แผลไหม้ในช่องปากจากอาหารร้อน เรื่องเล็กที่แสบสะấu

เพิ่งกินก๋วยเตี๋ยวร้อนๆ แล้วลิ้นพอง เพดานปากลอก ทำไมมันทรมานอย่างนี้?

หลายคนคงเคยมีประสบการณ์รีบกินอาหารหรือเครื่องดื่มที่ร้อนจัดจนเกินไป ไม่ว่าจะเป็นน้ำซุปก๋วยเตี๋ยวที่เพิ่งยกมาจากเตา ชานมไข่มุก หรือชีสยืดๆ จากพิซซ่า พอเข้าปากปุ๊บก็รู้ตัวทันทีว่าสายไปเสียแล้ว ความร้อนลวกเยื่อบุอ่อนในช่องปากจนเกิดเป็น แผลไหม้ในช่องปากจากอาหารร้อน ที่สร้างความเจ็บแสบทุกครั้งเวลาเคี้ยวอาหารหรือแม้แต่ตอนกลืนน้ำลาย

เยื่อบุช่องปากของเราบอบบางกว่าที่คิด เมื่อโดนความร้อนทำลายจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง?

ช่องปากของเราเต็มไปด้วยเนื้อเยื่ออ่อนที่ไม่มีเกราะหนาเหมือนผิวหนังภายนอก เมื่อเจอความร้อนระดับสูง เซลล์ผิวชั้นตื้นจะถูกทำลายอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดอาการบวมแดง ร้อนผ่าว และมักจะกลายเป็นตุ่มพองใสในเวลาต่อมา เมื่อตุ่มพองนี้แตกออกก็จะกลายเป็นแผลเปิดสีขาวหรือสีเหลืองอ่อนที่มีขอบแดงรอบๆ ซึ่งความเจ็บแสบนี้เกิดจากการที่ปลายประสาทรับความรู้สึกบริเวณนั้นถูกกระตุ้นโดยตรง

ช่วงวันแรกๆ หลังโดนลวก: จัดการความเจ็บปวดและดูแลแผลอย่างไรดี?

ช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรกหลังเกิดแผลจะเป็นช่วงที่เจ็บที่สุด สิ่งแรกที่ควรทำคือการลดความร้อนและความระคายเคืองโดยด่วน

• ดื่มน้ำเย็นจัดหรืออมน้ำแข็งก้อนเล็กๆ: ช่วยลดอุณหภูมิในช่องปากและบรรเทาอาการบวมอักเสบได้อย่างรวดเร็ว
• หลีกเลี่ยงอาหารรสจัดและรสเผ็ด: พวกอาหารรสเผ็ดจัด เค็มจัด หรือมีฤทธิ์เป็นกรด เช่น ส้มตำ น้ำพริก หรือผลไม้รสเปรี้ยว จะเข้าไปกระตุ้นแผลทำให้แสบแปลบขึ้นมาทันที
• งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และงดสูบบุหรี่: สารเคมีเหล่านี้จะไปขัดขวางกระบวนการสมานแผลตามธรรมชาติและทำให้เนื้อเยื่อระคายเคืองหนักกว่าเดิม

เลือกกินอาหารแบบไหนในช่วงที่ปากกำลังพัง?

เมื่อมีแผลในปาก การกินอาหารแต่ละมื้อจะกลายเป็นเรื่องน่าทึ่งและชวนปวดหัว วิธีแก้คือการปรับเมนูให้เป็นมิตรกับแผลในปากมากที่สุด

• เน้นอาหารอ่อน เคี้ยวง่าย และมีอุณหภูมิห้องหรือค่อนข้างเย็น เช่น โจ๊กอุ่นๆ (ไม่ร้อน) ซุปแช่เย็น นมจืด โยเกิร์ต หรือไอศกรีมเนื้อเนียน
• หลีกเลี่ยงอาหารที่มีขอบคมแข็ง เช่น ขนมปังกรอบ แครกเกอร์ หรือของทอดกรอบ เพราะเศษอาหารเหล่านี้อาจไปบาดซ้ำเติมแผลให้ฉีกขาดกว้างขึ้น

ใช้ยาช่วยบรรเทาอาการปวดแผลไหม้ในช่องปากอย่างไรให้ปลอดภัย?

หากอาการเจ็บปวดรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน สามารถบรรเทาได้ด้วยการใช้ยารักษาเบื้องต้น

• ยาทาแผลในปากจำพวกสเตียรอยด์ชนิดแปะหรือชนิดเจล: ช่วยลดการอักเสบและทำให้แผลหายไวขึ้น แต่ควรปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้
• ยาแก้ปวดทั่วไป: เช่น พาราเซตามอล สามารถกินเพื่อบรรเทาอาการปวดตุบๆ ที่แผลได้ตามความเหมาะสม
• น้ำเกลืออุ่นๆ กลั้วปาก: ช่วยทำความสะอาดช่องปาก ลดเชื้อแบคทีเรีย และลดโอกาสการติดเชื้อแทรกซ้อน

อาการแบบไหนที่แปลว่าแผลเริ่มลุกลามและควรไปหาหมอ?

โดยทั่วไป แผลไหม้ในช่องปากจากอาหารร้อน สามารถหายได้เองภายในเจ็ดถึงสิบวันเนื่องจากเนื้อเยื่อในช่องปากมีอัตราการฟื้นตัวที่เร็วมาก แต่หากมีสัญญาณเตือนเหล่านี้ควรไปพบทันตแพทย์หรือแพทย์ทันที

• แผลมีขนาดใหญ่มาก หรือขยายวงกว้างขึ้นเรื่อยๆ
• มีไข้สูงร่วมด้วย ซึ่งอาจบ่งบอกถึงการติดเชื้อแบคทีเรียซ้ำซ้อน
• มีหนองไหลออกจากบริเวณแผลหรือมีกลิ่นปากรุนแรงผิดปกติ
• ผ่านมานานเกินสองสัปดาห์แล้วแผลยังไม่มีทีท่าว่าจะดีขึ้นหรือยุบลง