แผลไหม้ในช่องปากจากอาหารร้อน เรื่องเจ็บๆ ที่หลายคนเคยเจอ

เผลอกลืนก๋วยเตี็ยวน้ำร้อนจัดจนเพดานปากพอง เป็นเรื่องที่ใครก็เคยเจอ

เวลาหิวนอกจากเราจะกินเร็วแล้ว บางทีมักจะรีบซดน้ำซุปหรือเคี้ยวชีสยืดๆ จากพิซซ่าที่เพิ่งออกจากเตา โดยลืมไปว่าความร้อนสะสมข้างในนั้นรุนแรงแค่ไหน ผลลัพธ์ที่ตามมาคือความรู้สึกแสบร้อนแปล๊บที่ลิ้น กระพุ้งแก้ม หรือเพดานปาก จนพานทำให้กินอะไรต่อก็ไม่อร่อยไปหลายวัน อาการเหล่านี้คือภาวะที่เนื้อเยื่ออ่อนในช่องปากได้รับความเสียหายจากความร้อน จนเกิดเป็นแผลไหม้ขึ้นมา

ทำไมเนื้อเยื่อในปากถึงพองและแสบร้อนได้ง่ายขนาดนี้

เยื่อบุช่องปากของเราเป็นเนื้อเยื่อที่บอบบางและมีความชุ่มชื้นสูงมาก ต่างจากผิวหนังด้านนอกที่หนาและมีชั้นเคราตินปกป้อง เมื่อเราเอาอาหารหรือเครื่องดื่มที่ร้อนจัดเกินกว่าห-กสิบองศาเซลเซียสเข้าปาก เซลล์ผิวหนังชั้นตื้นๆ จะถูกความร้อนทำลายทันที ร่างกายจะตอบสนองด้วยการสร้างน้ำใสๆ ขึ้นมาใต้ชั้นผิวเพื่อปกป้องเนื้อเยื่อด้านล่าง ทำให้เกิดเป็นตุ่มพองใส หรือถ้าความร้อนไม่สูงมากนัก ก็จะกลายเป็นรอยแดงอักเสบแสบขัดเวลาโดนรสชาติเค็มหรือเผ็ด

ช่วงสองสามวันแรกหลังโดนลวก ดูแลตัวเองอย่างไรดี

ช่วงนี้ปากจะค่อนข้างระคายเคืองและแสบมากเป็นพิเศษ สิ่งแรกที่ต้องทำคือการเลี่ยงอาหารรสจัด ทั้งเผ็ดจัด เปรี้ยวจัด หรือเค็มจัด เพราะจะเข้าไปกระตุ้นแผลให้แสบมากขึ้นไปอีก ให้เน้นกินอาหารอ่อนๆ ที่มีอุณหภูมิห้องหรือค่อนไปทางเย็น เช่น โยเกิร์ต นมแช่เย็น หรือไอศกรีมรสจืด ความเย็นจะช่วยลดการอักเสบและชาบริเวณนั้นชั่วคราว ทำให้กินอาหารได้ง่ายขึ้น

วิธีบรรเทาอาการปวดแสบเบื้องต้นด้วยตัวเองที่บ้าน

หากมีอาการปวดระบมมาก สามารถจิบน้ำเย็นจัดบ่อยๆ เพื่อลดความร้อนสะสมในเนื้อเยื่อ การบ้วนปากด้วยน้ำเกลืออุ่นจัดผสมเกลือเล็กน้อยวันละหลายๆ ครั้ง จะช่วยทำความสะอาดช่องปากและลดความเสี่ยงในการติดเชื้อแบคทีเรียที่อาจจะเข้ามาซ้ำเติมแผลสด นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงการใช้ลิ้นไปดล หรือใช้มือไปแกะตุ่มพองเด็ดขาด เพราะจะทำให้แผลฉีกขาดลึกขึ้นและหายช้าลง

ระยะเวลาในการหายและการใช้ยาทาช่วยรักษา

ข่าวดีคือเนื้อเยื่อในช่องปากมีความสามารถในการฟื้นตัวและซ่อมแซมตัวเองได้เร็วมาก แผลไหม้ระดับตื้นมักจะดีขึ้นและหายสนิทได้เองภายในสามถึงเจ็ดวันโดยไม่ต้องหาหมอ แต่ถ้าแผลมีขนาดใหญ่และเจ็บมาก อาจหาซื้อยาป้ายแผลในปากประเภทที่มีตัวยาชาอ่อนๆ หรือยาลดการอักเสบเฉพาะที่มาทาเคลือบไว้ก่อนมื้ออาหาร เพื่อช่วยลดความเจ็บเวลาเคี้ยวอาหารได้บ้าง

อาการแบบไหนที่แปลว่าแผลเริ่มติดเชื้อและควรไปพบแพทย์

โดยทั่วไปแผลจะค่อยๆ ดีขึ้นตามลำดับ แต่ถ้าผ่านไปเกินหนึ่งสัปดาห์แล้วแผลยังไม่ยอมหาย แถมมีอาการปวดบวมมากขึ้น มีหนองไหลออกมาจากตัวแผล มีไข้สูงร่วมด้วย หรือกลืนน้ำลายแล้วเจ็บคอมากผิดปกติ แบบนี้แปลว่าแผลอาจจะเกิดการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน ควรไปพบทันตแพทย์หรือแพทย์เพื่อตรวจดูอาการและรับยาปฏิชีวนะที่เหมาะสม