เอ็นรอบข้อเข่าหย่อนยานและสูญเสียความยืดหยุ่น ปัญหาปวดเข่าเรื้อรังที่คนมักมองข้าม

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนที่เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการปวดเข่าแปลกๆ คือไม่ได้ล้ม ไม่ได้กระแทกอะไรแรงๆ แต่รู้สึกเหมือนเข่ามันหลวมๆ ทรงตัวไม่ค่อยมั่นคง เวลาลุกขึ้นยืนหรือเดินลงบันไดแล้วมีเสียงดังกรอบแกรบในเข่าแถมยังรู้สึกเจ็บแปล๊บขึ้นมาเบาๆ พอตรวจดูอย่างละเอียดถึงได้รู้ว่าต้นเหตุไม่ได้อยู่ที่กระดูกหรือหมอนรองกระดูก แต่มาจากปัญหาเอ็นรอบข้อเข่าหย่อนยานและสูญเสียความยืดหยุ่น ซึ่งเป็นภาวะที่พบได้บ่อยขึ้นเรื่อยๆ ในคนยุคนี้

เอ็นรอบข้อเข่าหย่อนยานและสูญเสียความยืดหยุ่น เกิดขึ้นได้อย่างไร?

เวลาพูดถึงข้อเข่า เรามักจะนึกถึงกระดูกกับข้อต่อเป็นหลัก แต่จริงๆ แล้วตัวช่วยสำคัญที่ทำให้เข่าของเรามั่นคงและเคลื่อนไหวได้อย่างราบรื่นก็คือกลุ่มของเส้นเอ็นและเนื้อเยื่อรอบๆ เข่าครับ หน้าที่ของเอ็นเหล่านี้เปรียบเสมือนเชือกสลิงที่คอยดึงรั้งและพยุงข้อเข่าให้อยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้อง

แต่ปัญหาคือ เมื่อเราใช้งานเข่าซ้ำๆ เป็นเวลานาน หรือปล่อยให้ร่างกายขาดการเคลื่อนไหวที่เหมาะสม เส้นเอ็นเหล่านี้จะค่อยๆ เสื่อมสภาพลง สูญเสียความยืดหยุ่นที่มี เคยตึงกระชับก็เริ่มยืดย้วยและหย่อนยาน ทำให้การพยุงข้อเข่าทำได้ไม่ดีเหมือนเก่า เปรียบเสมือนยางยืดที่ใช้มานานจนเริ่มยาน แรงดึงก็ย่อมลดลงตามไปด้วย

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าเส้นเอ็นรอบเข่าเริ่มมีปัญหา?

อาการเริ่มต้นของภาวะนี้มักจะมาแบบเงียบๆ จนเราชินและคิดว่าเป็นแค่ความเหนื่อยล้าจากการทำงาน แต่ถ้าสังเกตดีๆ จะพบอาการเหล่านี้

• รู้สึกว่าเข่าไม่มั่นคง เหมือนขาจะทรุดเวลาเดินลงบันไดหรือเดินบนทางลาด
• มีอาการปวดตึงรอบๆ ลูกสะบ้า โดยเฉพาะเวลาตื่นนอนตอนเช้าหรือนั่งพับเพียบเป็นเวลานานๆ
• ได้ยินเสียงดังก๊อบแก๊บหรือกรอบแกรบในข้อเข่าเวลาขยับ
• บางคนมีอาการบวมเล็กน้อยบริเวณข้อเข่าหลังจากใช้งานหนักๆ

ใครบ้างที่เสี่ยงต่อภาวะเส้นเอ็นรอบเข่าหย่อนและเสื่อมเร็ว?

จากประสบการณ์ที่ตรวจคนไข้ในคลินิก กลุ่มคนที่มักเจอภาวะนี้บ่อยๆ จะมีอยู่ไม่กี่กลุ่มหลักครับ

• คนทำงานออฟฟิศที่ต้องนั่งเก้าอี้ไขว่ห้างหรือนั่งท่าเดิมติดต่อกันหลายชั่วโมง ทำให้กล้ามเนื้อรอบเข่าบางมัดตึงเกินไปและบางมัดหย่อนยาน
• ผู้สูงอายุที่ความเสื่อมตามวัยทำให้คอลลาเจนและอีลาสตินในเส้นเอ็นลดลง
• สายวิ่งหรือคนที่ออกกำลังกายหนักโดยไม่มีการยืดเหยียดกล้ามเนื้อและเส้นเอ็นที่เพียงพอ
• คนที่มีน้ำหนักตัวเกิน ซึ่งสร้างภาระให้ข้อเข่าและเส้นเอ็นต้องรับน้ำหนักมากเกินกำลังทุกวัน

วิธีดูแลและฟื้นฟูเส้นเอ็นรอบข้อเข่าให้กลับมายืดหยุ่นอีกครั้ง

ข่าวดีคือ ภาวะนี้สามารถฟื้นฟูและทำให้ดีขึ้นได้ด้วยการปรับพฤติกรรมและการออกกำลังกายที่ถูกวิธี ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดเสมอไปครับ

• การบริหารกล้ามเนื้อรอบเข่า เพื่อสร้างความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้าและด้านหลังช่วยแบ่งเบาภาระของเส้นเอ็น
• การยืดเหยียดอย่างสม่ำเสมอ เพื่อคืนความยืดหยุ่นและลดความตึงเกร็งสะสมในเนื้อเยื่อรอบข้อเข่า
• การควบคุมน้ำหนักตัว เพื่อลดแรงกดทับโดยตรงต่อข้อเข่าและเส้นเอ็น
• การปรับท่านั่งและหลีกเลี่ยงพฤติกรรมทำร้ายเข่า เช่น การนั่งยองๆ นั่งพับเพียบ หรือคุกเข่าเป็นเวลานาน

เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจเช็กอาการอย่างจริงจัง?

หากดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้วอาการปวดหรือความรู้สึกเข่าหลวมยังไม่ดีขึ้น หรือมีอาการรุนแรงขึ้น เช่น เข่าบวมเป่ง ขาเหยียดหรือพับงาไม่สุด เดินแล้วมีอาการสะดุดหรือเข่าทรุดทันที แบบนี้ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้ครับ ควรมาพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด เพราะบางทีอาจมีภาวะเส้นเอ็นฉีกขาดร่วมด้วย ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการรักษาที่เฉพาะเจาะจงเพื่อให้กลับมาใช้งานข้อเข่าได้อย่างมั่นใจอีกครั้ง