ใจสั่น หัวใจเต้นเร็วหลังใช้ยาพ่นหอบหืด: อาการแบบนี้อันตรายไหมจากหมอ

หลายครั้งที่คนไข้โรคหอบหืดหรือภูมิแพ้เดินเข้ามาด้วยอาการตกใจ บอกว่าเพิ่งพ่นยาขยายหลอดลมไปแล้วรู้สึกเหมือนหัวใจจะทะลุออกมาข้างนอก ใจเต้นรัวเร็วและแรงจนผวา นั่งพักเท่าไหร่ก็ยังไม่ดีขึ้น อาอาการเหล่านี้ทำให้หลายคนกลัวจนไม่กล้าพ่นยาต่อ ทั้งที่จริงๆ แล้วมันคือภาวะหัวใจเต้นเร็วจากผลข้างเคียงของยาพ่นที่พบได้บ่อยมากในห้องตรวจ

ยาพ่นขยายหลอดลมทำงานอย่างไร ทำไมถึงทำให้ใจสั่น

เวลาที่เราใช้ยาพ่นเพื่อรักษาอาการหอบหืดหรือหลอดลมตีบ ตัวยาหลักส่วนใหญ่จะอยู่ในกลุ่มที่เรียกว่า เบต้าทูอะโกนิสต์ (Beta-2 Agonists) เช่น ยาซาลบิวทามอล (Salbutamol) หน้าที่หลักของยาตัวนี้คือวิ่งตรงไปคลายกล้ามเนื้อรอบหลอดลมที่กำลังหดเกร็ง ทำให้เรากลับมาหายใจโล่งได้อีกครั้ง

แต่ปัญหาคือ ตัวรับสัญญาณของยานี้ไม่ได้อยู่ที่ปอดอย่างเดียว ร่างกายของเรายังมีตัวรับชนิดเดียวกันนี้อยู่ที่กล้ามเนื้อหัวใจด้วย เมื่อละอองยาบางส่วนดูดซึมเข้ากระแสเลือดแล้วเดินทางไปถึงหัวใจ มันจึงไปกระตุ้นให้หัวใจบีบตัวแรงขึ้นและเต้นเร็วขึ้นเหมือนเวลาที่เราเพิ่งวิ่งเสร็จใหม่ๆ ซึ่งเป็นกลไกฤทธิ์ข้างเคียงที่หลีกเลี่ยงได้ยากแต่ไม่ได้แปลว่าหัวใจพังเสมอไป

วิธีสังเกตความแตกต่าง ใจสั่นปกติจากยาพ่น หรือหัวใจกำลังมีปัญหาจริง

คนไข้มักจะถามว่าแล้วจะรู้ได้อย่างไรว่าอาการใจสั่นที่เป็นอยู่ตอนนี้มาจากยาพ่นแน่ๆ หรือมีโรคหัวใจซ่อนอยู่ ลองสังเกตง่ายๆ จากสัญญาณเหล่านี้

• เวลาที่เกิดอาการ: มักจะเริ่มใจสั่นเร็วขึ้นภายใน 5 ถึง 15 นาทีหลังจากสูดดมยาพ่นเข้าไป และอาการจะค่อยๆ สงบลงเองภายใน 30 ถึง 60 นาทีเมื่อยาเริ่มหมดฤทธิ์
• อาการร่วมอื่นๆ: อาจมีมือสั่นเล็กน้อย รู้สึกกระวนกระวาย หรือตื่นตัวมากกว่าปกติ
• สิ่งที่ไม่ควรเกิดขึ้น: ถ้ามีอาการเจ็บแน่นหน้าอกร้าวไปกรามหรือแขน หน้ามืดคล้ายจะเป็นลม หรือหายใจไม่อิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ แบบนี้ไม่ใช่แค่ผลข้างเคียงจากยาธรรมดาแน่นอน

เทคนิคพ่นยาอย่างไรไม่ให้โดนใจ

สาเหตุหลักที่ทำให้คนไข้รับยาพ่นเข้าไปในกระแสเลือดมากเกินไปจนใจสั่นเต้นรัว มักมาจากการใช้เทคนิคการพ่นที่ไม่ถูกต้อง หรือใช้ยาถี่เกินความจำเป็น หมอมีคำแนะนำง่ายๆ ที่ช่วยลดปัญหานี้ได้

เช็คความถูกต้องของเทคนิคการสูดดมยา

การพ่นยาแบบสูดเข้าปากโดยตรง (MDI) ถ้าไม่ใช้ร่วมกับกระบอกพ่นยา (Spacer) จะทำให้ละอองยาไปติดอยู่ที่คอและถูกกลืนลงท้องปริมาณมาก ซึ่งร่างกายจะดูดซึมเข้าเลือดได้ง่ายและทำให้ใจสั่นแรง การใช้กระบอกพ่นยาช่วยลดปริมาณยาที่ตกค้างในปากและลดผลข้างเคียงนี้ลงได้ดีมาก

เช็คขนาดยาและจำนวนครั้งที่ใช้ในแต่ละวัน

ถ้าพบว่าตัวเองต้องหยิบยาพ่นฉุกเฉินมาใช้บ่อยขึ้นเรื่อยๆ เช่น เกินสัปดาห์ละ 2 ครั้ง แปลว่าโรคหอบหืดเริ่มคุมไม่อยู่แล้ว การใช้ยาถี่เกินไปสะสมในร่างกายทำให้เกิดภาวะหัวใจเต้นเร็วได้ง่ายขึ้น แทนที่จะเพิ่มยาพ่นฉุกเฉินเอง ควรกลับมาพบแพทย์เพื่อปรับยาคุมอาการระยะยาวจะปลอดภัยกว่า

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ควรหยุดยาแล้วรีบไปโรงพยาบาล

แม้ว่าภาวะหัวใจเต้นเร็วจากผลข้างเคียงของยาพ่นส่วนใหญ่จะหายได้เองเมื่อนั่งพัก แต่ก็มีบางสถานการณ์ที่ปล่อยไว้ไม่ได้ ถ้าหากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรให้คนพาไปพบแพทย์ทันที

• หัวใจเต้นเร็วรัวผิดจังหวะ หรือเต้นแรงต่อเนื่องนานเกินหนึ่งชั่วโมงโดยไม่มีทีท่าจะลดลง
• มีอาการเจ็บแน่นหน้าอก อึดอัดหายใจไม่ออกราวกับมีก้อนหินทับ
• หน้ามืด เวียนหัวคล้ายจะเป็นลม หรือหมดสติไป
• ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเริ่มเขียวคล้ำเพราะร่างกายขาดออกซิเจน

การใช้ยาพ่นเพื่อช่วยชีวิตยามหลอดลมตีบเป็นสิ่งจำเป็น แต่อย่าปล่อยให้อาการใจสั่นมาทำให้ตกใจจนไม่กล้าใช้ยา หากไม่แน่ใจว่าอาการที่เป็นอยู่เป็นผลข้างเคียงปกติหรือเริ่มมีภาวะแทรกซ้อน แนะนำให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรประจำตัวเพื่อปรับแผนการรักษาให้เหมาะสมที่สุดครับ