ลูกงอแง ท้องอืด ผื่นขึ้นบ่อย แม่กินนมวัวหรือเปล่า: เจาะลึกเรื่องการแพ้อาหารแฝงผ่านทางน้ำนมแม่

ลูกกินนมแม่แท้ๆ แต่ทำไมยังมีผื่นแดงและถ่ายมีมูกเลือด

คุณแม่หลายคนมักมีความเข้าใจว่า นมแม่คืออาหารที่บริสุทธิ์และปลอดภัยที่สุดสำหรับลูกน้อย ซึ่งถูกต้องในแง่ของคุณค่าทางโภชนาการ แต่ในความเป็นจริง อาหารทุกคำที่คุณแม่รับประทานเข้าไป จะถูกย่อย ดูดซึม และบางส่วนสามารถส่งผ่านสารอาหารหรือโปรตีนโมเลกุลเล็กๆ ออกมาทางน้ำนมได้ หากลูกน้อยมีระบบลำไส้ที่ยังพัฒนาไม่เต็มที่และมีความไวต่อโปรตีนบางชนิดเป็นพิเศษ โปรตีนเหล่านั้นอาจกระตุ้นให้เกิดปฏิกิริยาภูมิแพ้ขึ้นมาได้ แม้ว่าลูกจะไม่เคยได้รับประทานอาหารชนิดนั้นโดยตรงเลยก็ตาม

การแพ้อาหารแฝงผ่านทางน้ำนมแม่ คืออะไรและต่างจากการแพ้เฉียบพลันอย่างไร

อาการแพ้อาหารในเด็กมักแบ่งออกเป็นสองแบบหลักๆ แบบแรกคือการแพ้แบบเฉียบพลัน ซึ่งมักแสดงอาการทันทีหลังกิน เช่น หน้าบวม ตาบวม หรือมีลมพิษขึ้น ซึ่งสังเกตได้ง่าย แต่อีกแบบที่เราพบได้บ่อยและสร้างความกังวลใจให้คุณแม่ไม่แพ้กันคือ การแพ้อาหารแฝงผ่านทางน้ำนมแม่ หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า Non-IgE mediated food allergy อาการจะไม่แสดงทันที แต่จะค่อยๆ ซึมลึก ใช้เวลาเป็นชั่วโมงหรือเป็นวันกว่าจะแสดงออกมา ทำให้คุณแม่เดาได้ยากว่าเกิดจากอะไร

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ฟ้องว่าลูกกำลังแพ้อาหารแฝงจากนมแม่

เพราะอาการไม่ได้รุนแรงแบบเฉียบพลัน คุณแม่จึงต้องคอยสังเกตความผิดปกติเล็กๆ น้อยๆ ที่เกิดขึ้นกับลูกน้อยในชีวิตประจำวัน สัญญาณที่มักพบได้บ่อยมีดังนี้

• ระบบทางเดินอาหาร: ลูกแหวะนมบ่อยมาก ท้องอืด แน่นท้อง ร้องกวนอุแว้ งอแงไม่ยอมนอน อุจจาระมีมูกปนเลือด หรือมีลักษณะเหลวเป็นฟองและมีกลิ่นเปรี้ยวจัด
• ผิวหนัง: ผื่นแดงตามแก้ม ข้อพับ ผื่นแพ้ผิวหนังอักเสบเรื้อรังที่ทายาแล้วไม่ค่อยหายขาด หรือมีผิวแห้งกร้านเป็นขุย
• ระบบทางเดินหายใจ: ลูกหายใจมีเสียงครืดคราด คัดจมูกเรื้อรัง หรือจามบ่อยโดยไม่มีไข้

อาหารกลุ่มไหนบ้างที่เป็นตัวการร้ายแอบแฝงในน้ำนมแม่

โปรตีนจากอาหารบางชนิดมีโครงสร้างโมเลกุลที่กระตุ้นภูมิคุ้มกันของเด็กได้ง่าย อาหารที่พบบ่อยที่สุดที่เป็นต้นเหตุของการแพ้แฝงผ่านทางน้ำนมแม่ ได้แก่

• นมวัวและผลิตภัณฑ์จากนม: เนย ชีส โยเกิร์ต รวมถึงอาหารคาวหวานที่มีส่วนผสมของนมวัว
• ไข่: ทั้งไข่ขาวและไข่แดง ซึ่งโปรตีนในไข่ขาวค่อนข้างกระตุ้นอาการแพ้ได้ง่าย
• ถั่วเหลืองและแป้งสาลี: ส อาหารยอดฮิตในชีวิตประจำวันที่มีส่วนประกอบแฝงอยู่ค่อนข้างมาก
• อาหารทะเลและถั่วเปลือกแข็ง: เช่น กุ้ง ปู หอย และถั่วลิสง

วิธีสืบหาตัวการและจัดการปัญหาด้วยตัวเองอย่างได้ผล

หากสงสัยว่าลูกมีอาการแพ้อกอาหารแฝงผ่านทางน้ำนมแม่ คุณแม่ไม่ควรหยุดให้นมแม่เด็ดขาด แต่ใช้วิธีการปรับเปลี่ยนอาหารในชีวิตประจำวันแทน โดยเริ่มจากการงดกลุ่มอาหารเสี่ยงสูง เช่น นนมวัวและผลิตภัณฑ์จากนม เป็นเวลาประมาณ 2 ถึง 4 สัปดาห์ แล้วคอยสังเกตอาการของลูกว่าดีขึ้นหรือไม่ หากอาการผื่นหรือระบบทางเดินอาหารของลูกหายไป แสดงว่ามาถูกทางแล้ว จากนั้นค่อยๆ ทดลองทานทีละชนิดเพื่อหาตัวการที่แท้จริง

วิธีดูแลร่วมกับกุมารแพทย์เฉพาะทางด้านภูมิแพ้

แม้ว่าการงดอาหารด้วยตัวเองจะเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี แต่หากคุณแม่ลองงดแล้วอาการของลูกยังไม่ดีขึ้น หรือลูกมีน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นน้อยกว่าเกณฑ์ มีภาวะซีด หรืออุจจาระมีเลือดปนปริมาณมาก ควรรีบพาไปพบกุมารแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด แพทย์อาจแนะนำแนวทางการจำกัดอาหารที่เข้มงวดขึ้น พร้อมทั้งแนะนำวิตามินเสริมเพื่อให้คุณแม่ได้รับสารอาหารครบถ้วนในระหว่างให้นมบุตร