โรคเกาต์และเกาต์เทียมในผู้สูงวัย: ปวดข้อแบบไหนที่ใช่เกาต์กันแน่

อาการปวดข้อที่ผู้สูงอายุหลายคนมองข้าม

หลายครั้งที่คนไข้สูงวัยเดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยอาการปวดบวมแดงร้อนที่ข้อเท้าหรือหัวเข่า โดยมักเข้าใจว่าเป็นเพียงอาการเสื่อมตามวัย หรือผลจากการเดินเยอะเกินไป แต่ในความเป็นจริงแล้ว อาการอักเสบเฉียบพลันที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและรุนแรงในผู้สูงอายุ มักมีจำเลยสังคมที่ชื่อว่า โรคเกาต์และเกาต์เทียมในผู้สูงวัย ซ่อนอยู่เบื้องหลังความทรมานนี้

เกาต์กับเกาต์เทียม ต่างกันอย่างไรในมุมมองหมอ

แม้จะทำให้ข้อบวมแดงและปวดรุนแรงเหมือนกัน แต่ตัวการที่ทำให้เกิดอาการนั้นแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

• โรคเกาต์ (Gout): เกิดจากภาวะกรดยูริกในเลือดสูงเกินไป จนตกตะกอนเป็นผลึกรูปเข็มเล็กๆ แทรกอยู่ในข้อ ทำให้เกิดการอักเสบอย่างรุนแรง
• โรคเกาต์เทียม (Pseudogout): เกิดจากผลึกแคลเซียมไพโรฟอสเฟตที่สะสมในข้อ มักพบได้บ่อยขึ้นตามอายุที่มากขึ้น โดยเฉพาะในผู้ที่มีปัญหาข้อเสื่อมอยู่เดิม

สัญญาณเตือนสำคัญที่บอกว่าข้อของคุณกำลังอักเสบ

อาการของทั้งสองโรคนี้มักมาแบบไม่ให้ซุ่มให้เสียง โดยอาการที่หมออยากให้สังเกตคือ

• ปวดข้อรุนแรงขึ้นมาเฉียบพลันภายในไม่กี่ชั่วโมง
• ผิวหนังบริเวณข้อเปลี่ยนเป็นสีแดงเข้มหรือม่วงคล้ำ
• รู้สึกร้อนผ่าวบริเวณที่ปวด แม้จะเอาผ้าเย็นมาประคบก็ยังรู้สึกถึงความร้อนจากภายใน
• สัมผัสเพียงเบาๆ หรือแค่ผ้าห่มมาแตะก็รู้สึกเจ็บจนทนไม่ได้

ทำไมผู้สูงอายุถึงมีความเสี่ยงมากกว่าวัยอื่น

ร่างกายของผู้สูงวัยมีการเปลี่ยนแปลงหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นระบบการขับถ่ายกรดยูริกผ่านไตที่เสื่อมถอยลง การรับประทานยาประจำตัวบางชนิด เช่น ยาขับปัสสาวะที่ใช้รักษาความดันโลหิตสูง ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อระดับกรดยูริกในร่างกาย รวมถึงภาวะข้อเสื่อมที่สะสมมานาน ซึ่งเป็นที่สะสมชั้นดีของผลึกแคลเซียมในกรณีของเกาต์เทียม

จัดการความปวดเบื้องต้นก่อนถึงมือหมอ

หากเกิดอาการขึ้นกะทันหัน หมอแนะนำให้ปฏิบัติตัวดังนี้

• พักการใช้งานข้อที่อักเสบโดยเด็ดขาด งดการเดินหรือลงน้ำหนัก
• ใช้การประคบเย็นเพื่อลดอาการบวมและลดการอักเสบภายในเนื้อเยื่อ
• ยกข้อที่ปวดให้สูงกว่าระดับหัวใจเพื่อลดอาการบวมตึง
• หลีกเลี่ยงการนวดเฟ้นหรือใช้ยาร้อนประคบ เพราะจะยิ่งกระตุ้นการอักเสบให้รุนแรงขึ้น

การวินิจฉัยที่แม่นยำและการรักษาในระยะยาว

การจะแยกให้ออกว่าเป็นเกาต์หรือเกาต์เทียม หมอจำเป็นต้องเจาะน้ำไขข้อไปตรวจหาชนิดของผลึกภายใต้กล้องจุลทรรศน์ ซึ่งเป็นวิธีเดียวที่จะยืนยันโรคได้อย่างถูกต้อง การรักษาในระยะยาวจะมุ่งเน้นไปที่การควบคุมระดับกรดยูริกในเลือดให้เป็นปกติ การปรับพฤติกรรมการกิน และการใช้ยาเพื่อป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ ซึ่งหัวใจสำคัญคือความสม่ำเสมอในการกินยาตามที่แพทย์สั่ง ไม่ใช่กินเฉพาะตอนที่ปวดเท่านั้น