึ้น

ลดน้ำตาลและไขมันแปรรูปตัวร้าย

น้ำตาลทราย ขนมหวาน และน้ำอัดลม คืออาหารโปรดของจุลินทรีย์ฝ่ายอักเสบ ยิ่งกินเยอะ ยิ่งไปปลุกพวกมันให้มาทำลายผนังลำไส้และทำร้ายตับของเรามากขึ้น

สุดท้ายนี้ หมออยากฝากไว้ว่า การดูแลตับไม่ได้มีแค่การงดของมันอย่างเดียว แต่การดูแลบ้านหลังใหญ่ในท้องอย่างลำไส้ให้สมดุล ก็คือหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้ตับของเราปลอดภัยจากภาวะไขมันพอกตับในระยะยาวครับ/ค่ะ