ทำไมลูกถึงเปลี่ยนไป? เมื่อติดเกมจนมีภาวะอารมณ์ก้าวร้าวและพฤติกรรมรุนแรง

ลูกเริ่มมีอาการหงุดหงิดง่ายเวลาถูกขัดใจเรื่องเกมหรือเปล่า

ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้เด็กและวัยรุ่น ผมมักจะได้รับคำถามจากคุณพ่อคุณแม่บ่อยครั้งว่า ทำไมเด็กที่เคยเป็นเด็กดี พอเริ่มเล่นเกมหนักๆ ถึงกลายเป็นคนอารมณ์ร้อน ขว้างปาข้าวของ หรือตะโกนใส่พ่อแม่เพียงเพราะเราไปบอกให้เขาเลิกเล่น ภาวะอารมณ์ก้าวร้าวและพฤติกรรมรุนแรงจากการติดเกมไม่ใช่เรื่องไกลตัว และไม่ใช่แค่เรื่องของนิสัยเสียที่แก้ด้วยการดุเพียงอย่างเดียว แต่มันมีกลไกทางสมองเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

กลไกสมองที่ถูกขโมยไปเมื่อติดเกม

เวลาที่ลูกเล่นเกม สมองส่วนที่เรียกว่า Reward System หรือระบบให้รางวัลจะทำงานหนักมาก โดยเฉพาะการหลั่งสารโดพามีนออกมาตลอดเวลา ยิ่งเกมมีความท้าทายหรือมีการแข่งขัน สมองก็จะยิ่งได้รับความสุขชั่วคราว เมื่อเราไปขัดจังหวะหรือดึงเขาออกมาจากหน้าจอ สมองจะเกิดภาวะขาดสารความสุขกะทันหัน ส่งผลให้เด็กควบคุมอารมณ์ตัวเองไม่ได้ กลายเป็นความโมโหร้ายหรือแสดงออกด้วยพฤติกรรมก้าวร้าวทันที

สัญญาณเตือนที่พ่อแม่ไม่ควรมองข้าม

เราจะรู้ได้อย่างไรว่าพฤติกรรมก้าวร้าวนั้นมาจากการติดเกมหรือไม่ ลองสังเกตพฤติกรรมเหล่านี้ดูครับ

• มีอารมณ์ฉุนเฉียวรุนแรงผิดปกติเมื่อต้องเลิกเล่นเกม
• เริ่มละเลยการเรียน การกินอาหาร หรือการนอน เพราะมัวแต่จดจ่อกับเกม
• ใช้เวลาอยู่กับเกมวันละหลายชั่วโมงจนไม่มีเวลาทำกิจกรรมอย่างอื่น
• เริ่มแยกตัวออกจากครอบครัว ไม่พูดคุยเหมือนแต่ก่อน
• แสดงพฤติกรรมก้าวร้าวรุนแรง เช่น ทุบตี ทำลายข้าวของ หรือขู่ทำร้ายหากไม่ได้เล่นเกม

วิธีรับมือเมื่อลูกเริ่มมีอาการก้าวร้าว

แทนที่จะใช้อารมณ์เข้าแลก การปรับเปลี่ยนวิธีการสื่อสารคือทางออกที่ยั่งยืนกว่า

สร้างกติกาที่ชัดเจนตั้งแต่ต้น

ไม่ใช่การสั่งห้ามเล่น แต่เป็นการตกลงเรื่องเวลาที่เหมาะสม โดยควรให้เด็กมีส่วนร่วมในการวางกฎเกณฑ์ เพื่อให้เขารู้สึกว่าได้รับความยุติธรรมและมีความรับผิดชอบต่อเวลาที่ตกลงไว้

เปลี่ยนการดุว่าเป็นการหาสาเหตุ

เมื่อเกิดเหตุการณ์ก้าวร้าว อย่าเพิ่งตำหนิในขณะที่อารมณ์ทั้งสองฝ่ายยังร้อนอยู่ ให้รอจนกว่าทุกอย่างจะสงบ แล้วพูดคุยด้วยเหตุผล ถามถึงความรู้สึกของเขา และอธิบายผลกระทบที่เกิดขึ้นจากพฤติกรรมนั้น

หากิจกรรมอื่นทดแทนความสุขจากหน้าจอ

ลองหากิจกรรมที่สร้างสารความสุขในสมองแบบอื่น เช่น กีฬา ดนตรี หรือกิจกรรมที่ทำร่วมกันในครอบครัว เพื่อให้เขารู้สึกว่าโลกความเป็นจริงก็มีความสนุกไม่แพ้ในเกม

เมื่อไหร่ที่ควรพาไปปรึกษาหมอ

หากลองปรับพฤติกรรมที่บ้านแล้วแต่สถานการณ์ยังไม่ดีขึ้น หรือพฤติกรรมก้าวร้าวนั้นเริ่มส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยของคนในครอบครัว หรือลูกเริ่มมีภาวะซึมเศร้าร่วมด้วย การปรึกษาจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นเป็นทางเลือกที่สำคัญครับ หมอจะช่วยประเมินว่านอกจากอาการติดเกมแล้ว เขามีภาวะทางอารมณ์อื่นๆ แฝงอยู่หรือไม่ เพื่อให้การช่วยเหลือได้อย่างตรงจุดและทันท่วงที