ลูกยังไอไม่หายสักที: วิธีสังเกตอาการไอเรื้อรังหลังติดเชื้ออาร์เอสวี

ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่หลายคนพาเจ้าตัวเล็กมาหาหมอด้วยปัญหาเดียวกัน นั่นคือลูกหายจากไข้หวัด RSV แล้ว แต่ทำไมยังการแยกแยะอาการไอเรื้อรังหลังการติดเชื้อถึงยังอยู่ ทำไมลูกถึงยังไอแค๊กๆ โดยเฉพาะเวลากลางคืนหรือช่วงเช้ามืดจนแม่พลอยนอนไม่หลับไปด้วย ฟังดูแล้วน่ากังวลใจไม่น้อยเลยใช่ไหมครับว่าลูกจะเป็นปอดอักเสบซ้ำซ้อนหรือเปล่า วันนี้หมอขอมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายว่าอาการไอแบบไหนที่ยังพอวางใจได้ และแบบไหนที่แปลว่าหลอดเลือดยังอักเสบอยู่หรือมีโรคอื่นแถมมา

เจ้าไวรัสอาร์เอสวีตัวร้าย ทิ้งร่องรอยอะไรไว้ในหลอดลมลูกบ้าง?

เวลาที่เด็กๆ ติดเชื้ออาร์เอสวี หรือที่เรารู้จักกันในชื่อ RSV เจ้าไวรัสตัวนี้ไม่ได้แค่ทำให้มีน้ำมูกใสๆ แต่มันชอบโจรกรรมเข้าไปในเยื่อบุทางเดินหายใจส่วนล่าง ทำให้หลอดลมเกิดการบวมอักเสบและมีเสมหะปริมาณมาก เมื่อตัวไวรัสหมดไปแล้ว แต่เนื้อเยื่อบุหลอดลมยังมีความบอบช้ำและไวต่อสิ่งกระตุ้นมากกว่าปกติ เปรียบเสมือนผิวหนังที่เพิ่งตกสะเก็ดแล้วโดนลมพัดก็ยังแสบ หลอดลมของลูกก็อยู่ในสภาพนั้นเช่นกันครับ ทำให้ลมหายใจผ่านไปนิดเดียวก็กระตุ้นให้เกิดอาการไอได้แล้ว

ไอแบบไหนคือเรื่องปกติของการฟื้นตัว ที่พ่อแม่ไม่ต้องตกใจเกินไป

อาการไอหลงเหลือหลังหายป่วย เป็นเรื่องที่พบได้บ่อยมากในเด็กเล็ก โดยธรรมชาติแล้วอาการไอแห้งๆ หรือไอมีเสมหะเล็กน้อยช่วงเช้าและก่อนนอน อาจกินเวลาต่อเนื่องยาวนานได้ถึง 2 ถึง 4 สัปดาห์ ตราบใดที่ลูกยังมีเรี่ยวแรงดี กินนมหรือกินข้าวได้ตามปกติ เล่นสนุกสนานร่าเริง ไม่มีไข้กลับมาสูงอีก และที่สำคัญคือเวลาหายใจไม่มีเสียงครืดคราดดังผิดปกติหรือชายโครงบุ๋ม แบบนี้คุณพ่อคุณแม่สบายใจได้ เป็นกระบวนการที่ร่างกายกำลังซ่อมแซมตัวเองตามธรรมชาติครับ

สัญญาณเตือนภัยแบบไหน ที่บอกว่าการไอแบบนี้เริ่มไม่ปกติแล้ว

ถ้าลูกไอติดต่อกันนานเกิน 3 สัปดาห์โดยไม่มีทีท่าว่าจะเบาลงเลย หรือจู่ๆ กลับมีอาการไอถี่และรุนแรงขึ้นตอนดึกจนอาเจียนออกมา นั่นคือสัญญาณเตือนว่าหลอดลมอักเสบเรื้อรังอาจกำลังเปลี่ยนเป็นโรคหอบหืดกำเริบชั่วคราว หรือมีการติดเชื้อแบคทีเรียซ้ำซ้อนในโพรงจมูกและไซนัส หมอแนะนำว่าอย่าปล่อยไว้นานจนเกินไป เพราะการปล่อยให้เยื่อบุหลอดลมระคายเคืองเรื้อรังจะทำให้ลูกทรมานและฟื้นตัวช้าลง

อาการแบบไหนที่ต้องรีบพามาหาหมอทันทีโดยไม่ต้องรอ

มีคุณแม่หลายคนถามหมอว่า แล้วเมื่อไหร่ล่ะที่ควรขับรถพามาคลินิกทันที? คำตอบคือ หากลูกเริ่มมีอาการหายใจหอบเหนื่อยจนเห็นซี่โครงยุบเวลาหายใจเข้า ปีกจมูกบาน ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเริ่มเขียวคล้ำ ซึมลงไม่ยอมกินน้ำหรือนมร่วมด้วย หรือมีไข้สูงกลับมาอีกรอบหลังจากที่ไข้หายไปแล้วหลายวัน แบบนี้อันตรายและไม่ใช่แค่เรื่องไอเรื้อรังธรรมดาหลังติดเชื้ออาร์เอสวีแน่นอน รีบมาให้หมอตรวจฟังเสียงปอดและเอกซเรย์เพื่อความปลอดภัยจะดีที่สุดครับ

วิธีดูแลลูกรักที่บ้านในช่วงที่ยังไอเรื้อรัง

ระหว่างที่รอลูกหายสนิท สิ่งที่คุณพ่อคุณแม่ช่วยได้มากที่สุดคือการดูแลสภาพแวดล้อมรอบตัว งดการให้ลูกสัมผัสกับควันบุหรี่มือสอง ควันธูป หรือฝุ่นละออง PM2.5 เพราะสิ่งเหล่านี้จะไปกระตุ้นหลอดลมที่ยังบอบบางให้ไอหนักขึ้นไปอีก นอกจากนี้ควรให้ลูกดื่มน้ำอุ่นบ่อยๆ เพื่อช่วยละลายเสมหะในคอให้ขับออกมาได้ง่ายขึ้น และใช้เครื่องทำความชื้นในห้องนอนเพื่อลดความแห้งกร้านของอากาศ แค่นี้ก็ช่วยให้เจ้าตัวเล็กสบายคอขึ้นเยอะแล้วครับ