ก่อนไปทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง ทำไมหมอถึงต้องให้งดการหยุดยาแก้แพ้และยาต้านฮิสตามีน?

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาที่คลินิกด้วยปัญหาผื่นคันเรื้อรัง น้ำมูกไหลไม่หาย หรือสงสัยว่าตัวเองแพ้อะไรกันแน่ การตรวจหาสาเหตุที่แม่นยำที่สุดวิธีหนึ่งคือการทำ Skin Prick Test หรือการทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง แต่ก่อนจะเริ่มสะกิดผิวเพื่อดูปฏิกิริยา คุณหมอมักจะสั่งการบ้านข้อสำคัญข้อหนึ่งคือ การหยุดยาแก้แพ้ ซึ่งสร้างความสงสัยให้หลายคนไม่น้อยว่าทำไมถึงต้องงด และถ้ายังกินอยู่จะเกิดอะไรขึ้น

กลไกของยาแก้แพ้กับการออกฤทธิ์ที่ผิวหนัง

เพื่อให้เข้าใจง่ายที่สุด ลองนึกภาพว่าเวลาที่เราแพ้สารบางอย่าง ร่างกายจะหลั่งสารที่ชื่อว่าฮิสตามีนออกมา เจ้าตัวนี้แหละที่เป็นตัวการทำให้เกิดอาการคัน บวม แดง และลมพิษ ยาแก้แพ้ที่เรากินกันอยู่ทุกวัน หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่ายาต้านฮิสตามีน มีหน้าที่ไปบล็อกไม่ให้เจ้าสารฮิสตามีนนี้ออกฤทธิ์ได้ตามปกติ อาการเราเลยสงบลง

เกิดอะไรขึ้นถ้าไม่ยอมหยุดยาก่อนมาทดสอบภูมิแพ้?

หัวใจสำคัญของการทำทดสอบทางผิวหนังคือ การที่เราต้องการเห็นปฏิกิริยาตอบสนองของผิวหนังจริงๆ เมื่อร่างกายได้รับสารก่อภูมิแพ้ตัวนั้น หากคนไข้ยังกินยาแก้แพ้อยู่ ยาตัวนี้จะไปทำหน้าที่ขัดขวางไม่ให้ผิวหนังแสดงอาการแพ้ออกมา แม้ว่าจริงๆ แล้วเราจะแพ้สารนั้นก็ตาม ผลลัพธ์ที่ได้จึงกลายเป็นการอ่านค่าที่ผิดพลาด หรือที่เรียกว่าผลลบปลอม คือความจริงแพ้แต่ตรวจไม่เจอ ทำให้วางแผนการรักษาต่อไม่ได้เลย

เช็กลิสต์ระยะเวลาที่ต้องหยุดยาแต่ละชนิด

ยาแก้แพ้ไม่ได้มีแค่กลุ่มเดียว และแต่ละตัวก็มีระยะเวลาในการออกฤทธิ์ในร่างกายไม่เท่ากัน โดยทั่วไปคุณหมอจะแบ่งระยะเวลาการงดยาคร่าวๆ ดังนี้

• ยากลุ่มแก้แพ้รุ่นเก่า: เช่น ยาลดน้ำมูกที่ทำให้ง่วงนอน มักจะต้องงดยาอย่างน้อย 3 ถึง 5 วันก่อนวันนัด เพราะยาขับออกจากร่างกายค่อนข้างเร็ว
• ยากลุ่มแก้แพ้รุ่นใหม่: เช่นยาแก้แพ้ที่ไม่

  เรื่องสำคัญเรื่องยาแก้แพ้เฉพาะจุดและยารักษาโรคอื่นๆ ที่ต้องบอกหมอ

  นอกจากยากินแก้แพ้ทั่วไปแล้ว ยังมีผลิตภัณฑ์บางตัวที่คนไข้คาไม่ถึงว่าจะมีส่วนผสมของยาต้านฮิสตามีน เช่น ยาสอด ยาทาแก้ผื่นบางชนิด หรือแม้แต่ยาหยอดตาแก้แพ้ ยาเหล่านี้ก็สามารถซึมเข้าสู่ผิวหนังและรบกวนผลการทดสอบได้เช่นกัน นอกจากนี้ หากเป็นยากลุ่มอื่นๆ เช่นยาลดกรดบางตัว หรือยาต้านซึมเศร้าบางชนิด ก็มีผลต่อการทดสอบได้เหมือนกัน ดังนั้นทางที่ดีที่สุดคือการนำยาติดกระเป๋ามาให้หมอดูทั้งหมดในวันนัด

  เตรียมตัวอย่างไรดีถ้าเผลอกินยาแก้แพ้ไปก่อนวันตรวจ

  ถ้าเผลอกินยาเข้าไปเพราะอาการกำเริบกะทันหัน ไม่ต้องตกใจหรือเครียดจนเกินไป สิ่งที่ควรทำคือโทรศัพท์มาปรึกษาทางคลินิกก่อน เพื่อแจ้งประวัติการกินยาให้เจ้าหน้าที่หรือคุณหมอทราบล่วงหน้า บางครั้งอาจจะต้องเลื่อนนัดออกไปอีกสักนิด เพื่อให้มั่นใจว่ายาขับออกจากร่างกายหมดเกลี้ยงแล้วจริงๆ ผลการตรวจจะได้แม่นยำและคุ้มค่ากับการเดินทางมาพบแพทย์มากที่สุด