ลูกชักเพราะไข้สูง: รับมืออย่างไรไม่ให้คุณพ่อคุณแม่สติหลุด

ภาพลูกน้อยตัวร้อนจี๋แล้วจู่ๆ ก็ตาค้าง ตัวเกร็ง กระตุก เป็นหนึ่งในนาทีชีวิตที่น่ากลัวที่สุดสำหรับคนเป็นพ่อเป็นแม่ หมอเข้าใจความรู้สึกนั้นดีครับ เวลาที่อยู่ในห้องตรวจแล้วคุณแม่เล่าเหตุการณ์นี้ให้ฟัง มือไม้จะสั่นด้วยความตกใจทุกที ภาวะชักจากไข้สูงเป็นเรื่องที่พบได้บ่อยในเด็กเล็กช่วงวัยขวบปีแรกๆ ถึงประมาณ 5 ขวบ แม้ภาพที่เห็นจะน่ากลัวมากจนเหมือนเด็กกำลังจะจากเราไป แต่ในทางการแพทย์ส่วนใหญ่แล้วภาวะนี้ไม่ได้อันตรายน่ากลัวอย่างที่คิด และไม่ได้ทำให้สมองเสียหายเสมอไป มาทำความเข้าใจเรื่องนี้ให้ลึกซึ้ง เพื่อที่เราจะได้ไม่ต้องตื่นตระหนกจนเกินไปเวลาเจอเหตุการณ์จริง

ลูกไข้ขึ้นสูงเท่าไหร่ถึงจะชัก? รู้จักกลไกเจ้าปัญหาตัวนี้กัน

หลายคนเข้าใจผิดว่าต้องไข้สูงปรี๊ดเท่านั้นถึงจะชัก แต่ความจริงแล้วการชักจากไข้สูงไม่ได้ขึ้นอยู่กับตัวเลขบนปรอทวัดไข้เสมอไป เด็กบางคนไข้ 39 องศาเซลเซียสวิ่งเล่นได้ปกติ แต่เด็กบางคนแค่อุณหภูมิร่างกายเริ่มขยับขึ้นจาก 37.8 เป็น 38.5 องศาเซลเซียสอย่างรวดเร็ว สมองของเด็กที่ยังเติบโตไม่เต็มที่ก็รับมือไม่ไหวแล้วเกิดอาการชักเกร็งขึ้นมา กลไกหลักๆ มาจากความไวของระบบประสาทในเด็กเล็กต่อการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิร่างกายที่เร็วเกินไป ซึ่งมักจะมีปัจจัยเรื่องพันธุกรรมร่วมด้วย ถ้าพ่อหรือแม่เคยมีประวัติชักจากไข้สูงตอนเด็กๆ ลูกก็มีโอกาสแจ๊คพอตได้มากกว่าเด็กอื่น

ตอนลูกกำลังชัก ห้ามทำสิ่งเหล่านี้เด็ดขาด!

เวลาลูกชัก สิ่งแรกที่ต้องท่องไว้ในใจคือ ตั้งสติ และห้ามทำตามความเชื่อผิดๆ ที่ส่งต่อกันมาเด็ดขาด หมอขอเน้นย้ำข้อห้ามสำคัญเหล่านี้:

• ห้ามเอานิ้ว ช้อน หรือวัตถุใดๆ ยัดเข้าไปในปากลูกเด็ดขาด: หลายคนกลัวลูกกัดลิ้น ความจริงเด็กไม่มีทางกลืนลิ้นตัวเองได้ การเอานิ้วหรือช้อนยัดเข้าไปจะทำให้ฟันหัก บาดเจ็บในช่องปาก หรือเด็กอาจกัดนิ้วเราขาดได้
• ห้ามพยายามกรอกยาหรือป้อนน้ำใดๆ ตอนที่ลูกกำลังชัก: เพราะเด็กยังไม่รู้สึกตัว อาจทำให้สำลักลงปอดกลายเป็นเรื่องใหญ่กว่าเดิม
• ห้ามจับลูกตรึงหรือมัดให้นิ่ง: ปล่อยให้ร่างกายนอนราบไปตามธรรมชาติ อย่าไปฝืนงอหรือดึงแขนขาที่กำลังเกร็ง

วิธีช่วยเหลือลูกรักอย่างถูกวิธีเมื่อเกิดอาการชัก

เมื่อลูกมีอาการชักจากไข้สูง สิ่งที่พ่อแม่ควรทำมีขั้นตอนดังนี้ครับ:

• ให้นอนตะแคงทันที เพื่อป้องกันเสมหะ น้ำลาย หรืออาเจียนสำลักลงหลอดลม
• จัดให้อยู่ในที่โล่ง ปลอดภัย ไม่มีสิ่งของแหลมคมที่จะกระแทกโดนตัวเด็ก
• คลายเสื้อผ้าให้หลวม ไม่ให้รัดแน่นจนหายใจไม่ออก
• สังเกตลักษณะอาการชัก เช่น ตาค้างไปทางไหน เกร็งกระตุกนานแค่ไหน เพื่อบอกคุณหมอได้อย่างแม่นยำ
• ถ้าชักนานเกิน 5 นาที หรือชักติดต่อกันหลายครั้งโดยไม่รู้สึกตัวระหว่างรอบ ให้รีบพาไปโรงพยาบาลทันที

อาการแบบไหนที่ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลทันที?

ไม่ใช่การชักทุกครั้งที่จะปล่อยให้นอนพักอยู่ที่บ้านได้ หากเจอสัญญาณเตือนเหล่านี้ ต้องส่งโรงพยาบาลด่วนครับ:

• อาการชักกินเวลานานเกินกว่า 5 นาที และยังไม่มีทีท่าจะหยุด
• ชักแล้วมีการหายใจลำบาก ตัวเขียวคล้ำ
• หลังไข้ลดและหายชักแล้ว ลูกยังซึมมาก ไม่ตอบสนอง หรืออาเจียนพุ่งไม่หยุด
• มีอาการคอแข็งร่วมด้วย ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ

เป็นแล้วจะเป็นอีกไหม? วิธีดูแลป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ

เด็กที่เคยมีภาวะชักจากไข้สูง มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้อีกในเวลาที่มีไข้ครั้งต่อไป จนกว่าระบบประสาทจะโตเต็มที่เมื่ออายุเข้าสู่ช่วง 5-6 ขวบ วิธีการดูแลที่ดีที่สุดคือ เมื่อลูกเริ่มมีไข้ คุณพ่อคุณแม่ต้องคอยเช็ดตัวลดไข้และให้ยาลดไข้ตามน้ำหนักตัวอย่างสม่ำเสมอ อย่ารอให้ไข้ขึ้นสูงจัด นอกจากนี้การพาลูกไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสétต้นตอของไข้ เช่น คออักเสบ หูอักเสบ หรือไข้หวัดใหญ่ ก็สำคัญไม่แพ้กันครับ