เจาะลึกการตรวจปัสสาวะ: ตรวจแล้วรู้อะไรบ้าง ทำไมหมอต้องให้ตรวจบ่อยๆ

เวลามาหาหมอ ทำไมต้องโดนสั่งตรวจปัสสาวะตลอดเลย

เวลาคนไข้เดินเข้ามาบ่นเรื่องปวดท้อง ปวดหลัง หรือมีอาการปัสสาวะแสบขัด สิ่งแรกๆ ที่หมอมักจะสั่งคือการขอเก็บตัวอย่างปัสสาวะไปตรวจ หลายคนอาจจะสงสัยว่าแค่น้ำปัสสาวะเนี่ยนะจะบอกอะไรได้มากมาย ทำไมไม่เจาะเลือดไปเลยทีเดียว คำตอบคือปัสสาวะเปรียบเสมือนของเสียที่กรองออกมาจากเลือดผ่านไตโดยตรง มันจึงเป็นกระจกสะท้อนสุขภาพภายในที่แม่นยำและรวดเร็วที่สุดอย่างหนึ่งที่เรามี

ขั้นตอนการเก็บปัสสาวะที่ถูกต้อง เพื่อผลตรวจที่แม่นยำที่สุด

การตรวจจะเชื่อถือได้มากแค่ไหน จุดเริ่มต้นอยู่ที่การเก็บตัวอย่างครับ ถ้าเก็บไม่ถูกวิธี สิ่งปนเปื้อนจากภายนอกอาจทำให้ผลตรวจผิดเพี้ยนไปได้จนนำไปสู่การรักษาที่คลาดเคลื่อน

• ล้างทำความสะอาดอวัยวะเพศภายนอกด้วยน้ำเปล่าให้สะอาดก่อนเริ่ม
• ใช้วิธีเก็บแบบ ปัสสาวะช่วงกลางสาย คือให้ปัสสาวะทิ้งไปช่วงแรกก่อนสักนิด แล้วค่อยรองเก็บช่วงกลางลงในกระป๋องที่หมอให้มา จากนั้นปัสสาวะที่เหลือก็ปล่อยทิ้งไป
• วิธีนี้ช่วยลดโอกาสที่จะมีเชื้อแบคทีเรียหรือเซลล์จากผิวหนังภายนอกตกลงไปปนในตัวอย่าง ซึ่งสำคัญมากสำหรับการตรวจหาการติดเชื้อ

อ่านค่าจากใบรายงานผล หมอเห็นอะไรในน้ำปัสสาวะบ้าง

เมื่อเข้าห้องแล็บ นักเทคนิคการแพทย์จะนำปัสสาวะไปตรวจสามส่วนหลัก ซึ่งช่วยบอกโรคได้หลายกลุ่ม ดังนี้

การตรวจทางกายภาพและเคมี

หมอจะดูตั้งแต่ สี ความขุ่นใส และความเป็นกรดด่าง หากพบน้ำตาลในปัสสาวะ อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคเบาหวาน หรือถ้ามีโปรตีนรั่วออกมา อาจบ่งบอกถึงปัญหาเรื่องการทำงานของไตที่เริ่มเสื่อมสภาพ

การตรวจตะกอนปัสสาวะด้วยกล้องจุลทรรศน์

ในขั้นนี้เราจะส่องดูว่ามี เม็ดเลือดแดง หรือ เม็ดเลือดขาว ปนมาหรือไม่ ถ้าพบเม็ดเลือดขาวจำนวนมาก มักเป็นหลักฐานชัดเจนของการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ แต่ถ้าพบเม็ดเลือดแดงร่วมกับอาการปวดหลัง อาจเป็นนิ่วในไตหรือทางเดินปัสสาวะได้

เมื่อไหร่ที่ผลตรวจปัสสาวะเริ่มส่งสัญญาณเตือนเรื่องอันตราย

แม้การตรวจปัสสาวะจะดูเป็นเรื่องธรรมดา แต่ถ้าผลออกมาพบสิ่งผิดปกติบางอย่าง เช่น มีเลือดปนออกมาโดยไม่มีอาการเจ็บปวด หรือพบสารบางอย่างที่ผิดสังเกต หมออาจต้องวางแผนตรวจเพิ่มเติมอย่างละเอียด เช่น การทำอัลตราซาวด์ท้องหรือการเอ็กซเรย์ เพื่อหาต้นตอที่แท้จริง เพราะบางครั้งโรคร้ายแรงอย่างเนื้องอกในทางเดินปัสสาวะก็อาจจะแสดงออกมาแค่เพียงการพบเลือดในปัสสาวะเพียงอย่างเดียวในช่วงแรก

หากคุณมีอาการปัสสาวะบ่อย แสบขัด หรือสีปัสสาวะเปลี่ยนไป อย่าเพิ่งซื้อยาฆ่าเชื้อกินเอง การมาตรวจปัสสาวะให้ชัดเจนจะช่วยให้หมอรักษาได้ตรงจุดและปลอดภัยกว่ามากครับ