วิธีดูอาการลูกน้อยและคนในครอบครัว เมื่อเสี่ยงภาวะขาดน้ำจากโรคท้องเสียไวรัส

ท้องเสียจากไวรัสต่างจากท้องเสียทั่วไปอย่างไร

เวลาลูกหรือคนใกล้ชิดป่วยเป็นโรคท้องเสียจากไวรัส สิ่งที่น่ากังวลที่สุดไม่ใช่แค่จำนวนครั้งของการถ่ายเหลว แต่เป็นภาวะที่ร่างกายสูญเสียน้ำและเกลือแร่ไปอย่างรวดเร็ว โรคนี้มักมาพร้อมกับอาการอาเจียนร่วมด้วย ซึ่งทำให้การชดเชยน้ำผ่านการดื่มทำได้ยากขึ้น หากเราสังเกตไม่ทัน อาจนำไปสู่ภาวะขาดน้ำที่รุนแรงจนร่างกายช็อกได้

เช็กให้ไว: สัญญาณเตือนว่าร่างกายกำลังขาดน้ำ

การสังเกตอาการภาวะขาดน้ำจากโรคต้องทำอย่างละเอียด โดยเฉพาะในเด็กเล็กและผู้สูงอายุ ให้สังเกตสัญญาณเหล่านี้ให้ดี:

• ปัสสาวะน้อยลงหรือสีเข้มขึ้น: ในเด็กเล็กให้ดูว่าผ้าอ้อมแห้งสนิทนานกว่า 6 ชั่วโมงหรือไม่ หากปัสสาวะมีสีเหลืองจัดหรือมีกลิ่นฉุน แสดงว่าน้ำในร่างกายน้อยลงแล้ว
• ปากแห้ง คอแห้ง: ลองสังเกตภายในช่องปาก หากลิ้นและริมฝีปากดูแห้งผาก ไม่มีความชุ่มชื้นเหมือนปกติ
• ร้องไห้ไม่มีน้ำตา: เป็นสัญญาณที่บ่งบอกถึงระดับความรุนแรงของการขาดน้ำที่ต้องรีบแก้ไข
• ตาโหลหรือกระหม่อมบุ๋ม: สำหรับเด็กทารก หากพบว่ากระหม่อมดูยุบลงไป หรือเบ้าตาดูลึกโหลกว่าเดิม แสดงว่าร่างกายสูญเสียน้ำไปมาก
• เพลียจัดหรือซึมลง: หากคนไข้เริ่มไม่ร่าเริง มีอาการอ่อนเพลียอย่างเห็นได้ชัด หรือในเด็กเล็กที่ดูซึมลงไม่ยอมเล่นเหมือนเคย ถือเป็นสัญญาณอันตราย

การดูแลเบื้องต้นเพื่อป้องกันอาการขาดน้ำ

เมื่อเริ่มถ่ายเหลวหรืออาเจียน สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่การหยุดถ่ายทันที แต่เป็นการเติมน้ำให้เพียงพอ:

• จิบเกลือแร่ (ORS) ทีละน้อย: อย่าให้ดื่มทีเดียวหมดแก้ว เพราะจะกระตุ้นให้อาเจียนออกมามากกว่าเดิม ให้ใช้วิธีจิบทีละช้อนชาหรือทีละจิบเล็กๆ ทุก 5-10 นาที
• งดน้ำหวานและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง: น้ำผลไม้หรือน้ำอัดลมอาจทำให้อาการถ่ายเหลวแย่ลงเพราะแรงดันออสโมติกของน้ำตาลจะดึงน้ำเข้าสู่ลำไส้มากขึ้น
• สังเกตปริมาณปัสสาวะ: นี่คือตัวชี้วัดที่ดีที่สุดว่าการเติมน้ำของเราได้ผลหรือไม่

อาการแบบไหนที่ต้องรีบพาไปหาหมอโดยด่วน

หากดูแลเบื้องต้นแล้วอาการไม่ดีขึ้น อย่ารอช้าที่จะพามารับการรักษาที่คลินิกหรือโรงพยาบาล หากพบอาการเหล่านี้:

• อาเจียนรุนแรงจนไม่สามารถจิบน้ำหรือกินอะไรได้เลย
• มีไข้สูงร่วมด้วยตลอดเวลา
• มีอาการถ่ายเป็นมูกเลือด
• เด็กดูเพลียมาก ไม่ตอบสนอง หรือมีอาการสับสนในผู้ใหญ่
• สัญญาณของการขาดน้ำรุนแรง เช่น ปัสสาวะไม่ออกนานเกิน 8-12 ชั่วโมง หรือผิวหนังแห้งจนหยิกแล้วคืนตัวช้า

หัวใจสำคัญของการรับมือกับโรคท้องเสียไวรัสคือการประเมินสถานการณ์อย่างใกล้ชิด การเติมน้ำอย่างค่อยเป็นค่อยไปและถูกต้องจะช่วยให้ร่างกายผ่านพ้นช่วงวิกฤตไปได้โดยไม่ต้องพึ่งพาการให้น้ำเกลือทางเส้นเลือดในที่สุด