ลูกหัวเราะคันยุกยิก ลูกเป็นเหาหรือเปล่า? ไขข้อข้องใจโรคเหาในเด็กนักเรียนที่พ่อแม่ต้องรู้

ช่วงนี้ถ้าสังเกตเห็นลูกสาวหรือลูกชายเริ่มเอามือเกาหัวบ่อยๆ จนเป็นแผล หรือบ่นว่าคันยุกยิกแถวท้ายทอยและหลังใบหู ขอให้คุณพ่อคุณแม่นึกถึงแขกไม่ได้รับเชิญตัวจิ๋วอย่างเจ้าเหาเอาไว้ก่อนเลยครับ ในฐานะหมอเด็กและคนดูแลสุขภาพครอบครัว ผมมักจะเจอคุณพ่อคุณแม่พาเด็กๆ มาที่คลินิกด้วยอาการคันหัวเรื้อรัง พอตรวจดูก็พบว่าเส้นผมเต็มไปด้วยไข่เหสีขาวเม็ดเล็กๆ เกาะแน่นอยู่เต็มไปหมด ซึ่งเป็นเรื่องปกติมากในวัยเรียนที่เด็กๆ ต้องคลุกคลีกันที่โรงเรียน

ลูกติดเหามาจากไหน ทำไมระบาดกันไวเหลือเกินในโรงเรียน?

หลายคนสงสัยว่ารักษาหายแล้ว ทำไมไม่นานก็กลับมาเป็นอีก นั่นเป็นเพราะธรรมชาติของเหาเป็นปรสิตภายนอกที่ติดต่อกันได้ง่ายมากผ่านการสัมผัสแนบชิด เด็กๆ เวลาไปโรงเรียนมักจะเล่นกันใกล้ชิด เอาหัวชนกัน ใช้หวีร่วมกัน หรือบางทีก็เผลอใช้หมวก เสื้อผ้า หรือแม้แต่ตุ๊กตาร่วมกัน เจ้าเหาตัวแก่ไม่มีปีกบินและกระโดดไม่ได้หรอครับ แต่มันใช้วิธีคลานจากเส้นผมเส้นหนึ่งไปยังอีกเส้นหนึ่งได้อย่างรวดเร็ว ทำให้ห้องเรียนหรือศูนย์เด็กเล็กกลายเป็นแหล่งแพร่ระบาดชั้นดีเลยทีเดียว

สัญญาณเตือนภัย: อาการแบบไหนฟันธงได้เลยว่าลูกกำลังโดนเหาเล่นงาน

อาการหลักๆ ที่สังเกตได้ชัดเจนคืออาการคันศีรษะอย่างรุนแรง ซึ่งเกิดจากน้ำลายของเหาที่ปล่อยออกมาขณะมันกัดดูดเลือดบนหนังศีรษะเพื่อให้ได้อาหาร อาการคันนี้จะยิ่งแย่ลงตอนกลางคืนเพราะเหาชอบออกหากินในที่มืด นอกจากนี้ หากลองแหวกดูบริเวณท้ายทอยหรือหลังใบหู จะพบสิ่งเหล่านี้:

• ตัวเหา: แมลงตัวเล็กๆ ขนาดเท่าเมล็ดงา สีเทาหรือน้ำตาล ที่กำลังคลานอยู่บนหนังศีรษะ
• ไข่เหา: เม็ดเล็กๆ สีขาวขุ่นหรือน้ำตาลอ่อน เกาะติดแน่นอยู่กับโคนเส้นผม ต่างจากรังแคทั่วไปตรงที่ปัดหรือสลัดออกยากมาก ต้องใช้เล็บรูดถึงจะหลุด
• รอยแผลเกรอะกรัง: เกิดจากการที่เด็กเกาจนหนังศีรษะถลอก ซึ่งอาจนำไปสู่การติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนกลายเป็นแผลพุพองได้

วิธีจัดการและกำจัดเหาให้สิ้นซากแบบไม่ทำร้ายลูก

การรักษาโรคเหาและการแพร่ระบาดของปรสิตภายนอกในเด็กนักเรียนนั้นไม่ใช่เรื่องยาก แต่ต้องอาศัยความละเอียดและความต่อเนื่องครับ แนวทางที่หมอแนะนำมีดังนี้

• ใช้แชมพูกำจัดเหา: เลือกซื้อยาฆ่าเหาที่มีส่วนผสมของสารกลุ่มเปอร์เมทริน (Permethrin) หรือไพรีทริน (Pyrethrins) ตามร้านขายยา ใช้สระผมตามคำแนะนำข้างฉลากอย่างเคร่งครัด
• สางไข่เหาออกให้หมด: หลังจากสระและหมักผมแล้ว ให้ใช้หวีเสนียดซี่ถี่ๆ สางขณะผมเปียก เพื่อกวาดเอาตัวเหาและไข่เหาที่ตายแล้วออก
• ซักล้างเครื่องนอนด้วยน้ำร้อน: เสื้อผ้า ผ้าเช็ดตัว ปลอกหมอน และตุ๊กตาผ้าที่เด็กใช้ในช่วง 2 วันที่ผ่านมา ต้องนำไปซักด้วยน้ำร้อนจัดหรืออบความร้อนสูงเพื่อฆ่าตัวเหาและไข่ที่อาจหลุดร่วงอยู่

วิธีป้องกันไม่ให้เหากลับมาเยือนหัวลูกรักอีก

เมื่อรักษาหายแล้ว การป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำเป็นสิ่งสำคัญมากครับ คุณพ่อคุณแม่ควรสอนให้เด็กๆ หลีกเลี่ยงการใช้สิ่งของส่วนตัวร่วมกับเพื่อน เช่น หวี หมวก หรือผ้าเช็ดตัว หมั่นตรวจเช็คเส้นผมของลูกอย่างสม่ำเสมอสัปดาห์ละครั้ง และหากโรงเรียนมีประกาศว่ามีการแพร่ระบาดของเหา อาจใช้น้ำมันหอมระเหยบางชนิดเช่นทีทรีออยล์ (Tea Tree Oil) สเปรย์ผมเด็กอ่อนๆ เพราะกลิ่นฉุนอ่อนๆ นี้ช่วยไล่เหาได้ระดับหนึ่งครับ