โรคต้อหินชนิดเฉียบพลัน: ภัยเงียบดวงตาที่ปวดรุนแรงและต้องรีบหาหมอด่วน

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนเดินเข้ามาหาด้วยอาการปวดตาข้างเดียวอย่างรุนแรง พร้อมกับบอกว่ามองเห็นแสงเป็นวงสีรุ้ง ปวดหัวจนคลื่นไส้อาเจียน นึกว่าเป็นไมเกรนหรืออาหารเป็นพิษ แต่พอตรวจดูจริงๆ แล้วพบว่าเป็นโรคต้อหินชนิดเฉียบพลัน ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินทางจักษุวิทยาที่ช้าไม่ได้แม้แต่วันเดียว เพราะถ้าปล่อยไว้นานเกินไป อาจทำให้สูญเสียการมองเห็นอย่างถาวรได้ภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง

ต้อหินเฉียบพลันคืออะไร และทำไมความดันตาถึงพุ่งสูงปรี๊ด

หลายคนมักเข้าใจผิดว่าต้อหินต้องมีคราบขุ่นที่ตาเหมือนต้อกระจก แต่จริงๆ แล้วต้อหินคือโรคที่เกี่ยวกับความดันภายในลูกตาที่สูงผิดปกติครับ ปกติแล้วตาของเราจะมีของเหลวใสไหลเวียนอยู่ข้างใน เพื่อหล่อเลี้ยงเนื้อเยื่อแล้วไหลออกไปตามท่อระบายน้ำตามธรรมชาติ

แต่สำหรับคนที่เป็นต้อหินชนิดนี้ ช่องทางระบายน้ำในตามันเกิดปิดกั้นกะทันหัน เปรียบเสมือนอ่างล้างหน้าที่สะดุดท่อน้ำตัน น้ำในอ่างก็เอ่อล้นขึ้นมาอย่างรวดเร็ว ทำให้ความดันในลูกตาพุ่งสูงขึ้นไปกดทับเส้นประสาทตาและหลอดเลือด จนเกิดอาการปวดรุนแรงแบบเฉียบพลันนั่นเอง

สัญญาณเตือนภัย: อาการแบบนี้แปลว่าความดันตากำลังพุ่งสูง

โรคนี้ต่างจากต้อหินเรื้อรังตรงที่จะมาแบบสายฟ้าแลบ ไม่ค่อยมีอาการเตือนล่วงหน้านานๆ สัญญาณที่ต้องระวังให้ดีมีดังนี้

• ปวดตาและปวดหัวข้างเดียวอย่างรุนแรง แบบจี๊ดขึ้นสมอง
• ตามัวลงอย่างกะทันหัน เหมือนมีหมอกหนามาบัง
• มองเห็นแสงไฟเป็นวงสีรุ้งหรือดวงไฟกระเจิงตอนกลางคืน
• ตาแดงก่ำบริเวณรอบกระจกตาดำ
• มีอาการคลื่นไส้ ร่วมกับอาเจียน เพราะความดันตาส่งผลกับระบบประสาทในช่องท้อง

ใครบ้างเสี่ยงเป็นต้อหินเฉียบพลัน

โรคนี้มักไม่เลือกอายุ แต่จะมีลักษณะทางกายวิภาคของดวงตาบางอย่างที่เป็นปัจจัยเสี่ยงหลักๆ ได้แก่

• คนที่มีภาวะสายตายาวมาก่อน: เพราะลักษณะลูกตาจะสั้นและมีห้องหน้าตาค่อนข้างแคบ ทำให้ท่อระบายน้ำมีโอกาสปิดตัวได้ง่าย
• ผู้สูงอายุ: เมื่ออายุมากขึ้น เลนส์ตาจะหนาขึ้นและดันโครงสร้างข้างเคียงให้แคบลงไปอีก
• พันธุกรรม: หากคนในครอบครัวสายตรงเคยเป็นโรคนี้ ความเสี่ยงก็จะสูงขึ้นตามไปด้วย
• การอยู่ในที่มืดนานๆ: เช่น การเล่นมือถือในห้องปิดไฟมืดสนิทเป็นเวลานาน ทำให้ม่านตาขยายตัวและไปเบียดช่องระบายน้ำตาให้แคบลงกว่าเดิม

วิธีรักษาจากหมอตา: ทำไมต้องลดความดันตาทันที

ทันทีที่วินิจฉัยว่าเป็นต้อหินเฉียบพลัน เป้าหมายแรกคือการลดความดันในลูกตาลงให้เร็วที่สุด เพื่อป้องกันไม่ให้เส้นประสาทตาถูกทำลายถาวร ขั้นตอนการรักษาในโรงพยาบาลมักประกอบด้วย

• การใช้ยาหยอดตาและยากิน: เพื่อลดการสร้างน้ำในลูกตาและช่วยระบายของเหลวออกไป
• การให้ยาทางหลอดเลือดดำ: ในกรณีที่ความดันตาสูงมากและไม่ตอบสนองต่อยาหยอด
• การยิงเลเซอร์ (Laser Iridotomy): เมื่อความดันตาลดลงมาอยู่ในระดับที่ปลอดภัยแล้ว คุณหมอจะใช้เลเซอร์เจาะรูเล็กๆ ที่ม่านตา เพื่อสร้างทางระบายน้ำสำรอง ป้องกันไม่ให้เกิดอาการซ้ำอีก

วิธีดูแลตัวเองและข้อควรระวังเพื่อป้องกันไม่ให้ต้อหินกำเริบ

สำหรับคนที่รู้ตัวว่ามีมุมตาแคบ หรือผ่าตัดรักษาเรียบร้อยแล้ว การปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวันเป็นสิ่งสำคัญมากที่จะช่วยลดความเสี่ยงไม่ให้ความดันตากลับมาพุ่งสูงอีก

• หลีกเลี่ยงการอยู่ในที่มืดนานๆ: หากจำเป็นต้องดูหนังในโรงภาพยนตร์หรือเล่นมือถือในห้องมืด ควรเปิดไฟสลัวๆ ร่วมด้วยเพื่อให้ม่านตาไม่ขยายกว้างเกินไป
• ควบคุมความเครียด: ความเครียดส่งผลต่อความดันโลหิตและอาจเชื่อมโยงกับความดันตาได้
• หลีกเลี่ยงยาบางชนิด: ยาแก้แพ้ ยาลดน้ำมูก หรือยาคลายเครียดบางกลุ่ม มีผลข้างเคียงทำให้ม่านตาขยายและเสี่ยงต้อหินกำเริบ หากมีโรคประจำตัวควรแจ้งแพทย์ทุกครั้งที่รับยา
• ตรวจตาสม่ำเสมอ: หากอายุเกิน 40 ปี ควรรับการตรวจสุขภาพตากับจักษุแพทย์อย่างน้อยปีละครั้ง เพื่อคัดกรองความผิดปกติตั้งแต่เนิ่นๆ