เตือนภัยเงียบ: ทำไมเรื่องหัวใจถึงใกล้ตัวกว่าที่คิด
เวลาตรวจสุขภาพประจำปี หลายคนมักจะกังวลเรื่องคอเลสเตอรอลหรือความดันโลหิตสูง แต่พอผลตรวจออกมาเฉียดฉิวเกือบเกินเกณฑ์ ก็มักจะปล่อยผ่านแล้วคิดว่าเดี๋ยวค่อยปรับตัวปีหน้า หมออยากบอกว่าโรคหัวใจและหลอดเลือดไม่ได้มาเคาะประตูบอกล่วงหน้าครับ ส่วนใหญ่มันค่อยๆ สะสมความเสียหายในหลอดเลือดมาเป็นสิบปีโดยที่เราไม่เคยรู้ตัวเลย จนกระทั่งวันที่เส้นเลือดตีบตันกะทันหัน ซึ่งบางครั้งอาจไม่มีโอกาสได้แก้ตัว การหันมาให้ความสำคัญกับการลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดตั้งแต่วันนี้ จึงเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดสำหรับชีวิตของเรา
เช็กพฤติกรรมเสี่ยง: อะไรบ้างที่กำลังทำร้ายหัวใจเราทีละน้อย?
หลอดเลือดหัวใจของเราก็เหมือนท่อน้ำในบ้านครับ ถ้าใช้งานหนัก สะสมไขมัน และไม่เคยทำความสะอาดเลย วันหนึ่งมันก็อุดตัน พฤติกรรมที่เราทำกันจนชินในชีวิตประจำวันนี่แหละคือตัวการสำคัญ:
- ติดกินเค็มและของมัน: อาหารฟาสต์ฟู้ด เบเกอรี่ และอาหารรสจัด ทำให้ความดันโลหิตสูงและไขมันในเลือดพุ่งกระฉูด
- นั่งๆ นอนๆ ทั้งวัน: ชีวิตคนเมืองที่นั่งทำงานหน้าจอคอมพิวเตอร์ยาวนาน ทำให้ระบบเผาผลาญพังและกล้ามเนื้อหัวใจไม่ได้ถูกใช้งาน
- ความเครียดสะสม: ฮอร์โมนความเครียดทำให้หัวใจเต้นเร็วและดันความดันให้สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
- การสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์: สสารในบุหรี่ทำให้ผนังหลอดเลือดอักเสบและเกิดคราบพลัคได้ง่ายขึ้น
เปลี่ยนจานอาหารเพื่อหัวใจแข็งแรง: กินอย่างไรไม่ให้หลอดเลือดอุดตัน
หมอมักจะบอกคนไข้เสมอว่า เราไม่ต้องถึงขั้นกินอาหารคลีนรสชาติจืดชืดตลอดชีวิต แต่เราต้องรู้จักเลือกกินให้เป็น หัวใจรักอาหารที่มีกากใยสูง ไขมันดี และเกลือต่ำ
เลือกไขมันดีแล้วตัดไขมันร้ายออกไปจากชีวิต
ไขมันไม่ได้น่ากลัวทั้งหมดครับ ไขมันอิ่มตัวจากเนื้อสัตว์แปรรูปและของทอดควรลดลงให้มากที่สุด แต่ควรหันมาเพิ่มไขมันดีจากปลาทะเลแซลมอน อะโวคาโด น้ำมันมะกอก และถั่วต่างๆ ซึ่งไขมันเหล่านี้ช่วยเพิ่มระดับไขมันดี (HDL) ที่คอยทำหน้าที่เก็บกวาดคราบไขมันร้ายในหลอดเลือดออกไป
เพิ่มผักผลไม้และลดความเค็มลงครึ่งหนึ่ง
โซเดียมคือตัวการดึงน้ำเข้าสู่กระแสเลือด ทำให้ความดันโลหิตสูงขึ้นโดยตรง การลดการปรุงรส ซดน้ำซุปจนหมดชาม และหันมาเน้นผักผลไม้สดที่มีโพแทสเซียมสูง จะช่วยปรับสมดุลความดันโลหิตได้อย่างยอดเยี่ยม
ขยับร่างกายให้หัวใจได้สูบฉีด: ออกกำลังกายแบบไหนดีที่สุด?
หลายคนอ้างว่าไม่มีเวลาไปยำยิม ความจริงแล้วหัวใจไม่ได้ต้องการการออกกำลังกายที่หนักหน่วงเสมอไปครับ แค่เราขยับร่างกายให้ถูกวิธี หัวใจก็แข็งแรงขึ้นได้
วิธีออกกำลังกายง่ายๆ ที่หัวใจรัก
การออกกำลังกายแบบแอโรบิก เช่น การเดินเร็ว วิ่งเหยาะๆ ปั่นจักรยาน หรือว่ายน้ำ ครั้งละ 30 นาที สัปดาห์ละ 4-5 วัน เป็นความถี่ที่เหมาะสมที่สุดในการกระตุ้นการไหลเวียนโลหิตและบริหารกล้ามเนื้อหัวใจ หัวใจจะบีบตัวได้ดีขึ้น และหลอดเลือดมีความยืดหยุ่นมากขึ้น
จัดการความเครียดและการนอนหลับ: ยาอายุวัฒนะที่ลืมกันไป
การนอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอ (น้อยกว่า 6 ชั่วโมงต่อคืนติดต่อกัน) และความเครียดเรื้อรัง ทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอลและอะดรีนาลีนออกมาตลอดเวลา ส่งผลให้ความดันโลหิตสูงขึ้นและหัวใจทำงานหนักเกินไป การฝึกหายใจลึกๆ นั่งสมาธิ หรือการหาเวลาพักผ่อนหย่อนใจ จึงไม่ใช่เรื่องฟุ่มเฟือย แต่เป็นสิ่งจำเป็นในการรักษาชีวิตของหัวใจเราเอง
ตรวจเช็กสุขภาพสม่ำเสมอ: รู้ตัวเร็วย่อมปลอดภัยกว่า
การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาเสมอครับ แม้เราจะรู้สึกแข็งแรงดี แต่ค่าความดัน ระดับน้ำตาลในเลือด และไขมันในเลือด เป็นสิ่งที่ไม่สามารถคาดเดาได้ด้วยความรู้สึก การตรวจสุขภาพประจำปีและการปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดตั้งแต่อายุยังน้อย จะช่วยให้เราปรับแผนการใช้ชีวิตได้อย่างทันท่วงทีก่อนที่โรคภัยจะมาเยือน
