ถ่ายเหลวรุนแรงจนร่างกายเสียน้ำ: เรื่องใกล้ตัวที่อันตรายกว่าที่คิด

อาการแบบไหนที่เรียกว่าเสียน้ำจนถึงขั้นวิกฤต

เวลาเราท้องเสียหรือถ่ายเหลวรุนแรง หลายคนอาจจะคิดแค่ว่าเดี๋ยวก็คงหายเอง แต่จริงๆ แล้วภาวะที่ร่างกายสูญเสียน้ำและเกลือแร่ในปริมาณมากนั้นเกิดขึ้นได้เร็วและน่ากลัวกว่าที่คิด ร่างกายของเราทำงานเหมือนเครื่องจักรที่ต้องมีน้ำหล่อเลี้ยงตลอดเวลา เมื่อระบบขับถ่ายทำงานหนักผิดปกติ น้ำในเลือดและเซลล์จะถูกดึงออกมาทิ้ง ทำให้ปริมาตรเลือดลดลง ส่งผลกระทบโดยตรงต่อการทำงานของหัวใจและไต

สัญญาณเตือนภัยที่บอกว่าร่างกายกำลังประท้วง

ลองสังเกตตัวเองดูว่าขณะที่มีอาการถ่ายเหลว มีอาการเหล่านี้ร่วมด้วยหรือไม่ เพราะนั่นคือเครื่องหมายเตือนว่า ความเสี่ยงของภาวะขาดน้ำจากการถ่ายเหลวรุนแรง กำลังคืบคลานเข้ามาใกล้

• รู้สึกหิวน้ำบ่อยผิดปกติ ปากแห้ง คอแห้ง
• ปัสสาวะมีสีเข้มจัด หรือแทบไม่ถ่ายปัสสาวะเลยหลายชั่วโมง
• รู้สึกมึนงง เวียนหัว เหมือนจะเป็นลม โดยเฉพาะเวลาลุกขึ้นยืน
• ผิวหนังแห้งและไม่มีความยืดหยุ่น ลองใช้นิ้วหยิกที่ผิวหนังแล้วมันคืนตัวช้า
• อ่อนเพลียหมดแรงจนทำกิจกรรมปกติไม่ได้

ทำไมการปล่อยให้ขาดน้ำถึงอันตรายต่อร่างกาย

เมื่อน้ำในร่างกายไม่เพียงพอ หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือดที่หนืดข้นไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกาย หากปล่อยไว้นานโดยไม่ได้รับการชดเชยที่ถูกต้อง อาจทำให้ความดันโลหิตตกอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ไตวายเฉียบพลัน หรือในกรณีที่รุนแรงมากอาจทำให้เกิดอาการช็อกและหมดสติได้ โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กเล็กและผู้สูงอายุที่ร่างกายทนทานต่อการเปลี่ยนแปลงนี้ได้น้อยกว่าวัยอื่น

วิธีรับมือเบื้องต้นก่อนถึงมือหมอ

หัวใจสำคัญไม่ใช่การหยุดถ่ายทันทีด้วยยาหยุดถ่ายเพียงอย่างเดียว แต่คือการเติมน้ำและเกลือแร่ที่เสียไปกลับคืนสู่ร่างกายอย่างสมดุล

• ดื่มผงเกลือแร่สำหรับท้องเสีย (ORS) จิบทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง อย่าดื่มรวดเดียวหมดเพราะอาจกระตุ้นให้อาเจียน
• หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูงหรือน้ำอัดลม เพราะความเข้มข้นของน้ำตาลอาจทำให้อาการถ่ายเหลวแย่ลง
• สังเกตสีและปริมาณปัสสาวะเป็นตัวชี้วัดหลัก ถ้าปัสสาวะเริ่มกลับมาใสและถ่ายได้ปกติ แสดงว่าร่างกายเริ่มฟื้นตัว

เมื่อไหร่ที่ควรพาตัวเองไปพบแพทย์ทันที

อย่ารอจนอาการทรุดหนัก หากพบว่ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรไปพบแพทย์ที่คลินิกหรือโรงพยาบาลทันที:

• ถ่ายเหลวเป็นมูกเลือด หรือถ่ายมีสีดำคล้ายถ่าน
• มีไข้สูงร่วมด้วย
• อาเจียนรุนแรงจนไม่สามารถดื่มน้ำหรือเกลือแร่ได้เลย
• มีอาการซึมลง หรือสับสน
• อาการไม่ดีขึ้นภายใน 24-48 ชั่วโมง

การดูแลตัวเองอย่างถูกวิธีตั้งแต่เริ่มมีอาการ จะช่วยลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้ หากไม่มั่นใจในอาการ อย่าลังเลที่จะปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์ เพราะทุกนาทีมีความหมายในการรักษาชีวิต