ถ่ายเหลวบ่อยจนเพลีย ระวังภาวะขาดน้ำที่อันตรายกว่าที่คิด

ทำไมท้องเสียรุนแรงถึงทำให้ร่างกายเราวิกฤต

เวลาที่คนไข้มาหาหมอด้วยอาการถ่ายเหลวบ่อยๆ หลายคนมักกังวลแค่เรื่องอยากให้หยุดถ่าย แต่สิ่งที่หมอเป็นห่วงมากกว่านั้นคือความเสี่ยงของภาวะขาดน้ำจากการถ่ายเหลวรุนแรง เพราะในขณะที่เราถ่ายออกมา ร่างกายไม่ได้เสียไปแค่กากอาหาร แต่เราเสียน้ำและเกลือแร่ที่จำเป็นในการหล่อเลี้ยงอวัยวะสำคัญ เช่น หัวใจและไต ออกไปด้วย เมื่อร่างกายสูญเสียสมดุลนี้อย่างรวดเร็ว ระบบต่างๆ ก็จะเริ่มทำงานผิดปกติจนอาจนำไปสู่ภาวะช็อกได้

เช็กให้ไว ร่างกายกำลังส่งสัญญาณเตือนว่าขาดน้ำ

สังเกตตัวเองง่ายๆ ว่าตอนนี้เราเริ่มขาดน้ำในระดับที่อันตรายแล้วหรือยัง โดยดูจากอาการเหล่านี้

• ปากแห้ง คอแห้ง รู้สึกกระหายน้ำตลอดเวลา
• ปัสสาวะน้อยลง สีเข้มจัด หรือไม่มีปัสสาวะเลยในหลายชั่วโมง
• รู้สึกเวียนหัว หน้ามืด โดยเฉพาะเวลาลุกขึ้นยืน
• ผิวหนังเริ่มแห้งและสูญเสียความยืดหยุ่น
• ตาลึกโหล หรือในเด็กเล็กจะเห็นกระหม่อมบุ๋มลงไป
• รู้สึกเพลียมาก หรือดูซึมลงกว่าปกติ

วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นก่อนถึงมือหมอ

หัวใจสำคัญของการดูแลตัวเองเมื่อถ่ายเหลวคือการชดเชยสิ่งที่เสียไป อย่าเพิ่งรีบกินยาหยุดถ่ายทันทีโดยไม่จำเป็น เพราะร่างกายกำลังพยายามขับเชื้อโรคหรือสารพิษออกมา

จิบเกลือแร่ (ORS) ให้ถูกวิธี

วิธีที่ดีที่สุดไม่ใช่การดื่มน้ำเปล่าเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเป็นผงเกลือแร่สำหรับผู้ป่วยท้องเสียโดยเฉพาะ วิธีดื่มคือให้จิบทีละน้อยแต่จิบเรื่อยๆ ตลอดทั้งวัน ไม่ควรดื่มรวดเดียวหมดแก้วเพราะอาจกระตุ้นให้คลื่นไส้อาเจียนหนักกว่าเดิม

อาหารแบบไหนที่ควรกินในช่วงนี้

เน้นอาหารที่ย่อยง่ายและรสอ่อน เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก หรือซุปใส หลีกเลี่ยงนม ผลไม้ที่มีรสหวานจัด อาหารที่มีกากใยสูง หรืออาหารเผ็ดร้อน เพราะจะยิ่งไปกระตุ้นลำไส้ให้บีบตัวแรงขึ้น

อาการแบบไหนที่ห้ามรอ ต้องไปโรงพยาบาลทันที

หากดูแลตัวเองที่บ้านแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือมีสัญญาณอันตรายเหล่านี้ปรากฏขึ้น หมอแนะนำว่าอย่ารอช้า ควรมาพบแพทย์เพื่อให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำทันที

• อาเจียนรุนแรงจนกินอะไรไม่ได้เลยแม้แต่จิบน้ำ
• ถ่ายเป็นเลือด หรือถ่ายเหลวเป็นจำนวนมากจนคุมไม่ได้
• มีไข้สูงร่วมด้วย
• เริ่มมีอาการซึม สับสน หรือไม่ค่อยรู้ตัว
• ปวดท้องรุนแรงผิดปกติ

ภาวะขาดน้ำจากการถ่ายเหลวรุนแรงเป็นเรื่องที่ป้องกันได้ถ้าเราเข้าใจและเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด การสังเกตอาการตัวเองและรีบเข้าพบแพทย์เมื่อถึงเวลาที่เหมาะสม จะช่วยให้ผ่านสถานการณ์นี้ไปได้อย่างปลอดภัยครับ