เจ็บเต้านมแบบไหนคือฝีหนอง และแยกอย่างไรไม่ให้สับสนกับโรคอื่น

เต้านมบวมแดงและเจ็บ เป็นฝีแน่หรือแค่อักเสบธรรมดา

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการเต้านมบวมแดง ร้อน และเจ็บปวด หลายคนกังวลไปไกลว่าจะเป็นมะเร็งหรือโรคที่ร้ายแรง ในฐานะหมอ ผมอยากบอกว่าอาการเหล่านี้พบได้บ่อยในผู้หญิง แต่การระบุให้ชัดเจนว่ามันคือ การวินิจฉัยแยกโรคฝีหนองในเต้านม หรือเป็นเพียงแค่ภาวะเต้านมอักเสบ (Mastitis) ทั่วไปนั้นมีความสำคัญมาก เพราะการรักษาที่ต่างกันส่งผลต่อระยะเวลาในการหายของคนไข้

ทำความเข้าใจอาการเต้านมอักเสบเทียบกับฝีหนอง

ความแตกต่างที่ชัดเจนที่สุดคือการมีก้อนหนองอยู่ภายใน ภาวะเต้านมอักเสบทั่วไปมักมีอาการบวม แดง และเจ็บเหมือนกัน แต่จะไม่มีลักษณะของก้อนที่ตึงหรือหนองแยกตัวออกมาให้เห็นชัดเจน การวินิจฉัยแยกโรคฝีหนองในเต้านมจึงต้องอาศัยการตรวจร่างกายอย่างละเอียด เพื่อดูว่ามีการสะสมของหนองจนต้องทำการระบายออกหรือไม่ หากปล่อยทิ้งไว้จนเป็นฝีขนาดใหญ่ การรักษาก็จะยุ่งยากกว่าการทานยาปฏิชีวนะเพียงอย่างเดียว

โรคที่อาจทำหน้าเนียนคล้ายฝีหนองที่ต้องเฝ้าระวัง

ไม่ใช่ทุกก้อนที่เจ็บจะเป็นฝีเสมอไป หมอต้องพิจารณาโรคอื่นๆ ร่วมด้วยเสมอเพื่อไม่ให้เกิดการรักษาที่ผิดพลาด โดยเฉพาะโรคเหล่านี้:

• มะเร็งเต้านมชนิดอักเสบ (Inflammatory Breast Cancer): โรคนี้มีอาการภายนอกคล้ายฝีมาก ผิวหนังเต้านมจะแดง บวม และมีลักษณะคล้ายผิวส้ม ซึ่งหากทานยาปฏิชีวนะแล้วไม่ดีขึ้น หมอต้องรีบส่งตรวจชิ้นเนื้อทันที
• ท่อน้ำนมอุดตันและอักเสบเรื้อรัง: มักพบในคนที่ไม่ได้ให้นมบุตร อาจมีการอักเสบซ้ำๆ ในตำแหน่งเดิม ทำให้เกิดพังผืดจนดูเหมือนก้อนฝี
• ก้อนถุงน้ำที่มีการติดเชื้อ: ถุงน้ำธรรมดาอาจไม่มีอาการ แต่เมื่อใดที่เกิดการติดเชื้อแทรกซ้อน จะทำให้คนไข้ปวดรุนแรงเหมือนเป็นฝี

ขั้นตอนการตรวจแยกโรคของหมอ

เมื่อคนไข้มาพบหมอ เราไม่ได้ดูแค่รอยแดงภายนอก แต่ขั้นตอนที่ช่วยยืนยันการวินิจฉัยแยกโรคฝีหนองในเต้านมที่แม่นยำที่สุดคือการอัลตราซาวด์เต้านม (Ultrasound) ซึ่งจะช่วยให้เห็นความแตกต่างชัดเจนว่า:

• มีลักษณะเป็นของเหลวขุ่นหรือหนองอยู่ข้างในหรือไม่
• ผนังของก้อนมีความหนาตัวผิดปกติจนน่าสงสัยว่าเป็นเนื้อร้ายหรือเปล่า
• ตำแหน่งที่ติดเชื้ออยู่ลึกหรือตื้น เพื่อวางแผนว่าต้องใช้เข็มเจาะดูดหนองออก หรือต้องผ่าระบายหนอง

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบมาพบหมอทันที

หากคุณมีอาการเหล่านี้ อย่าเพิ่งซื้อยาฆ่าเชื้อกินเองที่บ้าน เพราะอาจบดบังอาการและทำให้โรคลุกลาม:

• มีไข้สูง หนาวสั่น ร่วมกับอาการเจ็บเต้านม
• ก้อนที่เต้านมมีขนาดใหญ่ขึ้นอย่างรวดเร็ว หรือมีหนองซึมออกมาจากผิวหนัง
• รอยแดงที่เต้านมขยายวงกว้างขึ้นเรื่อยๆ แม้จะทานยาปฏิชีวนะไปแล้ว 2-3 วัน
• คลำพบก้อนแข็งที่เต้านมแม้จะไม่มีอาการเจ็บร่วมด้วย

การแยกโรคให้ชัดเจนตั้งแต่แรกช่วยให้คนไข้ไม่ต้องเจ็บตัวฟรีและได้รับการรักษาที่ตรงจุด หากมีอาการผิดปกติอย่าปล่อยทิ้งไว้จนเรื้อรัง เพราะสุขภาพเต้านมเป็นเรื่องที่ประมาทไม่ได้ครับ