เจาะลึกเรื่องการใช้อุปกรณ์ช่วยเดินและการใส่กายอุปกรณ์พยุงข้อเข่าให้ถูกวิธี

ก้าวเดินอย่างมั่นใจด้วยอุปกรณ์ช่วยเดินที่เหมาะสม

หลายครั้งที่คนไข้มาปรึกษาหมอด้วยอาการบาดเจ็บที่ขา หรือความรู้สึกไม่มั่นคงเวลาเดิน ไม่ว่าจะเป็นจากอุบัติเหตุหรือปัญหาข้อเสื่อม สิ่งแรกที่หมอมักแนะนำคือการเลือกใช้อุปกรณ์ช่วยเดินให้เหมาะสม เพราะการฝืนเดินด้วยท่าทางที่ไม่ถูกต้อง มักจะนำไปสู่อาการบาดเจ็บที่เพิ่มขึ้นหรือการอักเสบเรื้อรังได้โดยไม่รู้ตัว

ประเภทของไม้เท้าและไม้ค้ำยัน เลือกอย่างไรให้เหมาะกับเรา

การเลือกอุปกรณ์ช่วยเดินไม่ได้ขึ้นอยู่กับความชอบ แต่ขึ้นอยู่กับระดับความสามารถในการลงน้ำหนักของขาข้างที่เจ็บ หมอแนะนำหลักการง่ายๆ ดังนี้

• ไม้เท้าแบบขาเดียว: เหมาะสำหรับผู้ที่มีปัญหาเรื่องการทรงตัวเล็กน้อย หรือมีอาการอ่อนแรงเพียงเล็กน้อย ช่วยเพิ่มฐานการรับน้ำหนักให้มั่นคงขึ้น
• ไม้เท้าแบบสี่ขา: เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการความมั่นคงสูงขึ้นมาอีกระดับ เช่น ผู้ป่วยหลังผ่าตัดหรือผู้สูงอายุที่มีอาการเวียนศีรษะบ่อย
• ไม้ค้ำยันรักแร้: ใช้ในกรณีที่แพทย์สั่งห้ามลงน้ำหนักที่ขาข้างใดข้างหนึ่งเด็ดขาด สิ่งสำคัญคือห้ามทิ้งน้ำหนักลงที่รักแร้โดยตรง เพราะจะทำให้เส้นประสาทบาดเจ็บได้ ต้องใช้แรงจากมือและแขนเป็นหลัก

กายอุปกรณ์พยุงข้อเข่า เลือกใส่แบบไหนดี

สำหรับกายอุปกรณ์พยุงข้อเข่า หรือที่หลายคนเรียกว่าที่รัดเข่า หมอต้องบอกก่อนว่าไม่ใช่ทุกคนที่ควรใส่แบบเดียวกัน เพราะถ้าเลือกผิดอาจกลายเป็นการจำกัดการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อจนอ่อนแรงกว่าเดิม

ประเภทของที่รัดเข่าที่ใช้กันทั่วไป

• แบบผ้ายืดธรรมดา: ช่วยให้ความอบอุ่นและลดบวม เหมาะกับอาการปวดเมื่อยทั่วไป
• แบบมีแกนเหล็กด้านข้าง: ใช้สำหรับประคองเข่าในคนไข้ที่มีปัญหาเอ็นไขว้หน้าหรือหลังฉีดขาด หรือผู้ที่มีอาการเข่าทรุดเวลาเดิน
• แบบเปิดช่องลูกสะบ้า: ช่วยลดแรงกดทับบริเวณลูกสะบ้า เหมาะกับคนที่มีอาการปวดเข่าจากการเคลื่อนไหวสะบ้าผิดจังหวะ

เทคนิคการสวมใส่และปรับให้เข้ากับสรีระ

การใส่กายอุปกรณ์พยุงข้อเข่าให้ได้ผลดีที่สุดคือ ต้องสวมใส่ให้พอดี ไม่รัดจนแน่นเกินไปจนขัดขวางการไหลเวียนของเลือด สังเกตได้จากหากใส่แล้วรู้สึกว่าเท้าเริ่มบวม หรือมีอาการชาที่ปลายเท้า แสดงว่ารัดแน่นเกินไปแล้ว สิ่งที่ควรทำคือต้องใส่ในช่วงที่ต้องใช้งานหนัก เช่น การเดินหรือยืนนานๆ แต่ไม่ควรใส่ตลอด 24 ชั่วโมง เพราะจะทำให้กล้ามเนื้อรอบเข่าไม่ทำงานและลีบเล็กลงได้

เมื่อไหร่ที่ควรหยุดใช้อุปกรณ์เหล่านี้

เป้าหมายสุดท้ายของการใช้อุปกรณ์เหล่านี้คือ การที่คนไข้สามารถกลับมาเดินได้ปกติโดยไม่ต้องพึ่งพาตัวช่วย หมอจะค่อยๆ แนะนำให้ลดการใช้อุปกรณ์ลงเมื่ออาการปวดลดลงและกล้ามเนื้อมีความแข็งแรงมากขึ้น หากใครที่ใช้อุปกรณ์มานานแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือรู้สึกว่าเดินลำบากกว่าเดิม แนะนำว่าควรกลับมาประเมินร่วมกับหมออีกครั้ง เพื่อปรับแผนการทำกายภาพบำบัดให้เหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบันของร่างกายครับ