ลูกร้องไห้แทบขาดใจทุกครั้งที่ต้องห่างเรา: ทำความเข้าใจภาวะวิตกกังวลจากการแยกจากผู้เลี้ยงดู

ลูกร้องไห้โฮทุกครั้งที่เดินหนี เกิดจากอะไรกันแน่?

เวลาที่เราต้องลุกเดินไปเข้าห้องน้ำ หรือจำเป็นต้องไปทำงานแล้วลูกน้อยร้องไห้ตามราวกับโลกจะแตกสลาย หลายคนอาจคิดว่าลูกเอาแต่ใจหรือเสียนิสัย แต่ในฐานะหมอเด็กและคนที่เจอคุณพ่อคุณแม่มาปรึกษาเรื่องนี้บ่อยๆ อยากบอกว่านี่คือพัฒนาการตามธรรมชาติช่วงวัยหนึ่งที่เด็กทุกคนต้องเจอ และบางครั้งภาวะวิตกกังวลจากการแยกจากผู้เลี้ยงดูก็กำลังส่งสัญญาณบอกเราว่า ลูกกำลังเติบโตขึ้นและเริ่มจำหน้าเราได้แม่นยำขึ้นต่างหาก

ช่วงวัยไหนที่ลูกมักจะแสดงอาการติดพ่อแม่แจ?

อาการกลัวการพลัดพรากนี้ไม่ได้เกิดขึ้นตั้งแต่แรกเกิด โดยทั่วไปเราจะเริ่มสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงชัดเจนในช่วงอายุประมาณ 8 ถึง 12 เดือน ซึ่งเป็นช่วงที่เด็กเริ่มเข้าใจเรื่องการมีอยู่ของสิ่งของและบุคคล แม้ว่าสิ่งนั้นจะลับตาไปแล้วก็ตาม พัฒนาการทางสมองส่วนนี้ทำให้เขารู้สึกไม่ปลอดภัยเมื่อคุณพ่อคุณแม่เดินหายไปจากสายตา เพราะเขายังไม่เข้าใจคำว่า เดี๋ยวกลับมา นะครับ

พฤติกรรมแบบไหนที่บอกว่าลูกกำลังเผชิญปัญหานี้อยู่?

คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักสับสนว่าลูกแค่ดื้อหรือกำลังเครียดกันแน่ ลองสังเกตสัญญาณเตือนเหล่านี้ดู

• ร้องไห้กระจองอแงทันทีที่คุณแม่ขยับตัวลุกหนี
• เกาะติด แจ ไม่ยอมให้ใครอุ้มเลยนอกจากคนคุ้นเคย
• ตื่นกลางดึกมาโวยวายร้องหาพ่อแม่ ทั้งที่ก่อนหน้านี้หลับยาว
• แสดงความหวาดกลัวอย่างชัดเจนเมื่อเจอคนแปลกหน้า

วิธีรับมือและช่วยลูกก้าวผ่านช่วงเวลาติดหนึบนี้ไปด้วยกัน

เราไม่สามารถห้ามพัฒนาการทางสมองตามธรรมชาตินี้ได้ แต่เราช่วยให้ลูกรู้สึกมั่นคงและปลอดภัยขึ้นได้ผ่านเทคนิคเหล่านี้

ฝึกการบอกลาให้สั้นและชัดเจน

เวลาจำเป็นต้องออกไปข้างนอก หลายคนเลือกที่จะแอบย่องหนีตอนลูกเผลอ เพราะไม่อยากเห็นลูกร้องไห้ แต่ในความเป็นจริง การแอบหนีจะทำให้ลูกยิ่งหวาดระแวงและไม่กล้าคลาดสายตา ทางที่ดีควรบอกลาด้วยน้ำเสียงอบอุ่นและมั่นคง เช่น แม่ไปทำงาน เดี๋ยวตอนเย็นเจอกันนะ แล้วเดินออกไปเลย ไม่ยื้อยุดฉุดกระชาก

สร้างข้อตกลงและกิจวัตรเดิมๆ ซ้ำๆ

เด็กเล็กชอบความคาดหวังได้ การทำอะไรซ้ำๆ เป็นเวลาเดิม เช่น อ่านหนังสือก่อนนอน หรือกอดหอมแก้มก่อนออกนอกบ้าน จะช่วยให้สมองของเขารับรู้ว่าการแยกจากนี้เกิดขึ้นเป็นประจำ และสุดท้ายคุณพ่อคุณแม่ก็จะกลับมาหาเสมอ

เมื่อไหร่ที่ความกังวลของลูกไม่ใช่เรื่องปกติธรรมดา

แม้ว่าอาการติดพ่อแม่จะเป็นเรื่องปกติในเด็กเล็ก แต่หากลูกเข้าสู่วัยอนุบาลแล้ว (ประมาณ 3 ถึง 4 ขวบขึ้นไป) ยังคงมีอาการหวาดกลัวรุนแรงจนปฏิเสธการไปโรงเรียน ปวดท้อง อาเจียนทุกครั้งที่ต้องห่างบ้าน หรืออาการไม่ดีขึ้นเลยหลังผ่านไปหลายเดือน แบบนี้อาจไม่ใช่พัฒนาการปกติทั่วไป แนะนำให้พามาปรึกษากุมารแพทย์ด้านพฤติกรรมและพัฒนาการ เพื่อหาแนวทางดูแลที่เหมาะสมต่อไป