น้ำหนักลดฮวบโดยไม่ตั้งใจ เรื่องใกล้ตัวที่ห้ามมองข้าม

ทำไมจู่ๆ น้ำหนักตัวถึงลดลงอย่างรวดเร็ว

หลายคนอาจจะเคยรู้สึกดีใจเมื่อเห็นตัวเลขบนตาชั่งลดลงแบบไม่ต้องพยายาม แต่ในมุมมองของหมอ หากน้ำหนักตัวลดลงเกิน 5 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัวเดิมภายในระยะเวลาเพียง 6 ถึง 12 เดือน โดยที่คุณไม่ได้เปลี่ยนพฤติกรรมการกินหรือออกกำลังกาย นี่คือสัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกว่ามีอะไรบางอย่างผิดปกติเกิดขึ้นภายใน

กลไกการขาดสารอาหารและผลกระทบต่อร่างกาย

เมื่อร่างกายได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ ไม่ว่าจะจากการกินไม่ลง การดูดซึมที่ผิดปกติ หรือภาวะที่ร่างกายดึงพลังงานไปใช้มากกว่าปกติ ร่างกายจะเข้าสู่โหมดเอาตัวรอดโดยการดึงเอาไขมันและมวลกล้ามเนื้อมาใช้เป็นพลังงานแทน ซึ่งถ้าปล่อยไว้นานจะทำให้ระบบต่างๆ เริ่มรวน ตั้งแต่ความอ่อนเพลียเรื้อรัง ระบบภูมิคุ้มกันต่ำลง ไปจนถึงภาวะขาดสารอาหารรุนแรงที่ส่งผลต่อการทำงานของอวัยวะภายใน

สาเหตุที่พบบ่อยและสิ่งที่ต้องเฝ้าระวัง

การที่คนไข้เกิดภาวะการขาดสารอาหารและน้ำหนักตัวลดลงอย่างรวดเร็วมักมีสาเหตุหลักๆ ดังนี้

• ด้านสุขภาพจิตและภาวะทางอารมณ์: ความเครียดรุนแรง ภาวะซึมเศร้า หรือความวิตกกังวล มักส่งผลโดยตรงต่อความอยากอาหาร
• ปัญหาระบบทางเดินอาหาร: เช่น โรคกระเพาะอาหารอักเสบเรื้อรัง โรคลำไส้อักเสบ หรือภาวะที่ร่างกายดูดซึมสารอาหารได้ยาก
• โรคประจำตัวที่แอบแฝง: เช่น โรคเบาหวานที่ยังคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ โรคไทรอยด์เป็นพิษ หรือโรคมะเร็งบางชนิด ซึ่งมักจะมีอาการอ่อนเพลียร่วมด้วย
• ปัญหาในช่องปากและฟัน: ทำให้การบดเคี้ยวทำได้ลำบาก ส่งผลให้กินอาหารได้น้อยลงโดยไม่รู้ตัว

สัญญาณเตือนที่ควรรีบปรึกษาหมอ

การลดลงของน้ำหนักไม่ใช่เรื่องเล่นๆ หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบมาพบหมอเพื่อตรวจเช็กอย่างละเอียด

• มีไข้ต่ำๆ เรื้อรังตอนกลางคืนหรือมีเหงื่อออกมากผิดปกติ
• อ่อนเพลียมากจนทำกิจกรรมปกติในชีวิตประจำวันไม่ได้
• ถ่ายอุจจาระผิดปกติ เช่น ท้องเสียเรื้อรัง หรือถ่ายเป็นเลือด
• กลืนลำบาก หรือรู้สึกเจ็บเวลาเคี้ยวและกลืนอาหาร
• คลำพบก้อนเนื้อตามจุดต่างๆ ในร่างกาย

การเตรียมตัวก่อนมาพบหมอเพื่อหาสาเหตุ

เพื่อให้การวินิจฉัยแม่นยำที่สุด หมออยากให้คุณลองจดบันทึกสิ่งเหล่านี้มาเล่าให้ฟังครับ คือ น้ำหนักที่ลดลงลดไปเท่าไหร่ในเวลาเท่าไหร่ คุณมีอาการอื่นร่วมด้วยไหม เช่น เบื่ออาหาร ถ่ายผิดปกติ หรือนอนไม่หลับ และที่สำคัญคือต้องบอกรายการยาหรืออาหารเสริมที่กินอยู่เป็นประจำ เพราะบางครั้งผลข้างเคียงจากยาเหล่านั้นอาจเป็นสาเหตุหลักที่คุณคาดไม่ถึง