ท้องเสียรุนแรงจนร่างกายแห้งเหือด: อันตรายใกล้ตัวที่มากกว่าแค่เข้าห้องน้ำบ่อย

หลายคนเวลาท้องเสียแล้วถ่ายเหลวติดต่อกันหลายรอบ มักคิดว่าเป็นเรื่องธรรมดาเดี๋ยวก็หาย แค่เพลียๆ นิดหน่อยจากการเสียแรง แต่ในฐานะหมอที่เจอคนไข้ห้องฉุกเฉินบ่อยๆ อยากบอกว่านี่คือสัญญาณเตือนภัยเงียบที่อันตรายกว่าที่คิด เพราะการสูญเสียน้ำและเกลือแร่ปริมาณมากในเวลาอันสั้น สามารถดึงความดันโลหิตให้ตกวูบและทำให้ไตวายเฉียบพลันได้เลยทีเดียว

เกิดอะไรขึ้นข้างในร่างกายเวลาเราถ่ายท้องจนหมดแรง?

เวลาที่เราท้องเสียจนถ่ายเหลวเป็นน้ำ ร่างกายไม่ได้ขับแค่อาหารที่ย่อยไม่ได้ออกมา แต่เป็นการสูญเสียน้ำและอิเล็กโทรไลต์หรือเกลือแร่สำคัญอย่างโซเดียมและโพแทสเซียมออกไปมหาศาล ลองนึกภาพก๊อกน้ำที่เปิดทิ้งไว้ ท่อส่งน้ำในบ้านย่อมแห้งขอด เซลล์ต่างๆ ในร่างกายของเราก็เช่นกัน เมื่อเลือดมีความเข้มข้นสูงขึ้น หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงอวัยวะสำคัญ สมองเริ่มขาดน้ำ ผิวหนังแห้งกร้าน และความดันโลหิตจะเริ่มลดต่ำลงจนทำให้เกิดอาการหน้ามืดเป็นลม

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่บอกว่าร่างกายกำลังขาดน้ำขั้นวิกฤต?

การสังเกตอาการตัวเองหรือคนใกล้ตัวให้ทันท่วงทีเป็นเรื่องสำคัญมาก หากมีอาการเหล่านี้ร่วมกับการถ่ายเหลว ถือว่าอยู่ในโซนอันตรายที่ต้องระวัง

• ปากแห้ง คอแห้ง และกระหายน้ำรุนแรง: นี่คือเสียงร้องขอความช่วยเหลือแรกจากเซลล์ในร่างกาย
• ปัสสาวะน้อยลงมากหรือมีสีเข้มจัด: แปลว่าไตพยายามสงวนน้ำเอาไว้เท่าที่จะทำได้แล้ว
• เวียนหัว หน้ามืดเวลาลุกยืน: สัญญาณเตือนว่าความดันโลหิตเริ่มตก
• อ่อนเพลียจัด ตาโหล หรือซึมลง: ในผู้สูงอายุอาจมีอาการสับสนร่วมด้วย ซึ่งอันตรายมาก

วิธีรับมือเบื้องต้นเมื่อท้องเสียรุนแรงเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ

สิ่งแรกที่ต้องทำไม่ใช่การหายาหยุดถ่ายทันทีโดยไม่จำเป็น แต่เป็นการชดเชยสิ่งที่สูญเสียไป

• จิบเกลือแร่ ORS ทีละน้อยแต่บ่อยๆ: ห้ามดื่มพรวดเดียวหมดแก้ว เพราะอาจกระตุ้นให้อยากอาเจียนเพิ่มขึ้น ให้ใช้จิบทีละช้อนหรือจิบเรื่อยๆ เพื่อให้ลำไส้ค่อยๆ ดูดซึมน้ำและเกลือแร่กลับเข้ากระแสเลือด
• หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง: น้ำอัดลมหรือน้ำผลไม้กล่องอาจทำให้ท้องเสียแย่ลงกว่าเดิมเพราะความหวานดึงน้ำเข้าสู่ลำไส้
• ทานอาหารอ่อนย่อยง่าย: เช่น ข้าวต้มปลา โจ๊ก หรือซุปใส เพื่อให้ระบบทางเดินอาหารได้พักผ่อน

อาการแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที?

หากดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือพบว่ามีลักษณะเหล่านี้ร่วมด้วย แนะนำให้รีบมาพบแพทย์โดยด่วนเพื่อรับสารน้ำทางหลอดเลือดดำ

• ถ่ายเหลวเป็นน้ำพุ่งแรงหรือถ่ายมากกว่าสิบครั้งต่อวันจนไม่มีแรงแม้แต่จะลุกเดิน
• มีไข้สูงร่วมกับปวดท้องรุนแรง หรือมีมูกเลือดปนมากับอุจจาระ
• อาเจียนทุกอย่างที่กินเข้าไปแม้กระทั่งน้ำเปล่า ทำให้ไม่สามารถชดเชยน้ำทางปากได้เลย
• รู้สึกสับสน มึนงง หรือหมดสติ