ย้อนอดีตการเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อผ่านผลิตภัณฑ์เลือด เพื่อความปลอดภัยในวันนี้

ทำไมเราต้องย้อนกลับมาดูเรื่องการได้รับเลือดในอดีต

หลายคนอาจเคยผ่านช่วงเวลาที่ต้องเข้ารับการรักษาด้วยการรับเลือด หรือผลิตภัณฑ์จากเลือดเมื่อหลายสิบปีก่อน หรืออาจมีญาติผู้ใหญ่ที่เคยผ่าตัดใหญ่ในยุคที่เทคโนโลยีการคัดกรองยังไม่ละเอียดเท่าปัจจุบัน หลายท่านมักมีความกังวลใจว่าจะมีเชื้อโรคบางอย่างแฝงตัวอยู่หรือไม่ หมออยากบอกว่าความกังวลนี้เป็นเรื่องที่เข้าใจได้ และการเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อผ่านผลิตภัณฑ์เลือดในอดีต ไม่ใช่เรื่องน่ากลัวจนเกินไป แต่เป็นเรื่องของการดูแลสุขภาพเชิงรุกที่เราสามารถทำได้เพื่อความอุ่นใจของทุกคน

เชื้อโรคตัวไหนบ้างที่เราควรให้ความสำคัญ

ในสมัยก่อนก่อนที่จะมีระบบการตรวจคัดกรองเชื้อไวรัสที่แม่นยำเหมือนทุกวันนี้ เชื้อบางชนิดมีโอกาสหลุดรอดไปกับเลือดที่นำไปใช้รักษาคนไข้ได้ ซึ่งเชื้อหลักๆ ที่วงการแพทย์ให้ความสำคัญและเฝ้าระวังกันมาอย่างต่อเนื่องคือ:

• ไวรัสตับอักเสบบีและซี ซึ่งมักจะแสดงอาการแบบค่อยเป็นค่อยไป ทำให้คนไข้หลายคนไม่รู้ตัวว่าได้รับเชื้อมา
• เชื้อเอชไอวี ซึ่งในยุคเริ่มต้นของโรค ระบบการคัดกรองยังไม่ก้าวหน้าเท่าปัจจุบัน
• เชื้ออื่นๆ ที่พบได้น้อยลงในปัจจุบัน แต่ก็ยังถือว่าอยู่ในกลุ่มที่ต้องติดตามในกลุ่มเสี่ยง

การเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อทำอย่างไรได้บ้าง

สำหรับคนที่กังวลว่าตัวเองหรือคนในครอบครัวเคยได้รับเลือดในช่วงเวลาที่เสี่ยง หมอแนะนำว่าไม่ต้องรอให้มีอาการผิดปกติเกิดขึ้น เพราะการตรวจพบตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้การดูแลรักษาง่ายขึ้นมาก ขั้นตอนง่ายๆ ที่ทำได้จริงคือ:

• ประเมินประวัติการได้รับเลือดหรือผลิตภัณฑ์เลือด โดยเฉพาะการผ่าตัดใหญ่หรือการรักษาที่ต้องใช้เลือดจำนวนมากในช่วงก่อนปี พ.ศ. 2535
• ปรึกษาแพทย์เพื่อขอตรวจเลือดคัดกรองพื้นฐาน หากมีความกังวลใจเรื่องการได้รับเลือดในอดีต การตรวจเลือดดูการทำงานของตับหรือเชื้อไวรัสเหล่านี้ใช้เวลาไม่นานและไม่ยุ่งยาก
• ติดตามอาการผิดปกติของร่างกาย เช่น อาการตัวเหลือง ตาเหลือง อ่อนเพลียเรื้อรัง หรือมีน้ำหนักลดผิดปกติ ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนว่าควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจละเอียด

การดูแลตัวเองให้ปลอดภัยและสบายใจในระยะยาว

แม้ว่าเราจะย้อนเวลากลับไปแก้ไขการรับเลือดในอดีตไม่ได้ แต่เราสามารถปรับเปลี่ยนการดูแลตัวเองในปัจจุบันให้ดีขึ้นได้ การตรวจสุขภาพประจำปีคือเกราะป้องกันชั้นยอดที่จะช่วยให้เราเห็นความเปลี่ยนแปลงของร่างกายก่อนที่จะลุกลามเป็นภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง หากใครที่มีประวัติการได้รับเลือดในอดีต การบอกข้อมูลนี้กับหมอเจ้าของไข้เมื่อเข้ารับการรักษาครั้งถัดไปถือเป็นเรื่องดี เพราะจะช่วยให้คุณหมอวางแผนการดูแลสุขภาพของคุณได้อย่างครอบคลุมและแม่นยำยิ่งขึ้น