โรคติดเชื้อในทางเดินอาหารเรื้อรัง: ปวดท้อง ท้องเสียเรื้อรัง ที่เป็นๆ หายๆ อย่าปล่อยไว้จนเรื้อรัง

หลายคนที่เดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจ มักจะบ่นด้วยอาการคล้ายๆ กันคือ ท้องเสียสลับท้องผูก ปวดท้องหน่วงๆ หรือแน่นท้องอยู่ตลอดเวลา เป็นๆ หายๆ มาเป็นเดือนหรือบางคนเป็นมาเป็นปี กินยาหยุดถ่ายก็ดีขึ้นสักพักพอยุดยาก็กลับมาเป็นอีก จนเริ่มเครียดและกังวลว่าตัวเองเป็นโรคอะไรร้ายแรงหรือเปล่า อาอาการเหล่านี้ไม่ใช่แค่ลำไส้แปรปรวนธรรมดาเสมอไป แต่อาจมีเบื้องหลังมาจากโรคติดเชื้อในทางเดินอาหารเรื้อรังที่ซ่อนอยู่และยังไม่หายขาด

โรคติดเชื้อในทางเดินอาหารเรื้อรัง คืออะไร ทำไมถึงเป็นๆ หายๆ ไม่หายสักที

เวลาที่เราพูดถึงท้องเสีย เรามักจะนึกถึงอาหารเป็นพิษที่กินอะไรผิดสำแดงแล้วถ่ายท้องรุนแรงสักสองสามวันก็หาย แต่สำหรับโรคติดเชื้อในทางเดินอาหารเรื้อรังนั้น เชื้อโรคเจ้ากรรม ไม่ว่าจะเป็นแบคทีเรียบางชนิด ปรสิต หรือเชื้อรา มันเข้าไปฝังตัวและสร้างความเสียหายในเยื่อบุลำไส้ของเราในระยะยาว ทำให้ระบบย่อยและการดูดซึมสารอาหารรวนไปหมด ร่างกายจึงพยายามขับของเสียออกตลอดเวลา กลายเป็นอาการท้องเสียเรื้อรังที่รักษาเท่าไหร่ก็ไม่หายขาดเสียที

หน้าตาของอาการ ที่ฟ้องว่าลำไส้กำลังสู้กับเชื้อโรคเรื้อรัง

อาการเตือนที่หมออยากให้สังเกตตัวเองให้ดี มีดังนี้:

• ถ่ายเหลวเรื้อรัง หรือมีมูกเลือดปน เป็นติดต่อกันนานเกินสองสัปดาห์ขึ้นไป
• ปวดบิดเกร็งในท้อง โดยเฉพาะช่วงก่อนและหลังขับถ่าย
• ท้องอืด แน่นท้อง มีแก๊สเยอะ รู้สึกย่อยยากตลอดเวลา
• น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ เพราะลำไส้ดูดซึมสารอาหารไม่ได้
• อ่อนเพลียเรื้อรัง ไม่มีแรง เพราะร่างกายสูญเสียเกลือแร่และสารอาหารสำคัญ

ต้นตอของเชื้อร้าย ที่แอบแฝงอยู่ในจานอาหารและสิ่งแวดล้อม

สาเหตุหลักมักมาจากการรับประทานอาหารหรือน้ำดื่มที่ไม่สะอาด มีการปนเปื้อนของเชื้อโรคที่ค่อนข้างอึดและทนต่อกรดในกระเพาะอาหาร เช่น เชื้อแบคทีเรียบางกลุ่ม หรือเจ้าพวกปรสิตและโปรโตซัวตัวจิ๋วที่แอบติดมากับผักสด ผลไม้ หรือน้ำแข็งที่ไม่สะอาด นอกจากนี้ การกินยาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อบ่อยเกินไปจนไปทำลายจุลินทรีย์ดีในลำไส้ ก็เปิดช่องให้เชื้อโรคฉวยโอกาสเหล่านี้เข้ามาตั้งรกรากในท้องของเราได้ง่ายขึ้นเช่นกัน

วิธีตรวจวินิจฉัยและการรักษาให้ตรงจุด

เมื่อมาพบแพทย์ เราจะไม่เดาอาการกันเฉยๆ แต่จะเน้นการตรวจค้นหาต้นตอที่แท้จริง เช่น การตรวจอุจจาระเพื่อหาเชื้อแบคทีเรียหรือไข่พยาธิ การตรวจเลือด หรือในบางรายที่เรื้อรังมากๆ อาจต้องใช้การส่องกล้องทางเดินอาหารเพื่อดูสภาพเยื่อบุลำไส้โดยตรง เมื่อเจอตัวการแล้ว การรักษาจึงจะตรงจุด ไม่ว่าจะเป็นการใช้ยาฆ่าเชื้อที่จำเพาะเจาะจง การปรับสมดุลลำไส้ รวมถึงการฟื้นฟูเยื่อบุลำไส้ให้กลับมาแข็งแรงเหมือนเดิม

ดูแลตัวเองอย่างไรให้อาการกวนใจเหล่านี้หายขาด

สิ่งสำคัญที่สุดคือเรื่องความสะอาดของอาหารและน้ำดื่ม หลีกเลี่ยงอาหารดิบๆ สุกๆ อาหารค้างคืน และควรล้างมือให้สะอาดทุกครั้งก่อนรับประทานอาหาร นอกจากนี้ การเลือกทานอาหารที่มีใยอาหารสูงและจุลินทรีย์ชนิดดี (Probiotics) จะช่วยเสริมสร้างเกราะป้องกันให้ลำไส้กลับมาแข็งแรง และป้องกันไม่ให้เชื้อโรคเหล่านี้กลับมาเล่นงานเราได้อีก