เป็นเบาหวานแล้วเสี่ยงไขมันพอกตับจริงไหม? หมอสรุปให้ฟังแบบเข้าใจง่าย

ทำไมคนเป็นเบาหวานถึงเสี่ยงโรคไขมันพอกตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์มากกว่าคนอื่น

หลายครั้งที่หมอตรวจเลือดคนไข้เบาหวานแล้วพบค่าตับผิดปกติ หรือผลอัลตราซาวด์บอกว่ามีไขมันเกาะที่ตับ ทั้งที่คนไข้ไม่ได้ดื่มแอลกอฮอล์เลย หลายคนมักจะตกใจและสงสัยว่าเกิดขึ้นได้อย่างไร ความจริงแล้วภาวะนี้เป็นเรื่องใกล้ตัวที่พบบ่อยมากในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2

สาเหตุหลักมาจากกลไกของร่างกายที่ดื้อต่ออินซูลิน เมื่ออินซูลินทำงานได้ไม่ดี น้ำตาลในเลือดจึงสูงขึ้นและตับจะถูกกระตุ้นให้เปลี่ยนน้ำตาลและกรดไขมันส่วนเกินไปสะสมในเซลล์ตับ จนเกิดเป็นภาวะ โรคไขมันพอกตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์ หากปล่อยทิ้งไว้นานเข้า ตับที่เคยมีแต่ไขมันจะเริ่มอักเสบและเกิดพังผืดขึ้นได้

สัญญาณเตือนที่ร่างกายบอกเรา แต่เรามักมองข้าม

ความน่ากลัวของภาวะนี้คือ ส่วนใหญ่มักไม่ค่อยแสดงอาการชัดเจนในช่วงแรก หลายคนใช้ชีวิตได้ตามปกติจนกว่าตับจะเริ่มมีอาการอักเสบหรือเสียหายมากแล้ว อย่างไรก็ตาม หมออยากให้สังเกตอาการเหล่านี้ไว้บ้าง:

• รู้สึกอ่อนเพลียผิดปกติโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
• จุกแน่นบริเวณใต้ชายโครงขวา
• น้ำหนักตัวขึ้นง่ายหรือลดยากแม้จะคุมอาหารแล้ว
• ผลเลือดแสดงค่าเอนไซม์ตับ (ALT, AST) สูงกว่าปกติในการตรวจสุขภาพประจำปี

เมื่อเบาหวานกับไขมันพอกตับมาเจอกัน เราควรดูแลตัวเองอย่างไร

ข่าวดีคือภาวะไขมันพอกตับยังเป็นสิ่งที่แก้ไขและชะลอความรุนแรงได้ หากเราคุมเบาหวานได้ดี ตับก็จะมีโอกาสฟื้นตัว โดยหมอขอแนะนำแนวทางที่ทำได้จริงดังนี้:

คุมระดับน้ำตาลให้คงที่

การคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้ดีตามเป้าหมายของแพทย์ คือหัวใจสำคัญที่สุด เพราะเมื่อน้ำตาลในเลือดไม่สูงเกินไป ตับก็ไม่ต้องทำงานหนักในการกำจัดน้ำตาลส่วนเกินและลดการสะสมไขมันลง

ปรับการกินแบบเน้นคุณภาพ

ลดการทานแป้งขัดขาว น้ำตาลเครื่องดื่มหวานๆ และอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูง หันมาทานผักใบเขียว ธัญพืชไม่ขัดสี และโปรตีนจากปลาหรือเนื้อสัตว์ไม่ติดมันให้มากขึ้น

ขยับร่างกายให้มากขึ้น

การออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอ เช่น การเดินเร็ววันละ 30 นาที ช่วยเพิ่มการเผาผลาญไขมันในตับได้อย่างมีประสิทธิภาพและช่วยให้เซลล์ในร่างกายตอบสนองต่ออินซูลินได้ดีขึ้น

เมื่อไหร่ที่ต้องปรึกษาหมอเฉพาะทาง

หากผลตรวจเลือดพบค่าเอนไซม์ตับสูงต่อเนื่อง หรืออัลตราซาวด์พบภาวะไขมันพอกตับในระดับที่น่ากังวล หมออาจส่งตรวจเพิ่มเติมเพื่อประเมินความแข็งของเนื้อตับ (Fibroscan) เพื่อดูว่ามีพังผืดเกิดขึ้นแล้วหรือยัง การตรวจพบแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้เราวางแผนการรักษาได้ทันท่วงที ก่อนที่จะกลายเป็นโรคตับแข็งหรือตับอักเสบรุนแรง

จำไว้ว่าการดูแลตับก็คือการดูแลเบาหวานไปพร้อมกัน หากเราดูแลวินัยการกินและออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ทั้งเบาหวานและไขมันพอกตับก็จะอยู่ในการควบคุมของเราได้อย่างแน่นอน