เดินอย่างไรให้มั่นใจ: คู่มือการใช้อุปกรณ์ช่วยเดินและการใส่กายอุปกรณ์พยุงข้อเข่า

ก้าวที่มั่นคงเริ่มจากการเลือกอุปกรณ์ช่วยเดินที่ใช่

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยปัญหาอาการปวดเข่าหรืออาการบาดเจ็บจากการผ่าตัด สิ่งที่หมอมักจะแนะนำเป็นอันดับแรกไม่ใช่แค่เรื่องยา แต่คือการหาวิธีช่วยแบ่งเบาภาระของข้อเข่าและเท้าในชีวิตประจำวัน การเลือกใช้อุปกรณ์ช่วยเดินที่ถูกต้องไม่เพียงแต่ช่วยลดความเจ็บปวด แต่ยังป้องกันไม่ให้เกิดอาการบาดเจ็บซ้ำซ้อนจากการลงน้ำหนักที่ผิดธรรมชาติ

เทคนิคการเลือกไม้เท้าหรือเครื่องช่วยเดินให้เหมาะกับเรา

อุปกรณ์ช่วยเดินไม่ได้มีไว้เพื่อคนแก่หรือคนป่วยหนักเท่านั้น แต่เป็นตัวช่วยสำคัญสำหรับผู้ที่ต้องการความมั่นคง หากอาการปวดมีไม่มาก ไม้เท้าแบบจุดเดียวมักเพียงพอ แต่หากมีความเสี่ยงเรื่องการทรงตัว หรือต้องการลดน้ำหนักที่ลงบนข้อเข่าอย่างจริงจัง ไม้ค้ำยันรักแร้หรือวอล์คเกอร์จะเป็นตัวเลือกที่ปลอดภัยกว่า สิ่งสำคัญคือความสูงของอุปกรณ์ต้องพอดี โดยหมอมักจะแนะนำให้วัดระดับมือจับอยู่ที่บริเวณกระดูกต้นขาด้านข้างขณะที่ปล่อยแขนตรง เพื่อให้เวลาใช้งาน ข้อศอกจะงอเล็กน้อยประมาณ 30 องศา ซึ่งเป็นองศาที่กล้ามเนื้อจะออกแรงพยุงตัวได้ดีที่สุด

ใส่กายอุปกรณ์พยุงข้อเข่าอย่างไรให้หายปวดและไม่ระคายเคือง

หลายคนมักใส่ที่พยุงเข่าแบบผิดๆ เช่น ใส่ไว้ข้างในกางเกงจนเกิดผดผื่น หรือใส่แน่นเกินไปจนเลือดไหลเวียนไม่สะดวก หลักการใส่ที่ถูกต้องคือต้องให้ตำแหน่งที่เป็นแกนเหล็กหรือจุดหมุนของอุปกรณ์วางตรงกับแนวข้อเข่าพอดี และควรใส่ในขณะที่เหยียดขาตรงเพื่อจัดตำแหน่งให้เข้าที่ หากใส่แล้วรู้สึกว่าผ้าเสียดสีกับผิวหนังมากจนเกินไป การสวมซับในด้วยผ้าเนื้อนุ่มหรือผ้าฝ้ายก่อนใส่ที่พยุงเข่าจะช่วยลดปัญหาการแพ้และระคายเคืองได้ดี

ข้อควรระวังสำคัญระหว่างใช้ชีวิตประจำวัน

• การเดินขึ้นลงบันได: ให้จำหลักการง่ายๆ คือ ขาที่ดีก้าวขึ้นก่อน ส่วนขาที่เจ็บหรือขาที่ใส่ที่พยุงเข่าให้ตามขึ้นมาเสมอ แต่ถ้าเดินลงบันได ให้เอาขาที่เจ็บและอุปกรณ์ช่วยเดินนำลงไปก่อน เพื่อรับน้ำหนักตัวไม่ให้ลงที่ขาข้างที่บาดเจ็บ
• การรักษาความสะอาด: กายอุปกรณ์เป็นแหล่งสะสมของเหงื่อและเชื้อโรค ควรหมั่นถอดออกมาทำความสะอาดด้วยน้ำสบู่อ่อนๆ และตากลมให้แห้งสนิทก่อนนำมาสวมใส่ใหม่ทุกครั้ง
• อย่าพึ่งพาอุปกรณ์นานเกินไป: แม้อุปกรณ์จะช่วยให้เดินง่ายขึ้น แต่การทำกายภาพบำบัดเพื่อสร้างกล้ามเนื้อรอบเข่าให้แข็งแรงยังคงเป็นหัวใจสำคัญ เพื่อที่วันหนึ่งเราจะได้กลับมาเดินได้อย่างมั่นใจโดยไม่ต้องพึ่งพาตัวช่วย

อาการแบบไหนที่บอกว่าอุปกรณ์ที่เราใช้อาจไม่เหมาะสม

หากใส่ที่พยุงเข่าหรือใช้อุปกรณ์ช่วยเดินแล้วมีอาการเท้าบวม ปลายเท้าเปลี่ยนสี หรือมีอาการชาเกิดขึ้นทันทีที่ใช้งาน ให้สันนิษฐานได้เลยว่าการรัดแน่นเกินไปหรือขนาดอุปกรณ์ไม่พอดีกับสรีระ ในกรณีนี้ควรหยุดใช้และปรึกษาหมอหรือนักกายภาพบำบัดเพื่อปรับจูนอุปกรณ์ใหม่ อย่าฝืนใช้จนเกิดแผลกดทับ เพราะจะทำให้ระยะเวลาการรักษาตัวยาวนานขึ้นกว่าเดิม