เมื่อเชื้อโรคลามเข้าสมอง: รู้ทันภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดที่มีอาการทางสมอง ก่อนจะสายเกินแก้

หลายคนอาจจะคุ้นเคยกับการติดเชื้อในกระแสเลือดในแง่ของการมีไข้สูง ความดันตก หรือหัวใจเต้นเร็ว แต่หมอมักจะเจอเคสที่น่ากังวลมากๆ อีกกลุ่มหนึ่ง คือผู้ป่วยที่เชื้อโรคลามไปส่งผลกระทบต่อสมองโดยตรง จนทำให้มีอาการทางสมองร่วมด้วย ซึ่งบอกเลยว่าเป็นภาวะที่อันตรายและเฉียบพลันมากๆ ครับ

เชื้อโรคเดินทางจากกระแสเลือดไปถึงสมองได้อย่างไร

ร่างกายของเรามีระบบไหลเวียนโลหิตที่เชื่อมต่อกันหมด เวลาที่เกิดการติดเชื้อรุนแรง ไม่ว่าจะเป็นจากแผลที่ผิวหนัง ทางเดินปัสสาวะ หรือปอด แล้วระบบภูมิคุ้มกันของเราควบคุมไม่อยู่ เจ้าเชื้อโรคหรือสารพิษที่มันปล่อยออกมา จะไหลไปตามกระแสเลือดจนทะลุผ่านด่านกั้นระหว่างเลือดกับสมองเข้าไปสร้างความเสียหายข้างใน ทำให้เกิดการอักเสบทั้งตัวและลามมาที่เนื้อสมอง เยื่อหุ้มสมอง หรือทำให้สมองขาดเลือดไปเลี้ยงได้ในที่สุด

สัญญาณเตือนภัยทางสมอง ที่คนใกล้ชิดต้องรีบสังเกต

อาการทางสมองจากการติดเชื้อในกระแสเลือดนั้นมาไวและเปลี่ยนแปลงเร็วมาก หากสังเกตเห็นสิ่งเหล่านี้แม้แต่ข้อเดียว ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลทันที

• ซึมลงอย่างผิดปกติ: เรียกไม่ค่อยตื่น ง่วงเหงาหาวนอนตลอดเวลา หรือตอบสนองช้ากว่าปกติ
• เพ้อ สับสน หรือพูดไม่รู้เรื่อง: จำไม่ได้ว่าอยู่ที่ไหน จำญาติไม่ได้ หรือพูดจาแปลกๆ วกวน
• พฤติกรรมเปลี่ยนไปกะทันหัน: กระวนกระวาย เอะอะโวยวาย หรือหวาดระแวงอย่างไร้เหตุผล
• มีอาการชักเกร็ง: เกิดขึ้นได้ทั้งแบบกระตุกเฉพาะที่หรือชักเกร็งทั้งตัว ซึ่งเป็นสัญญาณว่าสมองเริ่มระคายเคืองรุนแรง
• อ่อนแรงครึ่งซีก: ขยับแขนขาข้างใดข้างหนึ่งไม่ได้เหมือนเดิม คล้ายกับคนเป็นโรคหลอดเลือดสมอง

กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

ภาวะนี้ไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคน แต่จะมีกลุ่มคนที่ภูมิต้านทานต่ำหรือมีโรคประจำตัวอยู่แล้ว ซึ่งถ้าติดเชื้อขึ้นมาจะมีโอกาสลามเข้าสมองสูงกว่าคนทั่วไป ได้แก่

• ผู้สูงอายุที่มีโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน โรคไต โรคตับ
• ผู้ป่วยมะเร็งที่กำลังได้รับยาเคมีบำบัด
• ผู้ป่วยที่ต้องทานยากดภูมิคุ้มกันเป็นประจำ
• ผู้ที่มีแผลกดทับเรื้อรังหรือมีสายสวนปัสสาวะคาไว้เป็นเวลานาน

วิธีรักษาของแพทย์เมื่อเชื้อลามเข้าสมองแล้ว

เมื่อผู้ป่วยมาถึงมือหมอด้วยอาการแบบนี้ ถือว่าเป็นภาวะฉุกเฉินวิกฤตที่ต้องดูแลในหอผู้ป่วยหนักหรือไอซียูทันที ทีมแพทย์จะต้องดำเนินการอย่างรวดเร็ว ดังนี้ครับ

• เจาะเลือดและตรวจน้ำไขสันหลัง: เพื่อหาชนิดของเชื้อโรคและเลือกยาฆ่าเชื้อที่ตรงจุดที่สุด
• ให้ยาปฏิชีวนะเข้มข้นทางหลอดเลือดดำ: ต้องให้ยาในขนาดที่สูงพอจะซึมผ่านเยื่อหุ้มสมองได้
• ประคับประคองอวัยวะสำคัญ: ใส่ใจเรื่องความดันโลหิต การหายใจ และลดอาการบวมของสมอง เพื่อป้องกันความเสียหายถาวร

วิธีป้องกันเบื้องต้นเพื่อไม่ให้เชื้อลามไปกันใหญ่

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการไม่ปล่อยให้ร่างกายติดเชื้อรุนแรง หากมีบาดแผลต้องรีบทำความสะอาดและดูแลให้หายขาด อย่าปล่อยให้แผลเรื้อรัง หากมีไข้สูงร่วมกับอาการอ่อนเพลียผิดปกติ หรือคนในบ้านเริ่มมีอาการซึมลง สับสน อย่ารอดูอาการอยู่ที่บ้านเด็ดขาดครับ การมาถึงโรงพยาบาลเร็ว คือโอกาสรอดชีวิตที่มากที่สุด