ไวรัสตับอักเสบชนิดอี: โรคตับอักเสบจากอาหารและน้ำที่ใกล้ตัวกว่าที่คิด

ช่วงนี้เวลามีคนไข้มาด้วยอาการอ่อนเพลีย ตัวเหลืองตาเหลือง หรือคลื่นไส้เบื่ออาหารแบบไม่มีสาเหตุ หนึ่งในโรคที่หมอมักจะนึกถึงและส่งตรวจเพิ่มเติมเสมอคือเรื่องของโรคตับอักเสบ โดยเฉพาะไวรัสตับอักเสบชนิดอี ที่หลายคนอาจจะยังไม่ค่อยคุ้นหูกันเท่าไรนัก ต่างจากชนิดเอหรือบีที่เราได้ยินบ่อยๆ

ความจริงแล้ว ไวรัสตับอักเสบชนิดอี เป็นเชื้อโรคที่แอบซ่อนอยู่ใกล้ตัวเรามาก ผ่านอาหารการกินและน้ำดื่มในชีวิตประจำวันนี่เอง วันนี้หมอเลยอยากชวนทุกคนมาทำความรู้จักกับเจ้าไวรัสตัวนี้ให้มากขึ้น เพื่อที่เราจะได้ระวังตัวและดูแลตับของเราให้ปลอดภัยครับ

ไวรัสตับอักเสบชนิดอีคืออะไร และติดเชื้อกันได้อย่างไร?

โรคนี้เกิดจากการติดเชื้อไวรัส Hepatitis E virus ซึ่งเป็นเชื้อที่จะเข้าไปก่อกวนการทำงานของตับ ทำให้ตับเกิดการอักเสบ บวม และทำงานได้ไม่เต็มที่ ช่องทางหลักที่เชื้อโรคตัวนี้เดินทางเข้าสู่ร่างกายเราก็คือระบบทางเดินอาหาร โดยการกินอาหารหรือดื่มน้ำที่มีการปนเปื้อนอุจจาระของผู้ที่มีเชื้อไวรัสนี้อยู่

อาหารที่เป็นตัวการสำคัญที่เราต้องระวังเป็นพิเศษ ได้แก่:

• เนื้อสัตว์ปรุงไม่สุก โดยเฉพาะเนื้อหมู เนื้อหมูปิ้ง หรือเครื่องในหมูที่ยังมีความดิบหรือสุกๆ ดิบๆ
• อาหารทะเลจำพวกหอย ที่บางครั้งรับประทานแบบสุกๆ ดิบๆ
• น้ำดื่มหรือน้ำแข็งที่ไม่สะอาด มีการปนเปื้อนเชื้อโรค

สังเกตตัวเองอย่างไรดี: อาการแบบไหนที่แปลว่าตับกำลังอักเสบ?

หลังจากที่เราได้รับเชื้อเข้าไปแล้ว ร่างกายจะมีระยะฟักตัวอยู่ประมาณ 2 ถึง 6 สัปดาห์ ก่อนที่อาการป่วยจะเริ่มแสดงออกมา บางคนที่เป็นหนุ่มสาวแข็งแรงอาจจะติดเชื้อแล้วหายได้เองโดยไม่แสดงอาการอะไรเลย แต่ในบางคนโดยเฉพาะผู้สูงอายุหรือหญิงตั้งครรภ์ อาการอาจจะรุนแรงและน่ากลัวมาก

อาการเตือนที่ฟ้องว่าตับกำลังมีปัญหา ได้แก่:

• รู้สึกอ่อนเพลีย เหนื่อยง่ายอย่างไร้สาเหตุ
• เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน และรู้สึกพะอืดพะอมเวลาได้กลิ่นอาหารมันๆ
• ปวดท้องบริเวณชายโครงขวา ซึ่งเป็นตำแหน่งของตับ
• มีไข้ต่ำๆ ปวดเมื่อยตามตัวคล้ายเป็นไข้หวัด
• ปัสสาวะมีสีเข้มจัดเหมือนชาเข้มๆ หรือน้ำโคคาโคล่า
• ตาเหลือง ตัวเหลือง หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่าดีซ่าน และมีอาการคันตามผิวหนังร่วมด้วย

ใครบ้างที่ต้องระวังเป็นพิเศษเพราะเสี่ยงอาการรุนแรง?

สำหรับคนทั่วไปที่มีสุขภาพแข็งแรง หากติดเชื้อไวรัสตับอักเสบชนิดอี ร่างกายมักจะกำจัดเชื้อออกไปได้เองและหายเป็นปกติภายในไม่กี่สัปดาห์โดยไม่กลายเป็นโรคตับเรื้อรัง แต่มีกลุ่มเสี่ยงกลุ่มหนึ่งที่หมอต้องเตือนภัยเป็นพิเศษ เพราะหากติดเชื้อนี้ขึ้นมา อาการอาจรุนแรงถึงขั้นตับวายและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังขั้นสุดคือ คุณแม่ตั้งครรภ์ โดยเฉพาะช่วงไตรมาสที่สามของการตั้งครรภ์ หากติดเชื้อไวรัสตับอักเสบชนิดอี จะมีความเสี่ยงสูงมากที่ตับจะวายเฉียบพลัน รวมถึงผู้ที่มีโรคตับเรื้อรังอยู่เดิม หรือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง

วิธีป้องกันตัวเองจากไวรัสตับอักเสบชนิดอีในชีวิตประจำวัน

เนื่องจากโรคนี้ยังไม่มีวัคซีนป้องกันที่ใช้กันอย่างแพร่แพร่หลายในบ้านเรา การป้องกันที่ดีที่สุดจึงอยู่ที่สุขอนามัยส่วนบุคคลและการเลือกรับประทานอาหาร:

• ยึดหลักกินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือทุกครั้งก่อนทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ
• หลีกเลี่ยงการรับประทานเนื้อสัตว์และเครื่องในสัตว์ที่ปรุงไม่สุก โดยเฉพาะเมนูหมูดิบหรือกึ่งสุกกึ่งดิบ
• ดื่มน้ำสะอาดหรือน้ำที่ผ่านการต้มสุก และเลือกน้ำแข็งที่สะอาดได้มาตรฐาน
• ล้างผักสดและผลไม้ให้สะอาดทุกครั้งก่อนนำมารับประทาน

ถ้าช่วงนี้ใครเริ่มรู้สึกว่ามีอาการอ่อนเพลียผิดปกติ ปัสสาวะเข้ม หรือเริ่มมีอาการตัวเหลืองตาเหลือง อย่าปล่อยทิ้งไว้เด็ดขาดนะครับ ควรรีบมาพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดเช็คการทำงานของตับให้แน่ใจ จะได้รักษาได้อย่างทันท่วงทีครับ