โรคติดเชื้อในทางเดินอาหารเรื้อรัง: ปวดท้อง ท้องเสียเรื้อรังที่ไม่ยอมหายสักทีเกิดจากอะไร

ท้องเสีย ท้องอืดเรื้อรัง รักษาเท่าไหร่ก็ไม่หาย ลองเช็กดูหน่อยว่ากำลังเจอโรคติดเชื้อในทางเดินอาหารเรื้อรังอยู่หรือเปล่า

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการท้องเสียเรื้อรัง ท้องอืด แน่นท้อง หรือมีอาการปวดบิดเป็นๆ หายๆ มาเป็นแรมเดือน สิ่งหนึ่งที่หมอมักจะถามเสมอคือ เราลองตรวจหาสสาเหตุที่ลึกกว่าอาหารเป็นพิษทั่วไปหรือยัง เพราะอาการเหล่านี้อาจไม่ใช่แค่ลำไส้แปรปรวนธรรมดา แต่อาจเป็นร่องรอยของโรคติดเชื้อในทางเดินอาหารเรื้อที่แอบซ่อนอยู่และคอยกวนใจเรามานาน

โรคติดเชื้อในทางเดินอาหารเรื้อรังคืออะไร และต่างจากท้องเสียทั่วไปอย่างไร

โดยปกติแล้ว ถ้าเรากินอาหารไม่สะอาด เราจะมีอาการท้องเสีย อาเจียน หรือไข้ ซึ่งมักจะดีขึ้นและหายขาดได้ภายในไม่กี่วัน แต่สำหรับโรคติดเชื้อในทางเดินอาหารเรื้อรัง เชื้อโรคตัวร้าย ไม่ว่าจะเป็นแบคทีเรียบางชนิด ปรสิต หรือพยาธิ จะเข้าไปฝังตัวและแอบอาศัยอยู่ในระบบทางเดินอาหารของเราเป็นเวลานาน ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังที่ผนังลำไส้ ส่งผลให้ระบบย่อยและการดูดซึมอาหารรวนไปหมด

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ฟ้องว่าลำไส้กำลังติดเชื้อเรื้อรัง

อาการของโรคนี้นอกจากจะน่ารำคาญแล้ว ยังทำให้ร่างกายอ่อนเพลียได้มากเพราะสารอาหารไม่ถูกดูดซึม อาการเด่นๆ ที่หมอพบได้บ่อยมีดังนี้

• ท้องเสียสลับท้องผูก หรือมีอุจจาระเหลวเรื้อรังนานเกิน 2-4 สัปดาห์ขึ้นไป
• มีอาการปวดเกร็งท้อง แน่นท้อง และมีแก๊สในกระเพาะอาหารตลอดเวลาหลังมื้ออาหาร
• น้ำหนักลดฮวบฮาบ ทั้งที่กินอาหารได้ตามปกติ เพราะลำไส้ดูดซึมสารอาหารไม่ได้
• อ่อนเพลียเรื้อรัง ไม่มีเรี่ยวแรงจากการสูญเสียเกลือแร่และวิตามิน

เชื้อโรคตัวการที่แอบซ่อนอยู่เบื้องหลังอาการป่วยเรื้อรัง

การจะจัดการกับโรคนีเให้หายขาดได้ จำเป็นต้องรู้ว่าใครคือผู้ร้ายตัวจริง โดยสาเหตุหลักมักมาจาก

• การติดเชื้อแบคทีเรียบางชนิด เช่น เอชไพโลไลในกระเพาะอาหาร หรือแบคทีเรียที่ดื้อยาจากการใช้ยาปฏิชีวนะพร่ำเพรื่อ
• การติดเชื้อปรสิตและพยาธิ เช่น เจ้าตัวจิ๋วที่ชื่อว่า จีอาร์เดีย ซึ่งมักติดมาจากน้ำดื่มหรืออาหารที่ไม่สะอาดสะอ้านเพียงพอ
• ความสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้พัง ทำให้แบคทีเรียไม่ดีมีจำนวนมากกว่าแบคทีเรียดีจนเกิดการอักเสบเรื้อรัง

วิธีตรวจวินิจฉัยและการรักษาจากมุมมองของแพทย์

เมื่อสงสัยว่ามีภาวะโรคติดเชื้อในทางเดินอาหารเรื้อรัง การรักษาจะไม่ใช่แค่การกินยาหยุดถ่ายหรือเกลือแร่แบบเดิมๆ อีกต่อไป หมอจำเป็นต้องตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงให้เจอ

• การตรวจอุจจาระอย่างละเอียด เพื่อหาตัวพยาธิ ปรสิต หรือไข่พยาธิ รวมถึงเม็ดเลือดขาวที่บ่งบอกการอักเสบ
• การตรวจเลือดหรือส่องกล้องทางเดินอาหาร ในกรณีที่อาการเรื้อรังมากเพื่อดูสภาพผนังลำไส้โดยตรง
• การใช้ยาฆ่าเชื้อที่ตรงจุด หากพบเชื้อแบคทีเรียหรือปรสิตที่ชัดเจน รวมถึงการฟื้นฟูเยื่อบุลำไส้ร่วมด้วย

ปรับพฤติกรรมอย่างไรให้ลำไส้กลับมาแข็งแรงและไม่กลับมาป่วยซ้ำ

นอกจากการรักษาด้วยยาแล้ว การดูแลตัวเองในชีวิตประจำวันคือหัวใจสำคัญที่จะช่วยตัดวงจรการติดเชื้อเรื้อรังเหล่านี้

• เลือกกินอาหารที่ปรุงสุกใหม่และสะอาด หลีกเลี่ยงอาหารกึ่งสุกกึ่งดิบ หรือน้ำแข็งที่ไม่แน่ใจเรื่องแหล่งที่มา
• ล้างมือให้สะอาดอยู่เสมอ ก่อนหยิบจับอาหารและหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง
• เสริมสร้างจุลินทรีย์ดีในลำไส้ ด้วยการกินอาหารที่มีโพรไบโอติกส์ เช่น โยเกิร์ต หรือกิมจิ เพื่อช่วยกู้คืนเกราะป้องกันตามธรรมชาติให้กับลำไส้