เจาะลึกเรื่องผลข้างเคียงและอาการไม่พึงประสงค์หลังฉีดวัคซีนที่ควรรู้

หลังฉีดวัคซีนแล้วรู้สึกอย่างไรได้บ้าง?

หลายคนมักกังวลใจเวลาไปรับวัคซีนว่าร่างกายจะตอบสนองอย่างไร โดยปกติแล้วการที่ร่างกายแสดงอาการผิดปกติเล็กน้อยหลังฉีดถือเป็นเรื่องที่พบได้บ่อยและเป็นสัญญาณบอกว่าร่างกายกำลังสร้างภูมิคุ้มกัน อาการเหล่านี้ไม่ใช่โรค แต่เป็นกลไกตามธรรมชาติของระบบภูมิคุ้มกันที่กำลังเรียนรู้ที่จะต่อสู้กับเชื้อโรคจำลองที่เราเพิ่งได้รับเข้าไป

ช่วง 24-48 ชั่วโมงแรกหลังฉีดวัคซีน: สังเกตอาการอย่างไร?

ในช่วงหนึ่งถึงสองวันแรก ร่างกายมักจะมีปฏิกิริยาชัดเจนที่สุด อาการที่พบได้บ่อยที่สุดมีดังนี้

• อาการปวด บวม หรือแดงบริเวณที่ฉีด ซึ่งเกิดจากการอักเสบเฉพาะที่ของเนื้อเยื่อ
• มีไข้ต่ำๆ หรือรู้สึกครั่นเนื้อครั่นตัวคล้ายจะเป็นไข้
• อาการอ่อนเพลีย ปวดเมื่อยตามกล้ามเนื้อ หรือปวดศีรษะ
• บางรายอาจมีอาการคลื่นไส้ หรือเบื่ออาหารร่วมด้วย

อาการเหล่านี้ส่วนใหญ่จะค่อยๆ ดีขึ้นเองภายใน 2-3 วัน โดยไม่ต้องกังวลจนเกินไป

วิธีประคบเย็น-ประคบร้อน ลดอาการปวดตึงอย่างถูกวิธี

หากบริเวณที่ฉีดมีความปวดตึงหรือบวมแดง การดูแลตนเองที่บ้านทำได้ง่ายๆ

• ใช้ผ้าเย็นประคบ: ในช่วง 24 ชั่วโมงแรก หากมีอาการปวดหรือบวม ให้ใช้ผ้าชุบน้ำเย็นประคบบริเวณรอบๆ จุดที่ฉีดเพื่อลดการอักเสบและความร้อนของผิวหนัง
• หากอาการไม่ดีขึ้นหลังจากผ่านไป 1-2 วัน: หากยังรู้สึกปวดตึงหรือเริ่มมีรอยช้ำ สามารถใช้กระเป๋าน้ำอุ่นประคบเพื่อช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้นและลดอาการตึงของกล้ามเนื้อได้

กินยาแก้ปวดพาราเซตามอลอย่างไรให้ปลอดภัย

เมื่อมีไข้หรือปวดเมื่อยตามตัว การรับประทานยาพาราเซตามอลเป็นวิธีที่ได้ผลดีและปลอดภัยที่สุด โดยมีข้อแนะนำดังนี้

• ทานยาขนาด 500 มิลลิกรัม ได้ครั้งละ 1 เม็ด เมื่อมีไข้หรือปวด
• เว้นระยะห่างในการทานแต่ละครั้งอย่างน้อย 4-6 ชั่วโมง
• ไม่ควรทานเกินวันละ 4 กรัม หรือ 8 เม็ดต่อวัน เพื่อป้องกันอาการตับอักเสบจากการได้รับยาเกินขนาด

ข้อควรระวังในการใช้ยาทาบรรเทาอาการปวดตึง

หลายคนเลือกใช้ยานวดหรือยาทาแก้ปวดที่มีส่วนผสมของตัวยาต้านการอักเสบมาทาบริเวณที่ฉีดวัคซีน แม้จะช่วยให้รู้สึกเย็นสบายหรือลดปวดได้ แต่ควรระวังเรื่องการนวดแรงๆ บริเวณที่ฉีด เพราะอาจทำให้เกิดการระคายเคืองเนื้อเยื่อมากขึ้น หรือหากเป็นแผลจากการฉีดที่ยังไม่ปิดสนิท การทายาบางชนิดอาจทำให้เกิดการอักเสบจากการแพ้สารเคมีได้ ควรเน้นการประคบหรือทานยาตามขนาดที่เหมาะสมจะดีกว่า

อาการแบบไหนหลังฉีดวัคซีน ที่ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที?

แม้ผลข้างเคียงส่วนใหญ่จะหายเองได้ แต่หากพบอาการเหล่านี้ควรไปพบแพทย์โดยด่วนเพื่อการวินิจฉัยที่ถูกต้อง

• มีไข้สูงลอย ไม่ยอมลดแม้จะทานยาพาราเซตามอลแล้ว
• มีผื่นขึ้นตามตัว ตาบวม ปากบวม หรือมีอาการหน้ามืดคล้ายจะเป็นลม
• หายใจหอบเหนื่อย แน่นหน้าอก หรือรู้สึกใจสั่นผิดปกติ
• มีอาการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อใบหน้า หรืออาการชาที่แขนขา
• อาการปวดบริเวณที่ฉีดรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ หรือมีหนองไหลออกมาจากจุดที่ฉีด

การหมั่นสังเกตอาการตนเองอย่างใกล้ชิดจะช่วยให้เราผ่านช่วงเวลาหลังฉีดวัคซีนไปได้อย่างสบายใจ หากมีข้อสงสัยหรืออาการไม่สบายตัวที่รบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน การปรึกษาแพทย์ประจำตัวหรือเภสัชกรใกล้บ้านถือเป็นทางเลือกที่ดีที่สุด