คู่มือคุณหมอ: ป้องกันลูกน้อยวัยแรกเกิดจากเจ้าไวรัสร้าย RSV ในบ้านเรา

ลูกเพิ่งคลอดกลับบ้าน ทำไมคุณหมอถึงกังวลเรื่องไวรัสตัวนี้นัก

เวลาที่มีสมาชิกใหม่ตัวน้อยกลับมาถึงบ้าน ความตื่นเต้นและรอยยิ้มมักจะอบอวลไปทั่วทั้งครอบครัว แต่ในฐานะหมอเด็ก สิ่งหนึ่งที่หมอมักจะเตือนคุณพ่อคุณแม่ป้ายแดงอยู่เสมอคือเรื่องของเจ้าไวรัส RSV หรือ Respiratory Syncytial Virus ที่หลายคนอาจจะเคยได้ยินชื่อกันมาบ้าง เจ้าตัวนี้ไม่ใช่แค่วัดธรรมดาสำหรับทารกแรกเกิด เพราะถ้าติดขึ้นมา ระบบทางเดินหายใจส่วนปลายที่ยังเล็กมากๆ ของน้องอาจจะอักเสบจนน่ากลัวได้เลยครับ

เจ้าไวรัสตัวนี้อันตรายกับเด็กแรกเกิดแค่ไหน และทำไมต้องระวังเป็นพิเศษ

ทารกแรกเกิดยังมีภูมิต้านทานน้อยมากครับ ปอดและหลอดลมของเขาก็ยังเล็กจิ๋ว เวลาที่ติดเชื้อไวรัส RSV เข้าไป มันจะกระตุ้นให้เกิดเสมหะเหนียวข้นจำนวนมาก ซึ่งเด็กแรกเกิดยังขับเสมหะออกเองไม่เป็น ทำให้เกิดอาการหลอดลมฝอยอักเสบ หายใจหอบเหนื่อย ซี่โครงบาน และบางเคสที่อาการหนักอาจจะต้องนอนรักษาตัวในห้องไอซียูเด็กเลยทีเดียว นี่คือเหตุผลว่าทำไมการป้องกันไม่ให้เชื้อโรคเข้ามาถึงตัวลูกตั้งแต่แรก จึงเป็นเรื่องที่สำคัญที่สุด

วิธีกันไว้ดีกว่าแก้: จัดการคนในบ้านและแขกที่มาเยี่ยมอย่างไรดี

ล้างมือให้เป็นนิสัยก่อนอุ้มลูก
เรื่องนี้พื้นฐานที่สุดแต่สำคัญที่สุดครับ เชื้อ RSV มักจะติดต่อผ่านการสัมผัสสาร secretions หรือน้ำมูก น้ำลาย ที่ติดอยู่ตามมือหรือสิ่งของ การล้างมือด้วยสบู่และน้ำสะอาด หรือเจลแอลกอฮอล์ทุกครั้งก่อนจะเข้ามาอุ้มหรือสัมผัสตัวน้อง ช่วยตัดวงจรการแพร่เชื้อได้มากกว่าครึ่ง

งดพาออกไปเจอฝูงชนช่วงเดือนแรกๆ
เข้าใจว่าคุณพ่อคุณแม่อาจจะอยากพาลูกไปอวดคุณปู่คุณย่าหรือเพื่อนฝูง แต่ในช่วงแรกเกิดนี้ แนะนำให้อยู่บ้านก่อนดีที่สุดครับ หลีกเลี่ยงการพาไปห้างสรรพสินค้า โรงพยาบาล หรือสถานที่ที่มีคนแออัด เพราะเราไม่มีทางรู้เลยว่าใครกำลังมีเชื้อนี้อยู่บ้าง

คัดกรองคนมาเยี่ยมบ้านแบบไม่เกรงใจ
ถ้ามีญาติหรือเพื่อนฝูงอยากมาเยี่ยมหลานแรกเกิด ควรกำหนดกติกาให้ชัดเจน เช่น ใครที่มีอาการไอ จาม เจ็บคอ หรือมีไข้ ขอให้งดเยี่ยมเด็ดขาด และสำหรับผู้ที่มาเยี่ยมทุกคน ควรสวมหน้ากากอนามัยและล้างมือก่อนอุ้มหรือเข้าใกล้ตัวเด็กเสมอ

ดูแลสิ่งแวดล้อมรอบตัวเด็กแรกเกิดให้ปลอดภัยจากเชื้อโรค

ทำความสะอาดของใช้และของเล่นบ่อยๆ
เชื้อไวรัส RSV สามารถมีชีวิตอยู่บนพื้นผิวเรียบๆ เช่น โต๊ะ เก้าอี้ ลูกบิดประตู หรือของเล่น ได้นานหลายชั่วโมง การใช้น้ำยาทำความสะอาดบ้านทั่วไปเช็ดถูบริเวณที่คนในบ้านสัมผัสบ่อยๆ จึงช่วยลดความเสี่ยงลงได้มาก

งดสูบบุหรี่ในบ้านเด็ดขาด
ควันบุหรี่มือสองหรือควันบุหรี่มือสามที่ติดอยู่ตามเสื้อผ้าของคนในบ้าน เป็นตัวการสำคัญที่ทำให้ทางเดินหายใจของเด็กระคายเคือง และติดเชื้อไวรัสทางเดินหายใจได้ง่ายและรุนแรงขึ้น หากคุณพ่อสูบบุหรี่ ควรถอดเสื้อผ้าอาบน้ำให้สะอาดก่อนมาอุ้มลูกน้อย

สัญญาณเตือนแบบไหนที่แปลว่าลูกเริ่มติดเชื้อและต้องรีบหาหมอ

ถ้าสังเกตเห็นลูกมีอาการเหล่านี้ แม้จะคิดว่าเป็นแค่หวัดธรรมดา ก็ไม่ควรนิ่งนอนใจครับ:

• หายใจเร็วผิดปกติ หายใจจนอกบุ๋ม ท้องกระเพื่อม
• มีเสียงหายใจครืดคราด หรือหายใจมีเสียงหวีด
• ซึมลง ไม่ยอมดูดนม หรืออาเจียนทุกครั้งหลังกินนม
• มีไข้สูง หรือตัวเขียว

หากพบอาการเหล่านี้ ควรรีบพาน้องไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาลทันที เพื่อให้คุณหมอประเมินอาการและให้การรักษาได้อย่างทันท่วงทีครับ