เอ็นรอบข้อเข่าหย่อนยานและสูญเสียความยืดหยุ่น: สัญญาณเตือนที่หัวเข่าเริ่มไม่ไหว

อาการเข่าหลวมและเดินไม่มั่นคง เกิดจากอะไรกันแน่?

เวลาคนไข้เดินแล้วรู้สึกเหมือนเข่ามันจะทรุด หรือรู้สึกว่าข้อเข่ามันไม่แน่นเหมือนเก่า หลายคนมักจะนึกถึงเรื่องกระดูกหรือหมอนรองกระดูกก่อนเป็นอันดับแรก แต่ในความเป็นจริงแล้ว ปัญหาใหญ่อีกอย่างหนึ่งที่หมอพบได้บ่อยมากในห้องตรวจก็คือเรื่องของ เอ็นรอบข้อเข่าหย่อนยานและสูญเสียความยืดหยุ่น ซึ่งเปรียบเสมือนสลิงหรือเชือกที่คอยดึงรั้งข้อเข่าของเราให้มั่นคงพอดึงไม่ตึงเหมือนเดิม เข่าก็เริ่มโคลงเคลง

ทำไมเอ็นรอบข้อเข่าถึงเริ่มเสื่อมและสูญเสียความยืดหยุ่นไปตามกาลเวลา?

เส้นเอ็นในร่างกายของเราประกอบไปด้วยคอลลาเจนและเนื้อเยื่อที่มีความยืดหยุ่นสูง คล้ายกับยางยืดชั้นดี แต่เมื่อเราใช้งานไปนานๆ หรือเมื่ออายุมากขึ้น เส้นเอ็นเหล่านี้จะเริ่มมีการเสื่อมสลายของเส้นใยโปรตีนสูญเสียน้ำในเนื้อเยื่อ ทำให้ความสามารถในการยืดหยุ่นหดกลับลดลง นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่นๆ ที่เร่งให้เกิดปัญหานี้เร็วขึ้น เช่น

• การใช้งานข้อเข่าหนักต่อเนื่องเป็นเวลานาน เช่น การวิ่งกระแทกซ้ำๆ หรือการยกของหนัก
• อุบัติเหตุจากการเล่นกีฬาที่ทำให้ข้อเข่าบิดหมุนผิดรูป
• ภาวะน้ำหนักตัวเกินที่ทำให้เอ็นต้องแบกรับภาระมากเกินพิกัดตลอดเวลา
• การขาดการออกกำลังกายเพื่อเสริมสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบข้อเข่า

สังเกตอย่างไรว่าเส้นเอ็นรอบเข่าเริ่มไม่ยืดหยุ่นและหย่อนยาน

เวลาที่โครงสร้างรองรับข้อเข่าเริ่มหลวม คนไข้มักจะไม่ได้รู้สึกเจ็บปวดแบบจี๊ดขึ้นมาทันที แต่จะมีอาการเตือนแปลกๆ ที่สังเกตได้ในชีวิตประจำวัน เช่น รู้สึกว่าข้อเข่าพับได้ไม่สุดหรือตึงรั้งเวลางอขา มีเสียงดังกรอบแกรบเวลาลุกขึ้นยืน หรือเวลาก้าวเดินบนพื้นต่างระดับแล้วรู้สึกเสียวๆ เหมือนเข่าจะหลุด นอกจากนี้ในกลุ่มคนที่ต้องเดินนานๆ จะเริ่มมีอาการปวดล้าบริเวณรอบข้อเข่าอย่างเห็นได้ชัด

วิธีดูแลและฟื้นฟูข้อเข่าให้กลับมามั่นคงแข็งแรง

เมื่อเส้นเอ็นสูญเสียความยืดหยุ่นไปแล้ว การปล่อยทิ้งไว้จะทำให้ข้อเข่าสึกหรอเร็วกว่าปกติ การดูแลรักษาจึงต้องทำควบคู่กันหลายด้าน เริ่มตั้งแต่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้งาน หลีกเลี่ยงท่าทางที่ต้องพับเข่าลึกหรือนั่งยองๆ เป็นเวลานาน การควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมเพื่อลดแรงกดทับ และที่สำคัญที่สุดคือการออกกำลังกายแบบแรงกระแทกต่ำเพื่อสร้างความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อรอบเข่าทำหน้าที่ช่วยพยุงแทนเส้นเอ็นที่หย่อนยาน

บริหารกล้ามเนื้อรอบเขอย่างไรให้ช่วยแบ่งเบาภาระเส้นเอ็น

การบริหารร่างกายเพื่อเพิ่มความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้าและด้านหลัง ถือเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้ข้อเข่ากลับมามั่นคงขึ้น โดยสามารถทำได้ง่ายๆ ที่บ้าน เช่น การนั่งเก้าอี้แล้วเหยียดขาตรงค้างไว้สลับซ้ายขวาเพื่อบริหารกล้ามเนื้อต้นขา หรือการออกกำลังกายในน้ำเพื่อลดแรงกระแทก หากทำอย่างสม่ำเสมอจะช่วยลดอาการเข่าหลวมและเพิ่มความมั่นใจในการเดินได้เป็นอย่างดี