ภาวะลำไส้ทะลุและเยื่อบุช่องท้องอักเสบ: เมื่ออาการปวดท้องธรรมดากลายเป็นเรื่องใหญ่

ทำไมปวดท้องแค่นี้ถึงอันตรายกว่าที่คิด

หลายคนมักมองข้ามอาการปวดท้องเพราะคิดว่าเป็นแค่โรคกระเพาะ หรืออาการท้องอืดทั่วไป แต่ในฐานะหมอ ผมอยากบอกว่ามีภาวะหนึ่งที่ซ่อนตัวอยู่ภายใต้ความเจ็บปวดที่รุนแรงและฉับพลัน นั่นคือ ภาวะลำไส้ทะลุและเยื่อบุช่องท้องอักเสบ ซึ่งเปรียบเสมือนระเบิดเวลาที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วนที่สุดก่อนที่เชื้อโรคจะกระจายไปทั่วร่างกาย

ลำไส้ทะลุเกิดขึ้นได้อย่างไร

ลองจินตนาการว่าลำไส้ของเราคือท่อน้ำที่ต้องทำหน้าที่ลำเลียงอาหารและกากของเสีย หากท่อน้ำนี้เกิดรอยรั่วหรือรอยแตก สิ่งที่อยู่ข้างในไม่ว่าจะเป็นกากอาหาร น้ำย่อย หรือเชื้อแบคทีเรียนับล้านตัวจะหลุดรอดออกมาสู่ช่องท้อง ซึ่งปกติแล้วช่องท้องเป็นพื้นที่ปลอดเชื้อ การที่สิ่งสกปรกเหล่านี้หลุดออกมาจึงทำให้เกิดการอักเสบอย่างรุนแรงตามมา

สาเหตุยอดฮิตที่ทำให้ลำไส้เกิดแผลจนทะลุ

• แผลจากโรคกระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็กส่วนต้นที่รุนแรงจนกัดเซาะทะลุผนัง
• ไส้ติ่งอักเสบที่ปล่อยไว้นานจนแตก
• อุบัติเหตุที่เกิดแรงกระแทกบริเวณหน้าท้องอย่างรุนแรง
• ภาวะลำไส้อุดตันที่ปล่อยทิ้งไว้จนผนังลำไส้ขาดเลือดและเน่าตาย

สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกว่าแย่แล้ว

อาการของคนไข้ส่วนใหญ่มักเริ่มจากปวดท้องแบบค่อยเป็นค่อยไปจนกลายเป็นปวดรุนแรงเหมือนถูกมีดแทง อาการเด่นที่ผมมักพบคือเมื่อกดลงไปที่หน้าท้องแล้วปล่อยมือ ผู้ป่วยจะรู้สึกเจ็บจี๊ดขึ้นมาทันที หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่าอาการท้องแข็งตึงเหมือนไม้กระดาน นี่คือสัญญาณว่าเยื่อบุช่องท้องกำลังอักเสบอย่างหนัก

ทำไมต้องรีบมาหาหมอให้ไวที่สุด

เมื่อเกิดภาวะนี้ เชื้อแบคทีเรียจะเข้าสู่กระแสเลือดอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดหรือช็อกได้ การรักษาไม่สามารถทำได้ด้วยการกินยาแก้ปวดหรือรอดูอาการที่บ้าน เพราะหัวใจสำคัญคือการผ่าตัดเพื่อปิดรูรั่วและล้างช่องท้องให้สะอาดเพื่อเอาสิ่งสกปรกออกให้เร็วที่สุด ยิ่งทิ้งไว้นานเท่าไหร่ โอกาสรอดชีวิตก็น้อยลงเท่านั้น

การดูแลรักษาและการผ่าตัดในห้องฉุกเฉิน

เมื่อมาถึงมือหมอ เราจะทำการเอกซเรย์หรือซีทีสแกนเพื่อหาลมหรือเศษอาหารในช่องท้อง หากพบความผิดปกติ ทีมศัลยแพทย์จะรีบเตรียมตัวเข้าห้องผ่าตัดเพื่อทำการซ่อมแซมจุดที่ทะลุ หลังผ่าตัดคนไข้จะต้องได้รับยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดอย่างเข้มข้น และงดอาหารเพื่อให้ลำไส้ได้พักฟื้นจนกว่าจะกลับมาทำงานได้เป็นปกติ

วิธีป้องกันเพื่อไม่ให้เรื่องเล็กกลายเป็นเรื่องใหญ่

หัวใจสำคัญคืออย่าทนปวดท้องนานๆ โดยเฉพาะถ้าปวดรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ห้ามซื้อยาแก้ปวดหรือยาลดกรดมากินเองหากอาการไม่ดีขึ้นภายในไม่กี่ชั่วโมง การสังเกตอาการตัวเองและรีบพบแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติ คือวิธีที่ดีที่สุดในการรักษาชีวิตและป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่ร้ายแรงครับ