ลูกป่วยบ่อยส่งต่อกันเป็นทอดๆ: แนวทางการป้องกันการแพร่ระบาดในศูนย์เด็กเล็กและโรงเรียนที่ได้ผลจริง

ลูกไปโรงเรียนทีไร กลับมาป่วยพร้อมเพื่อนทั้งห้องทุกที เป็นเพราะอะไร?

เวลาที่คุณพ่อคุณแม่พาลูกไปส่งที่ศูนย์เด็กเล็กหรือโรงเรียนอนุบาล สิ่งที่มักเจอเป็นประจำคือการเวียนกันป่วย ทั้งหวัด มือเท้าปาก ท้องเสีย หรือไข้หวัดใหญ่ จนแทบจะต้องหยุดงานมาดูแลลูกกันทุกเดือน นั่นเพราะสถานที่รวมเด็กจำนวนมาก กลายเป็นแหล่งเพาะเชื้อโรคชั้นดี เนื่องจากเด็กๆ ยังไม่มีสุขอนามัยที่ดีพอ ชอบเล่นคลุกคลี ใช้ของเล่นร่วมกัน และภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่

ในฐานะหมอที่ตรวจเด็กๆ บ่อยๆ ผมมักจะแนะนำคุณครูและผู้ปกครองเสมอว่า การจะตัดวงจรโรคระบาดในโรงเรียน ไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้ แต่ต้องอาศัยความร่วมมืออย่างจริงจังทั้งจากบ้านและโรงเรียนครับ

คัดกรองเด็กตั้งแต่หน้าประตูบ้าน: ด่านแรกที่สำคัญที่สุด

การปล่อยให้เด็กป่วยมาโรงเรียน เพราะคิดว่าเป็นแค่หวัดเล็กน้อย คือจุดเริ่มต้นของการระบาดใหญ่ ดังนั้น โรงเรียนและศูนย์เด็กเล็กควรมีมาตรการเช็กสุขภาพเด็กตั้งแต่อยู่บ้าน โดยขอความร่วมมือผู้ปกครองวัดไข้และสังเกตอาการลูกทุกเช้า หากพบว่ามีไข้ ไอ เจ็บคอ มีผื่นขึ้น หรือท้องเสีย ควรงดส่งมาโรงเรียนทันที

ส่วนทางโรงเรียนเองก็ควรมีจุดคัดกรองบริเวณทางเข้า หากพบเด็กมีอาการผิดปกติระหว่างวัน ควรแยกเด็กไปห้องพยาบาลและติดต่อผู้ปกครองมารับกลับทันที เพื่อไม่ให้เชื้อแพร่กระจายไปสู่เพื่อนร่วมห้อง

ล้างมือบ่อยแค่ไหนถึงจะพอ? กำจัดเชื้อโรคที่ติดมากับมือเด็กๆ

มือของเด็กๆ คือตัวนำเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายชั้นยอด ไม่ว่าจะเป็นการหยิบจับของเล่น หรือขยี้ตา เชื้อโรคจึงเข้าสู่ปากและจมูกได้ง่ายมาก วิธีป้องกันที่ดีที่สุดและง่ายที่สุดคือการล้างมือให้ถูกวิธี

ช่วงเวลาทองที่เด็กๆ ต้องล้างมือ

• ก่อนและหลังรับประทานอาหาร
• หลังเข้าห้องน้ำหรือเปลี่ยนผ้าอ้อม
• หลังจากเล่นของเล่นร่วมกัน หรือเล่นสนามเด็กเล่นกลางแจ้ง
• หลังจากสั่งน้ำมูก ไอ หรือจามใส่มา

การล้างมือด้วยสบู่และน้ำสะอาดอย่างน้อย 20 วินาที มีประสิทธิภาพในการฆ่าเชื้อโรคได้ดีกว่าการใช้เจลแอลกอฮอล์อย่างเดียว โดยเฉพาะเชื้อไวรัสบางชนิดที่เจลแอลกอฮอล์ฆ่าได้ไม่หมด เช่น เชื้อโรตาไวรัสที่ทำให้ท้องเสีย

ทำความสะอาดของเล่นและห้องเรียนอย่างไรให้ปลอดเชื้อไวรัส

ของเล่นชิ้นโปรดที่เด็กๆ เอาเข้าปากร่วมกัน คือแหล่งสะสมเชื้อโรคชั้นดี โรงเรียนจึงต้องมีรอบการทำความสะอาดที่ชัดเจน ของเล่นพลาสติกควรนำมาล้างด้วยน้ำสบู่หรือน้ำยาฆ่าเชื้อ และผึ่งแดดให้แห้งเป็นประจำทุกสัปดาห์ ส่วนเครื่องนอน เช่น ฟูกที่นอนและผ้าห่ม ควรนำออกตากแดดจัดอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง เพื่อฆ่าไรฝุ่นและลดการสะสมของเชื้อโรค

เมื่อไหร่ที่โรงเรียนควรประกาศปิดห้องเรียนชั่วคราวเพื่อหยุดการระบาด?

หากในห้องเรียนเดียวกันมีเด็กป่วยด้วยโรคติดต่อ เช่น มือเท้าปาก หรือไข้หวัดใหญ่ พร้อมกันหลายคน เกณฑ์ที่เหมาะสมคือการพิจารณาปิดห้องเรียนหรือปิดโรงเรียนชั่วคราวประมาณ 3 ถึง 7 วัน เพื่อทำความสะอาดครั้งใหญ่ (Deep Cleaning) และตัดวงจรการแพร่เชื้อ เพราะการฝืนเปิดต่อจะทำให้เด็กที่เหลือทยอยติดเชื้อกันจนหมดห้อง และอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงในเด็กบางคนได้ครับ